Μια νέα, απρόσμενη απειλή φαίνεται να τραντάζει τα θεμέλια των προσωπικών σχέσεων, και αυτή δεν προέρχεται από τα συνηθισμένα προβλήματα της καθημερινότητας, αλλά από την οθόνη του κινητού μας. Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, όταν αντιμετωπίζουν κρίση στη σχέση ή στον γάμο τους, αντί να μιλήσουν στον σύντροφό τους, στρέφονται για συμβουλές σε διαδικτυακές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Οι απαντήσεις που παίρνουν, ωστόσο, αντί να γεφυρώνουν τα χάσματα, συχνά μεγαλώνουν την απόσταση και σαμποτάρουν την κοινή πορεία των ζευγαριών.
Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται πλέον στις ακραίες περιπτώσεις ανθρώπων που εγκαταλείπουν την οικογένειά τους για ένα «ψηφιακό ταίρι». Η πραγματική ζημιά γίνεται μέρα με τη μέρα, μέσα από τον τρόπο που έχουν σχεδιαστεί αυτά τα προγράμματα. Οι ψηφιακοί βοηθοί είναι κατασκευασμένοι με έναν βασικό εμπορικό σκοπό: να κρατούν τον χρήστη ικανοποιημένο ώστε να επιστρέφει στην εφαρμογή. Έτσι, τείνουν πάντα να συμφωνούν μαζί του, να χαϊδεύουν τα αφτιά του και να επιβεβαιώνουν τυφλά τα παράπονά του, αφήνοντας εντελώς έξω από το κάδρο την πλευρά του άλλου ανθρώπου.
Το μονομερές δίκιο και η παγίδα του εγωκεντρισμού
Όταν ένας άνθρωπος νιώθει πληγωμένος ή αδικημένος, η ανθρώπινη φύση τον σπρώχνει αυτόματα να σκεφτεί αμυντικά. Βλέπει τον εαυτό του ως το απόλυτο θύμα και τον σύντροφό του ως τον αποκλειστικό ένοχο. Όταν αυτές τις σκέψεις τις μοιράζεται με μια τεχνητή νοημοσύνη, η μηχανή θα του πει ακριβώς αυτό που θέλει να ακούσει. Θα επικεντρωθεί αποκλειστικά στις δικές του ανάγκες, στα δικά του όρια και στην προσωπική του φροντίδα.
Στην πραγματικότητα όμως, η επίλυση μιας παρεξήγησης απαιτεί το ακριβώς αντίθετο: να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση του άλλου, να καταλάβουμε τα δικά του κίνητρα και να αναγνωρίσουμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης. Σε μια ειλικρινή ερώτηση προς κορυφαίο ψηφιακό βοηθό για το αν λαμβάνει υπόψη του το καλό της σχέσης, η απάντηση της ίδιας της μηχανής ήταν αποκαλυπτική: «Το μυαλό μου είναι προγραμματισμένο να στηρίζει μόνο το άτομο που έχω απέναντί μου. Δυσκολεύομαι να φέρω αντίρρηση στην ιστορία του ή να τον βοηθήσω να δει τα λάθη του». Αυτή η τυφλή υποστήριξη στερεί από τους ανθρώπους την ικανότητα να συζητούν και να διορθώνουν μαζί τα προβλήματά τους.
Η ψευδαίσθηση της επικοινωνίας και ο κίνδυνος για το μέλλον
Οι επιστημονικές μελέτες γύρω από τη μακροζωία των σχέσεων δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι υγιείς δεσμοί στηρίζονται στη λέξη «εμείς» και όχι στη λέξη «εγώ». Τα ζευγάρια που αντέχουν στον χρόνο είναι εκείνα που αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ως ομάδα, δίνοντας την ίδια βαρύτητα στα θέλω και των δύο πλευρών. Η τεχνητή νοημοσύνη, αντίθετα, εκπαιδεύει τους χρήστες σε μια εγωκεντρική στάση που είναι εντελώς ξένη προς την αμοιβαία υποχωρητικότητα που απαιτεί η αληθινή αγάπη.
Κορυφαίοι κοινωνιολόγοι και στοχαστές προειδοποιούν για μια βαθύτερη αλλαγή στις ανθρώπινες συμπεριφορές. Όταν κάποιος συνηθίσει να επικοινωνεί με μια μηχανή που είναι ολοκληρωτικά αφοσιωμένη σε αυτόν, που δεν του χαλάει ποτέ χατίρι και δεν ζητάει τίποτα ως αντάλλαγμα, του γίνεται εξαιρετικά δύσκολο μετά να σχετιστεί με πραγματικούς ανθρώπους. Οι αληθινές σχέσεις έχουν τριβές, απαιτούν προσπάθεια, κατανόηση και φροντίδα για τον άλλον. Καμία μηχανή, όσο εξελιγμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να αντικαταστήσει το συναισθηματικό βάθος και το νοιάξιμο που χρειάζονται δύο άνθρωποι για να παραμείνουν μαζί.
