Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η οποία διανύει πλέον την πέμπτη εβδομάδα της, απειλεί να ανατρέψει πλήρως τα οικονομικά κεκτημένα του προηγούμενου έτους. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών που δόθηκε στη δημοσιότητα, το κόστος για τις οικονομίες της περιοχής εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 3,7% και 6% του συνολικού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Οι απώλειες αυτές, που μεταφράζονται σε έως και 194 δισεκατομμύρια δολάρια, ενδέχεται να εξαλείψουν ολόκληρη τη συλλογική ανάπτυξη που επιτεύχθηκε κατά το 2025, βυθίζοντας την περιοχή σε μια νέα φάση οικονομικής αβεβαιότητας.
Κοινωνικό κόστος και η άνοδος της φτώχειας
Πέρα από τους ψυχρούς οικονομικούς δείκτες, η έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις δραματικές κοινωνικές επιπτώσεις. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για αύξηση της ανεργίας κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αντιστοιχεί σε απώλεια 3,6 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από το σύνολο των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην περιοχή ολόκληρο το περασμένο έτος. Αυτή η βίαιη ανατροπή αναμένεται να οδηγήσει έως και 4 εκατομμύρια ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας, υπογραμμίζοντας την ευάλωτη φύση των κοινωνικών δομών της περιοχής απέναντι σε απότομους κλυδωνισμούς.
Η οπισθοδρόμηση αντικατοπτρίζεται επίσης στον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης, ο οποίος προβλέπεται να υποχωρήσει κατά ένα ποσοστό που αντιστοιχεί σε απώλεια προόδου από μισό έως ένα ολόκληρο έτος. Η ανάλυση αποκαλύπτει ότι οι δομικές αδυναμίες της περιοχής επιτρέπουν ακόμη και σε μια βραχύβια στρατιωτική εμπλοκή να προκαλέσει βαθιές και μακροχρόνιες κοινωνικοοικονομικές πληγές, οι οποίες δεν επουλώνονται εύκολα με την παύση των εχθροπραξιών.
Η ανάγκη για στρατηγική αναθεώρηση
Οι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών τονίζουν ότι η τρέχουσα κρίση πρέπει να λειτουργήσει ως αφύπνιση για τις κυβερνήσεις της περιοχής. Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για μια ριζική επανεκτίμηση των δημοσιονομικών και κοινωνικών πολιτικών. Η εξάρτηση από την ανάπτυξη που καθοδηγείται αποκλειστικά από ορυκτά καύσιμα αποδεικνύεται επικίνδυνη σε περιόδους συγκρούσεων. Η στροφή προς τη διαφοροποίηση των οικονομιών και η επέκταση των παραγωγικών βάσεων αποτελούν τη μόνη διέξοδο για τη μείωση της έκθεσης σε μελλοντικά σοκ.
Η ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας, η διασφάλιση των συστημάτων εμπορίου και η διεύρυνση των οικονομικών εταιρικών σχέσεων είναι τα κλειδιά για τη θωράκιση των κρατών. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η περιοχή βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην αναπτυξιακή της τροχιά, όπου οι επιλογές που θα γίνουν σήμερα θα καθορίσουν την ικανότητά της να αντιμετωπίζει κρίσεις στις επόμενες δεκαετίες.
Τα σενάρια της διαταραχής και οι μηχανισμοί μετάδοσης
Για την εξαγωγή των συμπερασμάτων της, η έκθεση χρησιμοποίησε εξελιγμένα μοντέλα προσομοίωσης, εξετάζοντας πέντε διαφορετικά σενάρια κλιμάκωσης. Αυτά κυμαίνονται από μια «μέτρια διαταραχή», όπου το κόστος του εμπορίου δεκαπλασιάζεται, έως μια «ακραία διαταραχή και ενεργειακό σοκ», όπου το κόστος εκτοξεύεται στο εκατονταπλάσιο και η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου διακόπτεται πλήρως.
Οι βασικοί δίαυλοι μέσω των οποίων η σύγκρουση πλήττει την οικονομία περιλαμβάνουν την καταστροφή κεφαλαίου σε τοπικό επίπεδο, την προσωρινή απώλεια παραγωγικότητας και, κυρίως, την τεράστια αύξηση των δαπανών εφοδιαστικής αλυσίδας. Αν και οι επιπτώσεις δεν είναι ομοιόμορφες σε όλα τα κράτη της Μέσης Ανατολής, η γενικευμένη αστάθεια δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η ευημερία υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη για επιβίωση, καθιστώντας την ειρήνη ως την απόλυτη προϋπόθεση για οποιαδήποτε μελλοντική οικονομική ανάκαμψη.
