Η μεγάλη γιορτή του ποδοσφαίρου για το έτος 2026, η οποία διεξάγεται σε συνδιοργάνωση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό, έφερε μαζί της μια πρωτοφανή γεωγραφική επέκταση, αλλά και ένα εξαιρετικά βαρύ περιβαλλοντικό κόστος. Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι συμμετέχουσες εθνικές ομάδες αυξήθηκαν φτάνοντας τις 48, γεγονός που πρόσθεσε σαράντα επιπλέον αγώνες στο συνολικό πρόγραμμα. Αυτή η γιγάντωση του θεσμού, σε συνδυασμό με τις τεράστιες αποστάσεις που έπρεπε να διανυθούν, οδήγησε το συνολικό αποτύπωμα άνθρακα της διοργάνωσης στα ύψη. Σύμφωνα με πρόσφατη αναλυτική μελέτη εξειδικευμένης εταιρείας περιβαλλοντικής καταγραφής, οι συνολικοί ρύποι αναμένεται να αγγίξουν τους 7,8 εκατομμύρια τόνους, μέγεθος που υπερδιπλασιάζει τις εκπομπές της προηγούμενης διοργάνωσης που πραγματοποιήθηκε στο Κατάρ.
Η παγίδα των αποστάσεων
Στις προηγούμενες ποδοσφαιρικές διοργανώσεις, η κύρια πηγή μόλυνσης του περιβάλλοντος εντοπιζόταν στις μόνιμες υποδομές. Για παράδειγμα, το Κατάρ χρειάστηκε να χτίσει επτά ολοκαίνουργια στάδια από το μηδέν, με αποτέλεσμα τα υλικά και οι κατασκευαστικές εργασίες να ευθύνονται για το ένα τέταρτο των συνολικών ρύπων εκείνου του Μουντιάλ. Αντίθετα, οι τρεις τωρινοί οικοδόμοι της διοργάνωσης επέλεξαν μια πολύ πιο οικονομική λύση για τον πλανήτη, χρησιμοποιώντας ήδη υπάρχοντα, μεγάλα γήπεδα. Έτσι, το ποσοστό των ρύπων που αναλογεί στις ανακαινίσεις των σταδίων περιορίστηκε σε ένα ελάχιστο ποσοστό.
Ωστόσο, η εξοικονόμηση που επιτεύχθηκε στο έδαφος εξανεμίστηκε πλήρως στον αέρα. Οι αγώνες διεξήχθησαν σε δεκαέξι διαφορετικές πόλεις της Βόρειας Αμερικής, καλύπτοντας μια αχανή έκταση εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, την ίδια στιγμή που στο Κατάρ όλα τα γήπεδα βρίσκονταν σε μια ακτίνα λίγων χιλιομέτρων. Η μετακίνηση βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στα αεροπλάνα. Αυτή η δομική ιδιαιτερότητα είχε ως αποτέλεσμα οι πτήσεις των θεατών να ευθύνονται για σχεδόν το 80% των συνολικών εκπομπών της διοργάνωσης.
Οι οπαδοί, οι αθλητές και η ανάγκη για μια νέα στρατηγική
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έρευνας καταρρίπτει μια κοινή παρανόηση. Ενώ η δημόσια κριτική συχνά επικεντρώνεται στις μετακινήσεις και τις πολυτελείς πτήσεις των αθλητικών αποστολών, τα δεδομένα δείχνουν ότι το ταξίδι των ποδοσφαιριστών και των προπονητών αποτελεί το μικρότερο κομμάτι του προβλήματος, καθώς αναλογεί μόλις στο 0.2% του συνόλου. Η πραγματική περιβαλλοντική πίεση προέρχεται από τους εκατοντάδες χιλιάδες εως και εκατομμύρια φιλάθλους, οι οποίοι χρειάζεται να πάρουν πολλαπλές πτήσεις και να διασχίσουν διεθνή σύνορα για να παρακολουθήσουν την ομάδα τους από παιχνίδι σε παιχνίδι.
Υπάρχουν βέβαια και ορισμένοι τομείς όπου η Βόρεια Αμερική τα πηγαίνει καλύτερα. Τα ηλεκτρικά δίκτυα των συγκεκριμένων χωρών βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο, ενώ η λειτουργία των ξενοδοχείων απαιτεί πολύ λιγότερη ενέργεια για κλιματισμό σε σχέση με τις ακραίες θερμοκρασίες της ερήμου στο Κατάρ. Παρ’ όλα αυτά, αυτές οι καθημερινές λειτουργικές βελτιώσεις αποδείχθηκαν ανίσχυρες μπροστά στον τεράστιο όγκο των αεροπορικών μεταφορών. Το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο αποδεικνύει στην πράξη ότι αν οι διεθνείς ομοσπονδίες θέλουν πραγματικά να προστατεύσουν τον πλανήτη, θα πρέπει στο μέλλον να βαθμολογούν τις υποψήφιες χώρες με βάση τις πράσινες υποδομές τους και να επενδύουν σε μεταφορικά μέσα χαμηλού άνθρακα, προτού αποφασίσουν να απλώσουν έναν θεσμό σε ολόκληρη την έκταση μιας ηπείρου.
