Μια εικόνα που συναντά κανείς σχεδόν παντού, είναι καφετέριες, εστιατόρια και beach bars, να καλύπτουν τους εξωτερικούς χώρους τους με μεγάλες ομπρέλες από καραβόπανο ή άλλα βαριά υφάσματα!
Το αποτέλεσμα είναι δεδομένο, καθώς ναι μεν βρίσκεσαι στη σκιά αλλά συνεχίζεις να νιώθεις έντονη ζέστη, ενώ -σε αρκετές περιπτώσεις- αν αγγίξεις την κάτω πλευρά της ομπρέλας, διαπιστώνεις ότι είναι καυτή. Κι όμως, οι περισσότεροι καταστηματάρχες εξακολουθούν να επιλέγουν άκριτα τέτοια υλικά και ο κόσμος (ομοίως άκριτα!) να το αποδέχεται.
Σκιά δεν σημαίνει απαραίτητα δροσιά
Η βασική λειτουργία μιας ομπρέλας είναι να εμποδίζει την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Αυτό όμως είναι μόνο το μισό του πράγματος, καθώς το άλλο μισό είναι τι κάνει το ίδιο το ύφασμα όταν δέχεται τον ήλιο.
Τα περισσότερα βαριά υφάσματα όπως το καραβόπανο (βαμβακερό ή ακρυλικό) απορροφούν σημαντικό μέρος της ηλιακής ενέργειας. Η θερμοκρασία της επιφάνειάς τους μπορεί να ξεπεράσει εύκολα τους 60-70°C, ενώ σε ακραίες συνθήκες μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερη. Αυτή η θερμότητα δεν εξαφανίζεται αλλά μεταφέρεται προς τα κάτω, θερμαίνοντας τον αέρα κάτω από την ομπρέλα και περιορίζοντας τη φυσική κυκλοφορία του. Έτσι, ενώ προστατεύεσαι από τον ήλιο, βρίσκεσαι κάτω από μια θερμή επιφάνεια που συνεχίζει να εκπέμπει θερμότητα.
Γιατί χρησιμοποιούνται τόσο πολύ;
Η απάντηση είναι κυρίως οικονομική και πρακτική, αφού το καραβόπανο είναι ανθεκτικό στον αέρα, αντέχει αρκετά χρόνια, έχει καλή αισθητική, τυπώνεται εύκολα με λογότυπα εταιρειών, κοστίζει σχετικά λίγο και καθαρίζεται εύκολα. Με άλλα λόγια, εξυπηρετεί τον επαγγελματία αλλά δεν σχεδιάστηκε με βασικό στόχο τη θερμική άνεση.
Ένα ακόμη συνηθισμένο λάθος είναι η επιλογή σκούρων χρωμάτων. Μαύρες, ανθρακί, μπορντό ή σκούρες μπλε ομπρέλες, απορροφούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό της ηλιακής ακτινοβολίας σε σχέση με λευκές ή πολύ ανοιχτόχρωμες. Η διαφορά δεν είναι μικρή, αφού οι σκούρες επιφάνειες μπορεί να αποκτήσουν θερμοκρασίες δεκάδες βαθμούς υψηλότερες από αντίστοιχες λευκές επιφάνειες κάτω από τις ίδιες συνθήκες.
Τι χρησιμοποιούν οι χώρες με υψηλές θερμοκρασίες
Σε περιοχές της Μέσης Ανατολής, της Αυστραλίας και της νότιας Καλιφόρνιας, χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο υλικά ειδικά σχεδιασμένα για θερμά κλίματα. Πρόκειται για
- υφάσματα υψηλής ανακλαστικότητας (high solar reflectance)
- μεμβράνες PTFE
- αρχιτεκτονικά υφάσματα από υαλοΐνες με επικάλυψη PTFE
- PVC-coated polyester τελευταίας γενιάς
- HDPE shade sails (πλεκτό πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας)
- διάτρητα υφάσματα που επιτρέπουν τον φυσικό αερισμό.
Αυτά τα υλικά ανακλούν πολύ μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας αντί να τη μετατρέπουν σε θερμότητα και παράλληλα επιτρέπουν στον θερμό αέρα να διαφεύγει ευκολότερα.
Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στον αερισμό
Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι όσο πιο χοντρή είναι η ομπρέλα τόσο καλύτερη είναι, αλλά συχνά ισχύει το αντίθετο. Ένα πυκνό, βαρύ ύφασμα χωρίς καμία διαπερατότητα εγκλωβίζει τον θερμό αέρα. Αντίθετα, σύγχρονα τεχνικά υφάσματα με μικροδιάτρηση, επιτρέπουν στον αέρα να ανανεώνεται συνεχώς. Έτσι η αισθητή θερμοκρασία μπορεί να μειωθεί κατά αρκετούς βαθμούς, χωρίς να χάνεται η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Οι ειδικοί στη βιοκλιματική αρχιτεκτονική θεωρούν ότι η καλύτερη σκιά δεν είναι απαραίτητα η υφασμάτινη. Πρώτες επιλογές παραμένουν τα μεγάλα φυλλοβόλα δέντρα, οι πέργκολες με αναρριχώμενα φυτά, οι βιοκλιματικές πέργκολες με ρυθμιζόμενες περσίδες, οι ανοιχτόχρωμες ανακλαστικές επιφάνειες και τα υλικά με υψηλή ανακλαστικότητα και χαμηλή εκπομπή θερμότητας.
Τα φυσικά στοιχεία όχι μόνο σκιάζουν, αλλά μειώνουν και τη θερμοκρασία του αέρα μέσω της εξατμισοδιαπνοής, κάτι που καμία συμβατική ομπρέλα δεν μπορεί να πετύχει.
Γιατί δεν αλλάζουν τα καταστήματα
Τα περισσότερα αγοράζουν ομπρέλες με κριτήρια την τιμή, την αντοχή, την εμφάνιση, τις χορηγίες από εταιρείες καφέ ή ποτών και τη διάρκεια ζωής. Η θερμική συμπεριφορά του υφάσματος σπάνια αποτελεί κριτήριο αγοράς, αλλά σε μια εποχή που οι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι, ίσως αυτό είναι το χαρακτηριστικό που θα έπρεπε να βρίσκεται πρώτο στη λίστα.
Σε όλη την Ελλάδα κάθε χρόνο επενδύονται εκατομμύρια ευρώ σε συστήματα σκίασης που προστατεύουν από τον ήλιο, αλλά όχι απαραίτητα από τη ζέστη. Η τεχνολογία υπάρχει ήδη με υλικά υψηλής ανακλαστικότητας, μικρότερης απορρόφησης θερμότητας και καλύτερου αερισμού, που μπορούν να κάνουν αισθητή διαφορά στην άνεση των πελατών.
Και τελικά, το ερώτημά μας είναι γιατί ενώ οι καύσωνες γίνονται ολοένα πιο έντονοι, τα καταστήματα εξακολουθούν να επιλέγουν υλικά που μετατρέπουν τη σκιά σε… φούρνο και οι πελάτες τους να τα αποδέχονται.
