Το κακάο, που συχνά το παραβλέπουμε ως ρόφημα και στρεφόμαστε σε τσάι, καφέ ή άλλα, είναι κάτι πολύ περισσότερο από τη βάση της σοκολάτας. Είναι ένα προϊόν με βαθιά ιστορική διαδρομή, σημαντική διατροφική αξία και τεκμηριωμένα οφέλη για την υγεία, που εδώ και αιώνες συνδέεται τόσο με την απόλαυση όσο και με την ιατρική, την οικονομία και τον πολιτισμό.
Ιστορία
Η ιστορία του κακάο ξεκινά στην κεντρική και στη νότια Αμερική, χιλιάδες χρόνια πριν. Οι πρώτοι που καλλιέργησαν το κακαόδεντρο (theobroma cacao – «τροφή των θεών») ήταν οι προκολομβιανοί πολιτισμοί των Ολμέκων, ενώ οι Μάγια και αργότερα οι Αζτέκοι το ενσωμάτωσαν βαθιά στην καθημερινή και τελετουργική τους ζωή.
Οι Αζτέκοι παρασκεύαζαν ένα πικρό ρόφημα από κακάο, νερό και μπαχαρικά, το οποίο θεωρούσαν αφροδισιακό και ενισχυτικό της δύναμης. Οι κόκκοι κακάο λειτουργούσαν ακόμη και ως νόμισμα. Μετά την άφιξη των Ισπανών στην Αμερική τον 16ο αιώνα, το κακάο μεταφέρθηκε στην Ευρώπη όπου σταδιακά γλυκαίνεται με ζάχαρη και εξελίσσεται στη σοκολάτα όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.
Το κακαόδεντρο ευδοκιμεί σε τροπικά κλίματα κοντά στον ισημερινό. Οι καρποί του περιέχουν 20–50 σπόρους (κόκκους κακάο), οι οποίοι υφίστανται ζύμωση, ξήρανση, καβούρδισμα και άλεση. Από αυτή τη διαδικασία προκύπτουν κακάο σε σκόνη, βούτυρο κακάο και πάστα κακάο. Η ποιότητα εξαρτάται από την ποικιλία, το έδαφος, το κλίμα και την επεξεργασία.
Διατροφική αξία
Το αγνό κακάο (χωρίς ζάχαρη και πρόσθετα) είναι εξαιρετικά πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά:
- Φλαβονοειδή (ισχυρά αντιοξειδωτικά)
- Μαγνήσιο (σημαντικό για το νευρικό σύστημα)
- Σίδηρο
- Κάλιο
- Ασβέστιο
- Φυτικές ίνες
- Θεοβρωμίνη (ήπιο διεγερτικό).
Σε αντίθεση με τη σοκολάτα του εμπορίου, το καθαρό κακάο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και υψηλή θρεπτική πυκνότητα.
Οφέλη για την υγεία
- Καρδιαγγειακή υγεία. Τα φλαβονοειδή του κακάο συμβάλλουν στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της λειτουργίας των αγγείων
- Εγκέφαλος και διάθεση. Το κακάο συνδέεται με αυξημένη εγκεφαλική αιμάτωση και καλύτερη γνωστική λειτουργία. Παράλληλα, διεγείρει την παραγωγή ενδορφινών και σεροτονίνης, γεγονός που εξηγεί τη θετική του επίδραση στη διάθεση
- Αντιοξειδωτική δράση. Το κακάο συγκαταλέγεται στις τροφές με την υψηλότερη αντιοξειδωτική δράση, ξεπερνώντας ακόμη και το πράσινο τσάι ή το κόκκινο κρασί
- Μεταβολισμός και έντερο. Οι φυτικές ίνες βοηθούν στη σωστή λειτουργία του εντέρου, ενώ πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το κακάο ευνοεί την υγεία του μικροβιώματος.
Κακάο και σοκολάτα δεν είναι το ίδιο
Είναι κρίσιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ κακάο και σοκολάτας. Πολλά προϊόντα σοκολάτας περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, κορεσμένων λιπαρών και πρόσθετων. Τα περισσότερα οφέλη προέρχονται από μαύρη σοκολάτα με υψηλό ποσοστό κακάο (70%+) και κακάο σε σκόνη χωρίς ζάχαρη.
Εν κατακλείδι
Σήμερα το κακάο βρίσκεται στο επίκεντρο συζητήσεων για τη βιώσιμη γεωργία, τα εργασιακά δικαιώματα και το δίκαιο εμπόριο. Παράλληλα, επανέρχεται ως «λειτουργική τροφή», με αυξανόμενο ενδιαφέρον από τη διατροφολογία και την επιστήμη.
Το κακάο είναι ένα αρχαίο προϊόν με σύγχρονη αξία. Από ιερό ρόφημα των Μάγια μέχρι αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, συνδυάζει ιστορία, γεύση και υγεία. Όταν καταναλώνεται στη σωστή μορφή και με μέτρο, αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα τρόφιμα της ανθρώπινης διατροφής.
