Διαβάσαμε πριν λίγες ημέρες τα στοιχεία μιας εκτενούς έρευνας του Πανεπιστημίου Αθηνών, τα οποία αποτυπώνουν χωρίς φίλτρα την πραγματικότητα: ένας στους τέσσερις εφήβους στην Ελλάδα δηλώνει πλέον απερίφραστα ότι θέλει να ακολουθήσει επαγγέλματα που σχετίζονται με το διαδίκτυο, επιζητώντας να γίνει δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου ή να βιοποριστεί μέσα από τη δημόσια εικόνα του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το εύκολο χρήμα, η ταχύτατη αναγνωρισιμότητα και η ψευδαίσθηση μιας ανέμελης καθημερινότητας χωρίς ακαδημαϊκές απαιτήσεις ή πολυετείς σπουδές συνθέτουν το νέο όραμα της νεολαίας.
Αυτή η τάση δεν ξεπήδησε από το μηδέν, ούτε αποτελεί μια τυχαία νεανική παραδοξότητα. Είναι το απόλυτα αναμενόμενο προϊόν της κουλτούρας που καλλιεργείται με συνέπεια τα τελευταία χρόνια. Όταν το κυρίαρχο αφήγημα μιας κοινωνίας συμπυκνώνεται στην υλική επιτυχία —η οποία οφείλει να συνοδεύεται από τη διαρκή, και κάποιες φορές προκλητική επίδειξή της— είναι απολύτως λογικό ένας νέος άνθρωπος να παρασύρεται από το δέλεαρ του γρήγορου και άνετου πλουτισμού. Το ευτύχημα, προς το παρόν, είναι πως πρόκειται για το ένα τέταρτο των εφήβων και όχι για το σύνολό τους.
Η εξύμνηση των ακολούθων και η νέα κοινωνική αρένα
Ένα δεύτερο ζήτημα, άμεσα εξαρτώμενο από το πρώτο, είναι η βαθιά μετάλλαξη των κοινωνικών προτύπων. Βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου ο άνθρωπος που χαίρει της μεγαλύτερης αποδοχής, αναγνωσιμότητας και κοινωνικού κύρους δεν είναι εκείνος που προσφέρει ουσιαστικό έργο, αλλά εκείνος με τις περισσότερες ψηφιακές αντιδράσεις και τους πολυπληθέστερους ακολούθους. Ο σύγχρονος “influencer” της κοινής γνώμης έχει αναγορευτεί σε πρότυπο ζωής, μετατρέποντας την ίδια την προβολή σε αυτοσκοπό.
Δυστυχώς, η μετατόπιση αυτή αποδιοργανώνει τα παραδοσιακά στηρίγματα της διαμόρφωσης χαρακτήρα. Κάποτε, τα ερεθίσματα ενός παιδιού πηγάζανε από την οικογένεια, η οποία, παρά τα όποια κοινωνικά της στερεότυπα για το τι σημαίνει επιτυχημένη πορεία —βλέπε γιατρός, δικηγόρος, καθηγητής— καθοδηγούσε προς μια συγκροτημένη επαγγελματική διαδρομή. Ακόμη και η τηλεόραση, με τα όποια ελαττώματά της, προέβαλε καλλιτέχνες, ηθοποιούς, τραγουδιστές ή αθλητές, ανθρώπους που τουλάχιστον υιοθετούσαν μια τέχνη ή ξεχώριζαν για μια επίπονη σωματική προσπάθεια. Σήμερα, τα παιδιά βομβαρδίζονται καθημερινά από την κατασκευασμένη επιτυχία ψηφιακών περσόνων. Αυτό που παρατηρούμε δεν είναι παρά ένα ακόμα σύμπτωμα των καιρών, το οποίο δεν θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μας εκπλήσσει.
