Η αναζήτηση των αιτίων πίσω από τον πύρινο όλεθρο των τελευταίων ετών φέρνει στο φως μια αμείλικτη στατιστική πραγματικότητα, η οποία τοποθετεί τις υποδομές ηλεκτροδότησης στο επίκεντρο των ερευνών. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα των ανακριτικών αρχών για τις μεγάλες πυρκαγιές –εκείνες δηλαδή που ξεπερνούν τα χίλια στρέμματα– η συμβολή του δικτύου στην περιβαλλοντική καταστροφή βαίνει ραγδαία αυξανόμενη. Ενώ το 2024 η αμέλεια κατείχε την πρωτιά ως αιτία, το ηλεκτρικό δίκτυο προκάλεσε σχεδόν την ίδια καταστροφή σε έκταση.
Την επόμενη χρονιά, η εικόνα έγινε ακόμη πιο ξεκάθαρη. Το 2025, από τις 41 μεγάλες πυρκαγιές, οι 15 συνδέθηκαν άμεσα με το δίκτυο, αφήνοντας πίσω τον εμπρησμό από πρόθεση με 13 και την αμέλεια με 9 περιπτώσεις. Το πλέον ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι οι φλόγες που ξεκίνησαν από τα καλώδια ηλεκτροδότησης ευθύνονται για το 50.7% της συνολικής καμένης γης. Φέτος, μέχρι τις αρχές Αυγούστου, ο εφιάλτης επιβεβαιώθηκε: από τα 19 μεγάλα μέτωπα, τα 5 αποδίδονται σε βλάβες του δικτύου, 4 σε θερμές εξωτερικές εργασίες και 3 σε πρόθεση. Το σοκαριστικό στοιχείο της φετινής χρονιάς είναι πως το 75.7% των καμένων στρεμμάτων φέρεται να προήλθε από σπίθες υποδομών, με χαρακτηριστικότερη τη γιγαντιαία φωτιά στη Βοιωτία, η οποία ξεκίνησε από ιδιωτικό δίκτυο αιολικού πάρκου και οδήγησε σε σοβαρές ποινικές διώξεις.
Η κλιματική μετάλλαξη της Αττικής σε αριθμούς
Η αλλαγή στο μικροκλίμα της πρωτεύουσας δεν είναι πλέον μια θεωρητική συζήτηση, αλλά μια βιωματική πραγματικότητα που αποτυπώνεται στο θερμόμετρο. Τα βουνά της Αττικής έχουν χάσει την πυκνή τους βλάστηση, με την Πεντέλη να έχει μετατραπεί σε στάχτη πέντε φορές από το 2009 και το Λαύριο να μετρά τέσσερις τεράστιες καταστροφές.
Οι επιστημονικές μετρήσεις επιβεβαιώνουν την αίσθηση της απελπισίας, υπολογίζοντας ότι την τελευταία δεκαετία έχει χαθεί το 42% της δασικής έκτασης του λεκανοπεδίου, ενώ άλλες επιστημονικές μετρήσεις ρίχνουν το ποσοστό στο 36%. Όποια μέθοδο κι αν υιοθετήσει κανείς, το συμπέρασμα παραμένει ζοφερό: περισσότερο από το ένα τρίτο των πνευμόνων της Αττικής έχει χαθεί, καθιστώντας την προστασία της φυσικής αναγέννησης των δασών απόλυτη εθνική προτεραιότητα.
Η Ευρώπη στις φλόγες και τα ρεκόρ του τρόμου
Όμως ο πύρινος εφιάλτης εκτείνεται πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα, μετατρέποντας τη φετινή χρονιά στη δεύτερη χειρότερη στην ευρωπαϊκή ιστορία για την περίοδο μέχρι τον Αύγουστο. Το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών καταγράφει ότι ήδη έχουν καεί περισσότερα από τεσσεράμισι εκατομμύρια στρέμματα, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 31% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Οι περιβαλλοντικές συνέπειες είναι ανυπολόγιστες, καθώς η ατμόσφαιρα έχει επιβαρυνθεί με πάνω από είκοσι εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, νούμερο αυξημένο κατά 70% συγκριτικά με τους έντεκα εκατομμύρια τόνους της προηγούμενης χρονιάς.
Στη Γαλλία, η καταστροφή στο Μπορντό ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, κάνοντας στάχτη εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα πευκοδάσους. Η ένταση της φωτιάς ήταν τέτοια που δημιούργησε δικά της καταιγιδοφόρα νέφη, ένα σπάνιο φαινόμενο που παρήγαγε κεραυνούς ικανούς να ανάψουν νέες εστίες. Οι αρχές αναγκάστηκαν να απομακρύνουν 200.000 ανθρώπους, πραγματοποιώντας τη μεγαλύτερη εκκένωση σε καιρό ειρήνης.
Η Ισπανική τραγωδία και οι διαρθρωτικές παθογένειες
Η ιβηρική χερσόνησος βίωσε ίσως τον πιο θανατηφόρο Ιούλιο της ιστορίας της. Μόνο στην επαρχία της Αλμερίας, δεκατρείς άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ ακολούθησαν τεράστια μέτωπα στην Γκουανταλαχάρα και το Τολέδο. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η πρωτοφανής έξαρση δεν οφείλεται μόνο στο κλίμα, αλλά και στην ανθρώπινη εγκατάλειψη. Οι ανοιξιάτικες βροχές φούσκωσαν την άγρια βλάστηση, η οποία ξεράθηκε από τους πρόωρους καύσωνες του Ιουνίου. Όμως, το πραγματικό πρόβλημα εντοπίζεται στην εγκατάλειψη της ισπανικής υπαίθρου τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Χωρίς αγροτικές δραστηριότητες και κτηνοτροφία, η καύσιμη ύλη συσσωρεύεται ανεξέλεγκτα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, όταν τα κονδύλια για τον καθαρισμό των δασών και την πρόληψη μειώθηκαν πάνω από πενήντα τοις εκατό, δαπάνες που μέχρι σήμερα δεν έχουν επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την κρίση, αφήνοντας τη φύση απόλυτα απροστάτευτη απέναντι στη θερινή λαίλαπα.
