Η ενεργειακή ατζέντα της Ευρώπης εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος αναδεικνύεται σε κεντρικό γεωπολιτικό εργαλείο για την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απαγορεύσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού αερίου από το φθινόπωρο του 2027 δημιουργεί έναν χρονικό όριο για την Ελλάδα και τους εταίρους της, που πρέπει να αξιοποιήσουν την προνομιακή γεωγραφική της θέση για να αναδειχθεί σε αξιόπιστο ενεργειακό κόμβο.
Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου δεν αποτελεί μόνο οικονομικό στοίχημα αλλά στρατηγική επιλογή με γεωπολιτικές προεκτάσεις. Η Ελλάδα, ως ενδιάμεσος κόμβος, μπορεί να περιορίσει τον ενεργειακό ρόλο της Τουρκίας, να προσφέρει εναλλακτικές διαδρομές για την Ευρώπη και να ενισχύσει τη θέση της ως αξιόπιστος εταίρος στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τονίζει ότι η υλοποίηση του έργου συνιστά ζήτημα εθνικής σημασίας και στρατηγικής, ενώ ο Αλ. Εξάρχου επισημαίνει την ανάγκη άμεσης προσαρμογής στις νέες ενεργειακές συνθήκες και στήριξης από την Ευρώπη για να καταστεί οικονομικότερη η προμήθεια αμερικανικού LNG.
Η κινητικότητα της αμερικανικής πλευράς είναι ενδεικτική της σημασίας που αποδίδουν οι ΗΠΑ στον Κάθετο Διάδρομο. Ο ειδικός απεσταλμένος Τζόσουα Βολτζ, μαζί με την πρέσβειρα Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έχουν στείλει σαφή μηνύματα προς την Ευρώπη για την ανάγκη στήριξης του εγχειρήματος. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού, βιώσιμου και οικονομικά αποδοτικού δικτύου μεταφοράς αμερικανικού LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία, με στόχο τη διασφάλιση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της περιοχής.
Τα «παιδικά προβλήματα» του διαδρόμου
Η πορεία του Κάθετου Διαδρόμου δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Οι πρώτες δημοπρασίες απέδειξαν ότι τα υψηλά κόστη διαμετακόμισης σε σχέση με τις βόρειες διαδρομές, η πολυπλοκότητα των ρυθμιστικών και φορολογικών καθεστώτων και η έλλειψη ενιαίας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης λειτουργούν ως φραγμοί. Επιπλέον, η συνεργασία πέντε χωρών κατά μήκος του διαδρόμου απαιτεί ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο και συντονισμό, προϋποθέσεις απαραίτητες για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος. Χωρίς μακροχρόνια συμβόλαια με κλειδωμένους πελάτες, η χρηματοδότηση από ευρωπαϊκές ή αμερικανικές τράπεζες καθίσταται αμφίβολη, περιορίζοντας την ανθεκτικότητα του έργου απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Οι επόμενες κινήσεις και η αναζήτηση «φαρμάκου»
Οι ζυμώσεις αναμένεται να κορυφωθούν μέχρι τη συνάντηση των υπουργών ενέργειας στην Ουάσινγκτον στις 24 Φεβρουαρίου, όπου η αμερικανική πλευρά θα αναζητήσει πρακτικές λύσεις στα προβλήματα του διαδρόμου. Η πιθανή συμμετοχή της Επιτροπής Ενεργειακής Κυριαρχίας και της Development Finance Corporation μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια χρηματοδότηση τμημάτων των υποδομών, προσφέροντας στο έργο την αναγκαία ανθεκτικότητα για να αντεπεξέλθει στις μελλοντικές προκλήσεις.
Η επίτευξη ενός ισορροπημένου συνδυασμού χαμηλού κόστους, ενιαίου ρυθμιστικού πλαισίου και στρατηγικής χρηματοδότησης καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο όχι μόνο κρίσιμο γεωπολιτικό εργαλείο αλλά και παράδειγμα βιώσιμης ενεργειακής ανάπτυξης στην περιοχή, όπου οι πολιτικές αποφάσεις συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια, την οικονομία και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
