Από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της υλοποίησης περνά σταδιακά το ψηφιακό ευρώ, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα επιταχύνουν τις διαδικασίες για τη δημιουργία του νέου ψηφιακού μέσου πληρωμών, που φιλοδοξεί να αποτελέσει το ηλεκτρονικό ισοδύναμο των μετρητών.
Μετά την ολοκλήρωση της διετούς φάσης προετοιμασίας τον Οκτώβριο, το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Κ.Τ. αποφάσισε να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο. Η νέα περίοδος που ξεκίνησε τον Νοέμβριο, επικεντρώνεται στην τεχνική ετοιμότητα του συστήματος, στη συνεργασία με την αγορά και στην υποστήριξη της νομοθετικής διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες.
Σχεδιασμός και διεργασίες
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Ε.Κ.Τ. και εφόσον εγκριθεί το σχετικό κανονιστικό πλαίσιο εντός του 2026, θα μπορούσε να ξεκινήσει πιλοτική λειτουργία του ψηφιακού ευρώ στα μέσα του 2027, ενώ ο στόχος είναι το ευρωσύστημα να είναι έτοιμο για την πρώτη επίσημη έκδοση του νέου νομίσματος το 2029. Η Ε.Κ.Τ. έχει ήδη ολοκληρώσει σημαντικό μέρος της προεργασίας, καθώς έχει συνταχθεί το βασικό εγχειρίδιο κανόνων λειτουργίας, έχουν επιλεγεί τεχνολογικοί πάροχοι για την ανάπτυξη της υποδομής και έχουν πραγματοποιηθεί δοκιμές με τη συμμετοχή τραπεζών, εταιρειών πληρωμών, fintechs και εμπορικών επιχειρήσεων. Περισσότεροι από εβδομήντα φορείς συμμετείχαν στις δοκιμές και στην αξιολόγηση πιθανών εφαρμογών του ψηφιακού ευρώ.
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τον Φεβρουάριο οι ευρωβουλευτές έδωσαν σημαντική πολιτική ώθηση στο εγχείρημα, υιοθετώντας θέση που ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με αυτή του Συμβουλίου της Ε.Ε. Το ευρωκοινοβούλιο υποστήριξε ένα ψηφιακό ευρώ που θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο online όσο και offline, επιδιώκοντας να διασφαλίσει την καθολική πρόσβαση των πολιτών σε δημόσιο ψηφιακό χρήμα. Παράλληλα, στις αρχές Ιουνίου καταγράφηκε πρόοδος στις διαπραγματεύσεις της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων, με τους διαπραγματευτές του ευρωκοινοβουλίου να καταλήγουν σε συμβιβαστικές λύσεις για κρίσιμα τεχνικά ζητήματα, όπως οι πληρωμές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο και το ύψος των προμηθειών για τους εμπόρους.
Τι θα ισχύσει
Από εδώ και πέρα, το μεγάλο ζητούμενο για τις ευρωπαϊκές αρχές είναι να δημιουργηθεί ένα μέσο πληρωμών που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά και όχι ως υποκατάστατό τους. Η Ε.Κ.Τ. έχει επανειλημμένως διαβεβαιώσει ότι το φυσικό χρήμα θα συνεχίσει να κυκλοφορεί κανονικά και ότι το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει απλώς μια επιπλέον επιλογή στους πολίτες και στις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πολίτες θα μπορούν να πραγματοποιούν πληρωμές μέσω εφαρμογών που θα παρέχουν οι τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών, ενώ εξετάζεται και η δυνατότητα χρήσης ειδικών καρτών ή συσκευών για συναλλαγές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Προβλέπεται επίσης η επιβολή ορίων διακράτησης ψηφιακών ευρώ ώστε να αποτραπεί η μαζική μεταφορά καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες προς το νέο ψηφιακό μέσο.
Πάντως, ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν εκφράσει ανησυχίες για το κόστος προσαρμογής των συστημάτων τους, με εκτιμήσεις της Ε.Κ.Τ. να τοποθετούν το συνολικό κόστος μεταξύ τεσσάρων και έξι δισ. ευρώ σε ορίζοντα τετραετίας. Παράλληλα, συνεχίζεται η συζήτηση γύρω από ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, ιδιωτικότητας και κυβερνοασφάλειας.
