Ο επίγειος παράδεισος της Σύρου
Στις απόκρημνες αλλά γαλήνιες πλαγιές της Απάνω Μεριάς στη Σύρο, εκεί όπου το παραδοσιακό κυκλαδίτικο τοπίο μοιάζει να έχει μείνει ανέγγιχτο από τον χρόνο, βρίσκεται ένα ιδιαίτερο καταφύγιο ζωής και δημιουργίας. Το οικολογικό αγρόκτημα «Κτήμα Πομόνια», απλωμένο σε πεζούλες και συγκρατημένο από παλιές ξερολιθιές, αποτελεί το προσωπικό όραμα ενός ανθρώπου που αποφάσισε να μετατρέψει τη θεωρητική γνώση για το περιβάλλον σε καθημερινή πράξη και βίωμα.
Το όνομα του κτήματος, εμπνευσμένο από τη θεά Πομόνα της ρωμαϊκής μυθολογίας, που συμβόλιζε την καρποφορία και την αφθονία των αγαθών, αντανακλά απόλυτα την πλούσια φύση της περιοχής. Στη γη αυτή, αιωνόβιες ελιές συνυπάρχουν με έναν αμπελώνα τοπικών ποικιλιών, ενώ συκιές, αχλαδιές, αμυγδαλιές και ευωδιαστά άγρια τριαντάφυλλα μπλέκονται με τις μυρωδιές από το φασκόμηλο και το θυμάρι που φύονται στην περιοχή.
Ο δημιουργός αυτού του ιδιαίτερου χώρου είναι ο βιολόγος Κώστας Βασιλάκης. Έχοντας διαγράψει μια μακρά πορεία στην προστασία του περιβάλλοντος, με σπουδές στην πολεοδομία και τη χωροταξία, θητεία σε σημαντικές περιβαλλοντικές οργανώσεις και δεκαετή εμπειρία σε θεσμικά όργανα, αποφάσισε να κάνει ένα μεγάλο βήμα.
Αναζητώντας αρχικά έναν ήσυχο τόπο απομόνωσης για να συγγράφει τα βιβλία του κατά τους χειμερινούς μήνες, ανακάλυψε την Απάνω Μεριά. Η επαφή με τη γη και η καθοδήγηση των ντόπιων γειτόνων στα μυστικά της καλλιέργειας τον κέρδισαν ολοκληρωτικά, μετατοπίζοντας το πάθος του από τη συγγραφή στην άμεση δημιουργία πάνω στο χώμα. Για τον ίδιο, η γέννηση ενός βιβλίου και η γέννηση των καρπών της γης προσφέρουν την ίδια ακριβώς βαθιά ικανοποίηση.
Μια αγροικία κρυμμένη στην αγκαλιά της φύσης
Η πρόσβαση στο κτήμα αποτελεί από μόνη της μια μυσταγωγική διαδικασία, καθώς ο χώρος είναι προσεκτικά προστατευμένος από τα αδιάκριτα βλέμματα. Ο επισκέπτης αφήνει το αυτοκίνητό του στον οικισμό Παπούρι, έξω από το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, και ακολουθεί ένα στενό μονοπάτι ανάμεσα σε ξερολιθιές. Μετά από μια σύντομη πεζοπορία πέντε λεπτών προς τα δυτικά, το τοπίο ανοίγεται καθηλωτικό, δημιουργώντας μια αίσθηση απόλυτης ελευθερίας και απομόνωσης. Στο κέντρο αυτής της έκτασης δεσπόζει μια μικρή, λιτή αγροικία, πλήρως εναρμονισμένη με το περιβάλλον και σχεδόν αόρατη από τα γύρω μονοπάτια.
Ακολουθώντας την αρχιτεκτονική φιλοσοφία των μικρών και λειτουργικών κατασκευών που σέβονται το φυσικό ανάγλυφο, η αγροικία αποτελείται από δύο δωμάτια που προσφέρουν τα απολύτως απαραίτητα για μια ποιοτική διαμονή. Έξω, μια άνετη αυλή σκεπασμένη με παραδοσιακή καλαμωτή προσφέρει καταφύγιο από τον καλοκαιρινό ήλιο, ενώ ο δροσερός βοριάς κρατά το σημείο πάντα ευχάριστο. Από εκεί, το βλέμμα ταξιδεύει στο απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, αντικρίζοντας τη Γυάρο, την Τζια και την Κύθνο, ενώ τα απογεύματα το ηλιοβασίλεμα βάφει τον ορίζοντα με μοναδικά χρώματα.
