Στη σύγχρονη εποχή της διαρκούς διασύνδεσης και της ταχύτητας, έχουμε μάθει να βελτιστοποιούμε τα πάντα γύρω μας, εκτός από το ίδιο το κομμάτι του εαυτού μας που είναι πραγματικά ζωντανό. Στα μέσα του περασμένου αιώνα, η ανθρωπιστική ψυχολογία προσπάθησε να προσδιορίσει τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να νιώθει πλήρης και ολοκληρωμένος. Ο γνωστός ψυχολόγος Αβραάμ Μάσλοου μελέτησε άτομα που ονόμασε «αυτοπραγματωμένα» — δηλαδή ανθρώπους που αξιοποιούσαν στο έπακρο τις δυνατότητές τους, διατηρώντας μια καθαρή αντίληψη της πραγματικότητας, δημιουργικότητα και αυθεντικότητα.
Ανάμεσα στα ευρήματα εκείνης της περιόδου υπήρχε μια παρατήρηση που συχνά παραβλέπεται: οι άνθρωποι αυτοί είχαν μια βαθιά ανάγκη για ιδιωτικότητα και απομόνωση. Νιώθανε άνετα με τον εαυτό τους χωρίς να χρειάζονται τη διαρκή επιβεβαίωση των άλλων για να γνωρίζουν ποιοι είναι.
Η cευδαίσθηση της διαρκούς προβολής
Σήμερα, η κουλτούρα μας έχει στηθεί γύρω από μια εντελώς διαφορετική παραδοχή. Έχουμε ταυτίσει την ολοκλήρωση του ατόμου με την ορατότητα, το μέγεθος του κοινωνικού του δικτύου και την ποσότητα του περιεχομένου που παράγει. Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι όσο πιο βαθύς είναι ο εσωτερικός κόσμος ενός ανθρώπου, τόσο πιο δυνατά πρέπει να ακούγεται η φωνή του στον ψηφιακό και δημόσιο χώρο.
Ωστόσο, η υπερβολική διασύνδεση και η συνεχής παρουσία στο προσκήνιο δεν αποτελούν απαραίτητα δείκτη εσωτερικού πλούτου. Σε πολλές περιπτώσεις, η διαρκής αυτή δραστηριότητα λειτουργεί απλώς ως ένα προκάλυμμα για την απουσία μιας ουσιαστικής εσωτερικής ζωής.
Η ικανότητα να ζεις τη στιγμή
Σύμφωνα με τις ψυχολογικές θεωρίες της αυτοπραγμάτωσης, ο ουσιαστικός δείκτης μιας γεμάτης ζωής είναι η ικανότητα του ατόμου να βιώνει την κάθε στιγμή αυτόνομα, χωρίς να τη χρησιμοποιεί ως μέσο για κάποιο άλλο σκοπό. Όταν βλέπουμε ένα ηλιοβασίλεμα, η αξία του βρίσκεται στη ίδια την εμπειρία και όχι στη δυνατότητα να το φωτογραφίσουμε ή να το μοιραστούμε με ένα κοινό.
Αντίθετα, όταν η αντίληψή μας καθοδηγείται διαρκώς από το τι μας λείπει ή από το πώς θα φανούμε στους άλλους, η καθημερινότητα μετατρέπεται σε μια συνεχή στρατηγική διαδικασία. Αυτή η κατάσταση, αν και χρήσιμη για την επίτευξη πρακτικών στόχων, καταντά εξαντλητική όταν γίνει ο μόνιμος τρόπος ζωής μας.
Η αυθεντικότητα δεν χρειάζεται μετάδοση
Στις μέρες μας, ακόμα και η εσωτερική αναζήτηση ή η ηρεμία έχουν μετατραπεί σε αντικείμενο επίδειξης. Βλέπουμε συχνά ανθρώπους να προβάλλουν τις καθημερινές τους συνήθειες, τις στιγμές χαλάρωσης ή τους στοχασμούς τους, τοποθετώντας τις μέσα σε ένα πλαίσιο διαρκούς μετάδοσης.
Η πραγματική εσωτερική ζωή, όμως, είναι εκείνο το κομμάτι του εαυτού μας που δεν έχει καμία ανάγκη να προβληθεί. Είναι αυτό που συμβαίνει όταν δεν μας βλέπει κανείς. Η ορατότητα και η εσωτερική ολοκλήρωση μπορούν να συνυπάρξουν, αλλά δεν ταυτίζονται. Το να σταματήσουμε να μετράμε την ποιότητα της ζωής μας με βάση το πόσο ορατοί είμαστε στους άλλους είναι το πρώτο βήμα για να επανασυνδεθούμε με την ουσία μας.
