Κάθε φορά που μια μεγάλη επιχείρηση ανακοινώνει περικοπές θέσεων εργασίας, ο φόβος ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τους ανθρώπους φουντώνει εκ νέου. Τα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο κατά τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους, δεκάδες χιλιάδες απολύσεις συνδέθηκαν άμεσα με την υιοθέτηση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις προειδοποιούν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των θέσεων εργασίας κινδυνεύει να εξαλειφθεί μέσα στην επόμενη πενταετία. Οι υποσχέσεις των τεχνολογικών κολοσσών ότι η νέα αυτή επανάσταση θα δημιουργήσει τελικά περισσότερες θέσεις από όσες θα καταστρέψει, ελάχιστα καθησυχάζουν τους εργαζόμενους, και κυρίως τη νέα γενιά που αναρωτιέται αν θα υπάρχει αντικείμενο απασχόλησης όταν αποφοιτήσει.
Ωστόσο, μια πρόσφατη ερευνητική έκθεση, η οποία ανέλυσε τα οικονομικά στοιχεία και τα αρχεία προσωπικού χιλιάδων εταιρειών, έρχεται να περιπλέξει αυτό το σκοτεινό σενάριο. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι επιχειρήσεις που επενδύουν δυναμικά και συστηματικά σε αυτά τα νέα ψηφιακά εργαλεία, όχι μόνο δεν μειώνουν το προσωπικό τους, αλλά αντιθέτως αυξάνουν τις προσλήψεις με ταχύτερους ρυθμούς. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι η ανάπτυξη αυτή αφορά ακόμη και τις θέσεις για αρχάριους ή νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, δηλαδή ακριβώς τις θέσεις που πολλοί θεωρούσαν καταδικασμένες σε εξαφάνιση.
Οι κλάδοι που ευνοούνται και τα ψιλά γράμματα των στατιστικών
Η αύξηση του προσωπικού στις εταιρείες που υιοθετούν θερμά την τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται μόνο σε ένα τμήμα, αλλά εκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα ειδικοτήτων, από τους μηχανικούς και τους πωλητές μέχρι τη διοίκηση, την εξυπηρέτηση πελατών, τα χρηματοοικονομικά και το μάρκετινγκ. Η ισχυρότερη τάση δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας καταγράφεται στον ευρύτερο τομέα της πληροφορικής, του διαδικτύου και των μέσων ενημέρωσης. Οι ερευνητές εξηγούν ότι τα εργαλεία αυτά επιτρέπουν την ταχύτερη και φθηνότερη παραγωγή έργου –όπως η συγγραφή κώδικα ή η υποστήριξη προϊόντων– με αποτέλεσμα το χαμηλότερο κόστος να οδηγεί σε συνολική επέκταση της επιχείρησης και, κατ’ επέκταση, σε νέες προσλήψεις.
Παρά τα αισιόδοξα αυτά μηνύματα, η πραγματικότητα κρύβει σημαντικές αποχρώσεις. Τα θετικά δεδομένα προέρχονται κυρίως από εταιρείες που βασίζονται στην τεχνολογία και την πνευματική εργασία, οι οποίες συχνά διαθέτουν ισχυρή χρηματοδότηση και θα αναπτύσσονταν ούτως ή άλλως. Συνεπώς, είναι δύσκολο να αποδειχθεί αν η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί τις προσλήψεις ή αν απλώς εμφανίζεται σε επιχειρήσεις που ήδη επεκτείνονται. Οι ίδιοι οι συντάκτες της έκθεσης παραδέχονται ότι τα ευρήματά τους δεν αποδεικνύουν πως η τεχνολογία δημιουργεί καθολικά θέσεις εργασίας, αλλά σίγουρα καταρρίπτουν την καταστροφολογική θεωρία περί γενικευμένης ανεργίας.
Το χάσμα ανάμεσα στους ισχυρούς και τους πειραματιζόμενους
Η νέα αυτή πραγματικότητα αναδεικνύει έναν κίνδυνο που δεν αφορά την αντικατάσταση των ανθρώπων από τις μηχανές, αλλά τη δημιουργία ενός μεγάλου οικονομικού χάσματος μεταξύ των ίδιων των επιχειρήσεων. Οι εταιρείες που διαθέτουν τα απαραίτητα κεφάλαια, το εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό και την κατάλληλη διοικητική δομή μπορούν να μετατρέψουν την τεχνολογία σε πραγματικό επιχειρηματικό κέρδος και να μεγαλώσουν. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις που απλώς αγοράζουν κάποιες συνδρομές ή προχωρούν σε δοκιμαστικά προγράμματα χωρίς σταθερές επενδύσεις, δεν παρουσιάζουν καμία απολύτως αύξηση στο προσωπικό τους.
Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι οι οργανισμοί που είναι ήδη ισχυροί και διαθέτουν πόρους θα είναι εκείνοι που θα αποκομίσουν τα μεγαλύτερα οφέλη από την τεχνολογική εξέλιξη. Η αγορά εργασίας φαίνεται πως οδηγείται σε έναν διαχωρισμό δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά θα βρίσκονται οι επιχειρήσεις που ενσωματώνουν δημιουργικά τα νέα εργαλεία και επεκτείνονται, και από την άλλη όσες στερούνται αυτών των δυνατοτήτων και κινδυνεύουν να μείνουν οριστικά πίσω, καθηλωμένες σε στάσιμα οικονομικά μεγέθη.