Βιωματική επαφή με τη γη και μηδενικό αποτύπωμα
Το «Κτήμα Πομόνια» λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός με απόλυτα οικολογική συνείδηση και είναι πλήρως πιστοποιημένο για τις βιολογικές του μεθόδους. Στόχος είναι η επίτευξη μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, με τον φωτισμό και το ψυγείο να τροφοδοτούνται αποκλειστικά από δύο ηλιακά πάνελ, καθώς το κτήμα δεν είναι συνδεδεμένο με το κεντρικό ηλεκτρικό δίκτυο. Το νερό χρησιμοποιείται με εξαιρετική σύνεση μέσω συστημάτων ελεγχόμενης ροής, ενώ η κουζίνα λειτουργεί με εστίες αερίου. Ακόμα και η διαχείριση των απορριμμάτων ακολουθεί τους κανόνες της φύσης, καθώς τα υπολείμματα των τροφών καταλήγουν στο κοτέτσι, προσφέροντας τροφή στις κότες, οι οποίες με τη σειρά τους βοηθούν στη φυσική λίπανση του εδάφους.
Η φιλοσοφία του κτήματος βασίζεται στην ανοιχτή φιλοξενία και την επανασύνδεση του σύγχρονου ανθρώπου με την αγροτική ζωή. Ο ιδιοκτήτης προσκαλεί συχνά φίλους και επισκέπτες μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συμμετάσχουν στις γεωργικές εργασίες, όπως η συγκομιδή της πατάτας ή ο τρύγος και το πάτημα των σταφυλιών. Οι άνθρωποι της πόλης, που έχουν συνηθίσει να βλέπουν τα προϊόντα μόνο στα ράφια των καταστημάτων, έχουν εδώ την ευκαιρία να ζήσουν όλο τον κύκλο της παραγωγής, να μαγειρέψουν στην ύπαιθρο και να πάρουν μαζί τους τους καρπούς των κόπων τους, ξεφεύγοντας από τα πρότυπα του μαζικού τουρισμού.
Η μαγεία της νύχτας και οι παράλληλες δράσεις
Όταν το φως της ημέρας υποχωρεί, το σκηνικό μεταμορφώνεται. Χωρίς την ύπαρξη τεχνητού φωτισμού, το κτήμα
λούζεται από το φως του φεγγαριού και των άστρων, προσφέροντας μια σπάνια εμπειρία ουρανοσκοπίας που έχει χαθεί στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα καλοκαιρινά βράδια, οι παρέες συγκεντρώνονται γύρω από το μεγάλο πέτρινο υπαίθριο χώρο ψησίματος, όπου ο παραδοσιακός ξυλόφουρνος και ο ειδικός φούρνος για πίτσα παίρνουν φωτιά, συνοδεία ντόπιου κρασιού και τσίπουρου. Σε μια μεγάλη αναβαθμίδα του κτήματος έχει δημιουργηθεί μάλιστα ένα μικρό πέτρινο θεατράκι, όπου φιλοξενούνται βραδιές μουσικής, θεάτρου και αφήγησης παραμυθιών.
Για όσους επιζητούν τη δράση, το κτήμα αποτελεί αφετηρία για πανέμορφες πεζοπορικές διαδρομές προς τις παρθένες παραλίες του Αετού και της Βαρβαρούσας, μέσα από βατά αλλά εντυπωσιακά μονοπάτια. Παράλληλα, προσφέρονται μαθήματα χαλάρωσης και παραδοσιακών τεχνικών μάλαξης, ενισχύοντας την αίσθηση της σωματικής και πνευματικής αναζωογόνησης. Λόγω της απόλυτης ησυχίας και της απομόνωσης που προσφέρει, ο χώρος αποτελεί επίσης ιδανικό καταφύγιο για δημιουργούς και συγγραφείς που αναζητούν έμπνευση. Το «Κτήμα Πομόνια» δεν είναι απλώς ένας προορισμός διακοπών, αλλά ένας εναλλακτικός τρόπος ζωής, ένας χώρος όπου γεμίζουν οι μπαταρίες της ψυχής και η ανθρώπινη παρουσία γίνεται ένα με το διαχρονικό μεγαλείο της φύσης.
