Από τα πιο χαρακτηριστικά πιάτα του ελληνικού καλοκαιριού μέχρι τις κουζίνες της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ινδίας, οι μπάμιες είναι ένα λαχανικό με ιστορία χιλιάδων ετών.
Αν και αρκετοί τις αποφεύγουν λόγω της χαρακτηριστικής υφής τους, οι ειδικοί συμφωνούν ότι πρόκειται για μια πραγματική διατροφική «βόμβα» γεμάτη βιταμίνες, φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά.
Η ιστορία της μπάμιας
Η μπάμια (abelmoschus esculentus) θεωρείται ότι κατάγεται από την Αιθιοπία ή τη βορειοανατολική Αφρική. Από εκεί εξαπλώθηκε στην αρχαία Αίγυπτο πριν από περισσότερα από 3.000 χρόνια και στη συνέχεια πέρασε στη Μέση Ανατολή και στις χώρες της Μεσογείου.
Οι Άραβες έμποροι συνέβαλαν σημαντικά στη διάδοσή της, ενώ κατά την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας η καλλιέργειά της εξαπλώθηκε στα Βαλκάνια, φτάνοντας και στην Ελλάδα όπου έγινε βασικό συστατικό της παραδοσιακής κουζίνας.
Σήμερα καλλιεργείται σε περισσότερες από εκατό χώρες, με μεγαλύτερους παραγωγούς την Ινδία, τη Νιγηρία, το Πακιστάν και το Σουδάν.
Γιατί οι μπάμιες είναι τόσο ωφέλιμες
Παρ’ ότι αποτελούνται κατά περίπου 90% από νερό, οι μπάμιες περιέχουν εντυπωσιακή ποσότητα θρεπτικών συστατικών.
- Είναι πλούσιες σε διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες που βοηθούν την καλή λειτουργία του εντέρου, αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού, συμβάλλουν στη ρύθμιση της χοληστερόλης και βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
- Είναι σύμμαχος της καρδιάς αφού περιέχουν κάλιο, μαγνήσιο και αντιοξειδωτικά, τα οποία συμβάλλουν στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, στη σωστή λειτουργία της καρδιάς και στη μείωση του οξειδωτικού στρες.
- Ιδανικές για όσους προσέχουν το βάρος τους, αφού έχουν μόλις 33 θερμίδες ανά εκατό γραμμάρια, γεγονός που τις καθιστά εξαιρετική επιλογή για ισορροπημένη διατροφή.
- Πολύτιμες στην εγκυμοσύνη, καθώς αποτελούν καλή πηγή φυλλικού οξέος (βιταμίνη Β9), απαραίτητου για τη σωστή ανάπτυξη του εμβρύου κατά τα πρώτα στάδια της κύησης.
- Ενισχύουν το ανοσοποιητικό, αφού η βιταμίνη C που περιέχουν συμβάλλει στην ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού, στην παραγωγή κολλαγόνου και στην καλύτερη επούλωση των ιστών.
Διατροφική αξία (ανά εκατό γραμμάρια)
- Θερμίδες: περίπου 33
- Νερό: 90%
- Υδατάνθρακες: 7,5 γραμμάρια
- Φυτικές ίνες: 3,2 γραμμάρια
- Πρωτεΐνη: 2 γραμμάρια
- Λιπαρά: 0,2 γραμμάρια.
Περιέχουν επίσης βιταμίνη C, βιταμίνη Κ, φυλλικό οξύ, βιταμίνη Α, μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο και μαγγάνιο.
Η χαρακτηριστική «γλίτσα»
Η ουσία που κάνει τις μπάμιες να γίνονται γλιστερές ονομάζεται βλεννώδης πολυσακχαρίτης (mucilage). Πρόκειται για φυσικές διαλυτές φυτικές ίνες που προστατεύουν το γαστρεντερικό σύστημα, επιβραδύνουν την απορρόφηση της γλυκόζης και βοηθούν στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης.
Για να μειωθεί η χαρακτηριστική υφή, οι έμπειροι μάγειρες χρησιμοποιούν διάφορα «μυστικά» όπως μούλιασμα σε ξίδι για περίπου τριάντα λεπτά, καλό στέγνωμα πριν το μαγείρεμα, δυνατό ψήσιμο χωρίς συχνό ανακάτεμα, καθώς και προσθήκη ντομάτας και ελαιόλαδου. Έτσι περιορίζεται σημαντικά η έκκριση της βλεννώδους ουσίας.
Πώς καταναλώνονται στον κόσμο
Οι μπάμιες αποτελούν βασικό συστατικό σε δεκάδες εθνικές κουζίνες.
- Στην Ελλάδα μαγειρεύονται κυρίως με ντομάτα ή με κοτόπουλο
- Στην Τουρκία συχνά σερβίρονται σε λεμονάτη σούπα
- Στην Ινδία τηγανίζονται με μπαχαρικά και ονομάζονται bhindi
- Στη Λουιζιάνα των Η.Π.Α. είναι βασικό υλικό του περίφημου gumbo, ενός πηχτού παραδοσιακού φαγητού που πήρε το όνομά του από αφρικανική λέξη που σημαίνει «μπάμια»
- Στη Μέση Ανατολή μαγειρεύονται με αρνί ή μοσχάρι.
Μύθοι και αλήθειες
- Μύθος: Οι μπάμιες δεν έχουν ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Αλήθεια: Είναι από τα λαχανικά με τις περισσότερες φυτικές ίνες και σημαντική περιεκτικότητα σε βιταμίνες και αντιοξειδωτικά
- Μύθος: Είναι βαριές για το στομάχι. Αλήθεια: Αντίθετα, οι διαλυτές ίνες που περιέχουν βοηθούν την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος
- Μύθος: Η «γλίτσα» είναι ένδειξη αλλοίωσης. Αλήθεια: Πρόκειται για φυσική ουσία του φυτού και αποτελεί ένα από τα πιο ωφέλιμα χαρακτηριστικά του.
Εν κατακλείδι
Οι μπάμιες μπορεί να διχάζουν γευστικά, όμως δύσκολα μπορεί να αμφισβητήσει κανείς τη διατροφική τους αξία. Με λίγες θερμίδες, άφθονες φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και ισχυρά αντιοξειδωτικά, αποτελούν μια εξαιρετική επιλογή για μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή. Ίσως τελικά να αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία από όσους τις απέφευγαν μέχρι σήμερα…
