Μια απροσδόκητη αλλαγή πλεύσης πραγματοποίησε η Παγκόσμια Τράπεζα, ανακοινώνοντας ότι αποσύρει έναν από τους πιο κεντρικούς και φιλόδοξους στόχους της για τη χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Αν και ο οργανισμός αποφάσισε να παρατείνει το γενικότερο σχέδιο δράσης του για το περιβάλλον, η κατάργηση της δέσμευσης που προέβλεπε ότι το 45% των κονδυλίων του έπρεπε να κατευθύνεται σε πράσινες επενδύσεις αποτελεί ένα σαφές μήνυμα αλλαγής των παγκόσμιων ισορροπιών. Η κίνηση αυτή έρχεται ως άμεσο αποτέλεσμα των έντονων πολιτικών πιέσεων που ασκήθηκαν από την αμερικανική κυβέρνηση, η οποία αποτελεί και τον μεγαλύτερο μέτοχο του διεθνούς αυτού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Η νέα κατεύθυνση της Ουάσινγκτον βασίζεται στο επιχείρημα ότι η υπερβολική προσήλωση στα περιβαλλοντικά ζητήματα αποπροσανατολίζει την Παγκόσμια Τράπεζα από τον πραγματικό και ιστορικό της σκοπό, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη μείωση της φτώχειας και την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, οι αυστηρές ποσοστώσεις για το κλίμα προκαλούσαν στρεβλώσεις στις οικονομικές αποφάσεις και οδηγούσαν σε αναποτελεσματική διαχείριση των πόρων, εις βάρος των κρατών που είχαν άμεση ανάγκη για βασικές υποδομές.
Η πορεία προς την κορυφή και η απότομη προσγείωση
Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Παγκόσμια Τράπεζα είχε καταφέρει να αυξήσει κατακόρυφα τα ποσά που διέθετε για την προστασία του περιβάλλοντος και την προσαρμογή των υποδομών στις νέες κλιματικές συνθήκες. Από τα δεκαεπτά δισεκατομμύρια δολάρια που δίνονταν στις αρχές της δεκαετίας, οι χρηματοδοτήσεις υπερδιπλασιάστηκαν, φτάνοντας το περασμένο έτος στα τριάντα εννέα δισεκατομμύρια δολάρια. Μάλιστα, η χρονιά εκείνη ήταν η πρώτη κατά την οποία ο οργανισμός κατάφερε όχι μόνο να πιάσει, αλλά και να ξεπεράσει τον επίμαχο στόχο του 45%, αγγίζοντας το 48% επί του συνόλου των δανείων του.
Η επιτυχία αυτή όμως συνέπεσε με τη ριζική αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Λευκός Οίκος, υιοθετώντας μια εξαιρετικά σκεπτικιστική στάση απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ξεκίνησε μια συντονισμένη προσπάθεια να ξηλώσει τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις των προηγούμενων ετών, αρχής γενομένης από την εκ νέου αποχώρηση της χώρας από τη Διεθνή Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Η πίεση προς την Παγκόσμια Τράπεζα να αφήσει πίσω της τους αριθμητικούς στόχους για το περιβάλλον ήταν το επόμενο λογικό βήμα αυτής της στρατηγικής.
Η επόμενη ημέρα για τις αναπτυσσόμενες χώρες
Παρά την κατάργηση του συγκεκριμένου ποσοτικού στόχου, η διοίκηση της Παγκόσμιας Τράπεζας έσπευσε να καθησυχάσει τη διεθνή κοινότητα, ξεκαθαρίζοντας ότι το έργο της για το κλίμα δεν σταματά. Ωστόσο, η προσέγγιση αλλάζει ριζικά. Η τράπεζα δεν θα επιβάλλει πλέον ένα κεντρικό ποσοστό πρασίνων έργων από τα πάνω προς τα κάτω, αλλά η δραστηριότητά της θα καθορίζεται αποκλειστικά από τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ίδιων των κρατών-μελών που ζητούν τη βοήθειά της.
Αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός θα συνεχίσει να στηρίζει τις χώρες που θέλουν να υλοποιήσουν τα εθνικά τους σχέδια για τη μείωση των ρύπων, αλλά χωρίς την εσωτερική πίεση να πιάσει ένα συγκεκριμένο οικονομικό όριο. Για τους υποστηρικτές της προστασίας του περιβάλλοντος, η απόφαση αυτή αποτελεί ένα σοβαρό πισωγύρισμα στην παγκόσμια μάχη κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Για την αμερικανική κυβέρνηση και όσους συμφωνούν μαζί της, αποτελεί μια αναγκαία επιστροφή στην παραδοσιακή αποστολή της τράπεζας, η οποία πρέπει να επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της ακραίας φτώχειας και στην οικονομική επιβίωση των πιο αδύναμων κρατών.
