Η παρενόχληση και η βία στον κυβερνοχώρο είναι ζητήματα που αντιμετωπίζουν συχνά οι γυναίκες στο διαδίκτυο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει την αντιμετώπιση αυτών των μορφών βίας.
Τι είναι η διαδικτυακή βία;
Η βία μπορεί να λάβει μορφές που δεν περιορίζονται στην φυσική και σωματική βλάβη. Η ψυχολογική βία μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβής. Μπορεί να λάβει τη μορφή -για παράδειγμα- εξαναγκασμού, δυσφήμισης, λεκτικών προσβολών ή παρενόχλησης και μπορεί να συμβεί εκτός σύνδεσης ή διαδικτυακά.
Η αυξανόμενη εμβέλεια του διαδικτύου, η ταχεία εξάπλωση των τεχνολογιών κινητής επικοινωνίας και η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχουν οδηγήσει στην εμφάνιση του φαινομένου της διαδικτυακής βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών ως ένα αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα.
Η παρενόχληση στον κυβερνοχώρο μπορεί να περιλαμβάνει τη λήψη ανεπιθύμητων ή/και προσβλητικών σεξουαλικών μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μηνυμάτων κειμένου ή βίντεο, καθώς και προσβλητικών ή/και ακατάλληλων προβολών σε ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης.
Οι τεχνολογίες που υποδύονται τη φωνή, το πρόσωπο, το σώμα ή τη δράση ενός ατόμου προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Οι γυναίκες είναι οι πρωταρχικοί στόχοι των deep fake, ιδιαίτερα του «γυμνισμού», της δημιουργίας γυμνών εικόνων ατόμων χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Τέτοιου είδους επιθέσεις μπορεί να έχουν σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες για τα θύματα και σημαντικό κόστος για τις κοινωνίες, καθώς θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν τις γυναίκες από το να είναι πιο ενεργές στη δημόσια και πολιτική ζωή.
Μια έρευνα του Ευρωβαρόμετρου από το 2024 δείχνει ότι οι περισσότεροι πολίτες της Ε.Ε. αντιτίθενται στην άποψη ότι η διαδικτυακή βία μπορεί να δικαιολογηθεί. Περίπου τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων λένε ότι αν οι γυναίκες μοιράζονται τη γνώμη τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχονται σεξιστικές, υποτιμητικές ή/και υβριστικές απαντήσεις. Παλαιότερη έρευνα για τον Οργανισμό της Ε.Ε. για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα είχε δείξει ότι μία στις δέκα γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχε υποστεί παρενόχληση στον κυβερνοχώρο από την ηλικία των δεκαπέντε ετών.
Διαδικτυακή βία κατά των γυναικών στον χώρο της πολιτικής
Οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στις χώρες της Ε.Ε. σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων, καθώς και στα πολιτικά κόμματα. Η προέλευση αυτής της κατάστασης είναι περίπλοκη. Ένας λόγος είναι και η διαδικτυακή βία κατά των γυναικών που δραστηριοποιούνται στην πολιτική, γεγονός που κάνει τις γυναίκες να σκεφτούν δύο φορές πριν μπουν στην πολιτική αρένα.
Οι γυναίκες πολιτικοί, δημοσιογράφοι και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ε.Ε., αντιμετωπίζουν υψηλότερα επίπεδα δημόσιας κακοποίησης στον διαδικτυακό κόσμο από τους άνδρες συναδέλφους τους. Οι επιθέσεις και η κακοποίηση εις βάρος γυναικών πολιτικών είναι ανεξέλεγκτες στο διαδίκτυο επειδή τέτοιες πράξεις συμβαίνουν ανώνυμα, προσεγγίζουν μεγάλο κοινό και έχουν στόχο να φιμώσουν τον στόχο τους.
Νέα νομοθεσία της Ε.Ε. για την πρόληψη της διαδικτυακής βίας κατά των γυναικών
Τον Απρίλιο του 2024 το ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε τους πρώτους κανόνες της Ε.Ε. για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών. Η οδηγία απαιτεί ισχυρότερους νόμους κατά της βίας στον κυβερνοχώρο, καλύτερη βοήθεια για τα θύματα, καθώς και μέτρα για τον καθορισμό καλύτερων όρων σεξουαλικής συναίνεσης. Οι νέοι κανόνες περιγράφουν συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές για αδικήματα που διαπράττονται στο διαδίκτυο, όπως η αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών και η αποστολή άσεμνων εικόνων σε άτομα. Οι χώρες της Ε.Ε. θα πρέπει να προσαρμόσουν την εθνική τους νομοθεσία στις απαιτήσεις το αργότερο ως τον Ιούνιο του 2027. Η οδηγία καθιστά επίσης τη βία κατά δημοσίων εκπροσώπων, δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβαρυντικό παράγοντα για ένα αδίκημα.
Η νομοθεσία της Ε.Ε. για την προστασία της ιδιωτικής ζωής αποσκοπεί επίσης στον περιορισμό της διαδικτυακής βίας. Για παράδειγμα, η νέα νομοθεσία για τις ψηφιακές υπηρεσίες επιβάλλει στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες στην Ε.Ε. την υποχρέωση να αφαιρούν παράνομο περιεχόμενο από τους ιστότοπούς τους. Αυτό θα βοηθήσει στην αφαίρεση προσωπικών ή παραποιημένων εικόνων που διαδίδονται διαδίκτυακά χωρίς τη συγκατάθεση του ατόμου.
Η νομοθεσία περί τεχνητής νοημοσύνης επιδιώκει να μετριάσει τους κινδύνους που σχετίζονται με τις deepfakes τεχνολογίες. Οι κανόνες απαιτούν ότι οι τεχνητές ή παραποιημένες εικόνες, το περιεχόμενο ήχου ή βίντεο (deepfakes) πρέπει να επισημαίνονται με σαφήνεια ως έχουν.
Πώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προωθεί την ισότητα των φύλων
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερασπίζεται τα δικαιώματα των γυναικών σε ολόκληρη την Ε.Ε. Οι προσπάθειές της να διασφαλίσει την ισότητα των φύλων στην εργασία, στην πολιτική και σε άλλους τομείς έχουν οδηγήσει σε νομοθεσία ορόσημο. Τα νέα νομικά δεσμευτικά μέτρα καλύπτουν μια τεράστια ποικιλία θεμάτων: βοήθεια για τον τερματισμό της άνισης αμοιβής, εξάλειψη των διακρίσεων λόγω φύλου, ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στα εταιρικά συμβούλια και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.
πηγή: Europarliament