Η φυγή από τον κόπο και το αδιέξοδο των επιλογών
Πίσω από αυτή τη στροφή προς το ψηφιακό θέαμα κρύβεται μια βαθύτερη άρνηση της προσπάθειας και της αντοχής στη δυσκολία. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί που συμμετείχαν στην έρευνα, η επιθυμία για μια καριέρα στο διαδίκτυο υποκρύπτει την πεποίθηση ότι οι ακαδημαϊκές σπουδές αποτελούν σπατάλη χρόνου και κόπου χωρίς αντίκρισμα. Η νέα γενιά, μαθημένη στην άμεση επιβεβαίωση και στον καταιγισμό πληροφοριών, δυσκολεύεται να διαχειριστεί τη ματαίωση και την απαιτητική διαδρομή που επιβάλλει η ουσιαστική προσπάθεια.
Την ίδια στιγμή, οι έφηβοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην έλλειψη έγκυρης πληροφόρησης και την παντελή απουσία αυτογνωσίας. Αδυνατούν να αξιολογήσουν τα πραγματικά τους προσόντα, ενώ παρασύρονται από στρεβλές πεποιθήσεις ή από την ανάγκη για άμεση επαγγελματική εξασφάλιση, η οποία στρέφει ένα μέρος τους σε επιλογές ανάγκης. Το τοπίο συμπληρώνεται από το χάσμα με το οικογενειακό περιβάλλον, καθώς οι γονείς δυσκολεύονται να συλλάβουν τις μετατοπίσεις μιας ρευστής αγοράς εργασίας, εμμένοντας σε μοντέλα του περασμένου αιώνα.
Η εργασιακή μέγγενη των ενηλίκων και το κοινωνικό μήνυμα
Η εικόνα της νεολαίας συμπληρώνεται τραγικά από την πραγματικότητα που βιώνουν οι μεγαλύτερες ηλικίες. Η ίδια έρευνα αποκαλύπτει ότι η πλειονότητα των ενηλίκων βρίσκεται παγιδευμένη σε μια επώδυνη εργασιακή κρίση, αντιμετωπίζοντας την επαγγελματική εξουθένωση και τις αλλεπάλληλες τεχνολογικές ανατροπές. Η επιθυμία για αλλαγή κατεύθυνσης προσκρούει στη διαρκή οικονομική στενότητα, η οποία στερεί κάθε περιθώριο ρίσκου και αναζήτησης μιας νέας αρχής.
Όταν τα παιδιά παρακολουθούν τους γονείς τους εγκλωβισμένους σε μια εξαντλητική και συχνά αμειβόμενη χωρίς προοπτική καθημερινότητα, το αφήγημα του εύκολου ψηφιακού πλουτισμού φαντάζει ως η μόνη διέξοδος διαφυγής. Η στροφή προς την επιφάνεια και την εύκολη δημοσιότητα δεν είναι απλώς μια νεανική επιπολαιότητα, αλλά η αντανάκλαση μιας κοινωνίας που έχασε τον προσανατολισμό της, θεοποιώντας το περιτύλιγμα και απαξιώνοντας το περιεχόμενο.
Στη Βουλή το ν/σ για την απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά
Υπενθυμίζεται ότι στη Βουλή βρίσκεται πλέον το νομοσχέδιο που προβλέπει την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους», κατατέθηκε το βράδυ της Παρασκευής και εισάγεται την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2026 στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή για επεξεργασία.
Για την εφαρμογή του ηλικιακού περιορισμού, το νομοσχέδιο προβλέπει την αξιοποίηση διαθέσιμων ψηφιακών εργαλείων επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Gov.gr Wallet και το KidsWallet. Ωστόσο, οι δύο εφαρμογές δεν ορίζονται ως οι μοναδικές επιτρεπόμενες λύσεις. Όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική έκθεση:«Οι εφαρμογές αυτές αποτελούν ενδεικτικά εργαλεία και δεν καθιερώνονται ως αποκλειστικός τρόπος εφαρμογής της αξιολογούμενης ρύθμισης και, συνεπώς, διατηρείται η δυνατότητα χρήσης και άλλων ισοδύναμων λύσεων που πληρούν τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου».
Οι διατάξεις απευθύνονται πρωτίστως σε ανηλίκους ηλικίας κάτω των 15 ετών, καθώς και στους γονείς και τους κηδεμόνες τους. Παράλληλα, αφορούν τις εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και τις αρμόδιες εθνικές εποπτικές αρχές, οι οποίες θα έχουν την ευθύνη παρακολούθησης της εφαρμογής του νέου πλαισίου.
