Οι παγκόσμιοι ωκεανοί βιώνουν μια πρωτοφανή θερμική κρίση. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια των υδάτων έχει αγγίξει πλέον τους 21 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας κάθε προηγούμενο ιστορικό ρεκόρ. Για να καταλάβουμε το μέγεθος της αλλαγής, πριν από τη βιομηχανική εποχή ο μέσος όρος δεν ξεπερνούσε τους 19,6 βαθμούς. Αν και η διαφορά των 1,4 βαθμών ακούγεται μικρή, η ενέργεια που χρειάστηκε για να θερμανθεί αυτή η ασύλληπτη μάζα νερού είναι τρομακτική. Το 90% της επιπλέον θερμότητας που εγκλωβίζεται στον πλανήτη από τα αέρια του θερμοκηπίου καταλήγει στις θάλασσες, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε δευτερόλεπτο που περνάει, οι ωκεανοί απορροφούν ενέργεια ίση με την έκρηξη δώδεκα ατομικών βομβών.
Για να βρούμε μια παρόμοια κατάσταση στον πλανήτη, πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, πριν από την τελευταία εποχή των παγετώνων. Τότε όμως, η αλλαγή συνέβη σταδιακά μέσα σε χιλιάδες έτη λόγω των φυσικών μεταβολών στην τροχιά της Γης. Σήμερα, η ανθρωπότητα κατάφερε να φτάσει στο ίδιο σημείο μέσα σε μόλις έναν αιώνα.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο επιστρέφει δριμύτερο
Η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί δραματικά τους επόμενους μήνες λόγω ενός νέου, ισχυρού κύκλου του φαινομένου «Ελ Νίνιο» που αναπτύσσεται στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το φαινόμενο αυτό λειτουργεί ως μια τεράστια αντλία θερμότητας που μεταφέρει τα θερμά ύδατα από τα βάθη στην επιφάνεια και από εκεί στην ατμόσφαιρα.
Τα πρώτα σημάδια είναι ήδη ορατά, με τη Μεσόγειο να καταγράφει περιοχές έως και 6 βαθμούς πάνω από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα και τη Βόρεια Θάλασσα να ακολουθεί με άνοδο 3 βαθμών. Το ανησυχητικό είναι ότι η πλήρης επίδραση του Ελ Νίνιο στην παγκόσμια θερμοκρασία γίνεται αισθητή προς το τέλος του κύκλου του. Αυτό σημαίνει ότι το τρέχον έτος θα είναι εξαιρετικά θερμό, αλλά το επόμενο έτος αναμένεται να σπάσει κάθε ρεκόρ, φέρνοντας ακραίους θαλάσσιους καύσωνες που απειλούν να αφανίσουν ολόκληρα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως τους κοραλλιογενείς υφάλους και τα υποθαλάσσια λιβάδια.
Από τη θάλασσα στην ξηρά: Η αλυσίδα των καταστροφών
Όσα συμβαίνουν στα βάθη των θαλασσών δεν μένουν κλεισμένα εκεί, καθώς οι ωκεανοί ρυθμίζουν το κλίμα ολόκληρης της στεριάς. Ένας θερμότερος ωκεανός χάνει την ικανότητα να δροσίζει τις ηπείρους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με αποτέλεσμα οι καύσωνες πάνω από το έδαφος να γίνονται πιο συχνοί, πιο παρατεταμένοι και πιο φονικοί.
Παράλληλα, τα ζεστά νερά οδηγούν σε έντονη εξάτμιση, γεμίζοντας την ατμόσφαιρα με τεράστιες ποσότητες υγρασίας. Αυτή η υγρασία μεταφράζεται σε ακραίες, ξαφνικές και βίαιες βροχοπτώσεις που προκαλούν καταστροφικές πλημμύρες, ενώ την ίδια στιγμή άλλες περιοχές, όπως η Αυστραλία, έρχονται αντιμέτωπες με παρατεταμένη ξηρασία και δασικές πυρκαγιές. Επιπλέον, η θερμότητα των υδάτων τροφοδοτεί τους τροπικούς κυκλώνες, κάνοντάς τους πιο ισχυρούς και επικίνδυνους όταν χτυπούν τις ακτές.
Το τυφλό μέλλον της πρόγνωσης
Η επιστήμη έχει κάνει σημαντικά βήματα και πλέον είναι εφικτό να προβλεφθούν οι θαλάσσιοι καύσωνες τρεις με τέσσερις μήνες νωρίτερα. Αυτή η έγκαιρη προειδοποίηση επιτρέπει στις αρχές να λάβουν μέτρα, όπως η μείωση της επιτρεπόμενης αλιείας για την προστασία των ειδών που ασφυκτιούν στα ζεστά νερά.
Ωστόσο, αυτή η ικανότητα κινδυνεύει να χαθεί. Οι πρόσφατες περικοπές κονδυλίων από μεγάλες χώρες (βλ. ΗΠΑ) σε διεθνή δίκτυα παρακολούθησης των ωκεανών απειλούν να τερματίσουν τη συλλογή κρίσιμων δεδομένων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το να σταματήσουμε να μετράμε την κλιματική αλλαγή δεν θα τη σταματήσει από το να συμβαίνει. Αντίθετα, θα μας αφήσει τυφλούς απέναντι σε επερχόμενες καταστροφές. Ο μόνος τρόπος να αποφευχθούν τα χειρότερα είναι ο άμεσος μηδενισμός των ρύπων και η πλήρης αξιοποίηση των επιστημονικών προγνώσεων για την προετοιμασία των κοινωνιών.
