Σε μια αποφασιστική κίνηση για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και την προστασία της δημόσιας υγείας, η Κίνα ανακοίνωσε το πρώτο μεγάλο κύμα αυστηροποίησης των εθνικών προτύπων ποιότητας του αέρα από το 2012. Η κίνηση αυτή αποτελεί τη συνέχεια μιας μακροχρόνιας εκστρατείας κατά του νέφους, η οποία έχει ήδη επιφέρει δραστικές αλλαγές στην οικονομική δομή της χώρας. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα του Υπουργείου Οικολογίας και Περιβάλλοντος, οι νέοι περιορισμοί θα τεθούν σε ισχύ σταδιακά από τον ερχόμενο Μάρτιο, με στόχο την πλήρη εφαρμογή ακόμη αυστηρότερων ορίων έως το 2031.
Η ηγεσία της χώρας, υπό τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, έχει θέσει ως προτεραιότητα το όραμα για μια «όμορφη Κίνα», με γαλάζιους ουρανούς και καθαρά νερά. Η νέα πολιτική στοχεύει στην εναρμόνιση της χώρας με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, αναγνωρίζοντας ότι, παρά τις μέχρι τώρα επιτυχίες, η μάχη κατά της ρύπανσης απέχει πολύ από το να θεωρηθεί λήξασα.
Η μάχη με τα μικροσωματίδια και η σταδιακή μετάβαση
Το κέντρο βάρους των νέων κανονισμών πέφτει στα επικίνδυνα αιωρούμενα μικροσωματίδια, τα οποία λόγω του μικροσκοπικού τους μεγέθους μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες ή ακόμα και στην κυκλοφορία του αίματος. Το τρέχον ετήσιο όριο των 35 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο πρόκειται να μειωθεί αρχικά στα 30 μικρογράμματα τον Μάρτιο, για να φτάσει τελικά στα 25 μικρογράμματα το 2031 στις περισσότερες περιοχές της χώρας. Ακόμη πιο αυστηρές θα είναι οι απαιτήσεις για περιβαλλοντικά ευαίσθητες ζώνες, όπως τα εθνικά πάρκα και τα φυσικά καταφύγια.
Παράλληλα, τα νέα μέτρα μειώνουν τα επιτρεπόμενα επίπεδα και για άλλους ρύπους, όπως το διοξείδιο του θείου. Παρά την πρόοδο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο στόχος παραμένει εξαιρετικά δύσκολος, καθώς περίπου το 60% των κινεζικών πόλεων εξακολουθεί να υπερβαίνει το νέο όριο των 25 μικρογραμμαρίων. Επιπλέον, τα νέα κινεζικά πρότυπα παραμένουν λιγότερο αυστηρά από τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, γεγονός που υπογραμμίζει την τεράστια απόσταση που πρέπει να διανυθεί.
Οικονομικές μετατοπίσεις και η γεωγραφία του νέφους
Η περιβαλλοντική εκστρατεία της τελευταίας δεκαετίας έχει ήδη αναδιαμορφώσει τον βιομηχανικό χάρτη της Κίνας. Ενεργοβόροι κλάδοι, όπως η παραγωγή αλουμινίου και η χημική επεξεργασία άνθρακα, αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από τις πυκνοκατοικημένες παράκτιες περιοχές προς την ενδοχώρα, αναζητώντας φθηνότερους πόρους και λιγότερο αυστηρή επιτήρηση. Αυτή η μετατόπιση «καθάρισε» τις μεγάλες μητροπόλεις, αλλά οδήγησε σε επιδείνωση της ποιότητας του αέρα σε μέρη της δυτικής Κίνας, ένα ζήτημα που οι νέοι κανόνες καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν οριζόντια.
Η κίνηση του Πεκίνου έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις πρόσφατες εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρατηρείται μια τάση χαλάρωσης των ελέγχων ρύπανσης και ανάκλησης κανονισμών που περιόριζαν τις εκπομπές. Στην Κίνα, αντίθετα, το ζήτημα του καθαρού αέρα αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου την επόμενη εβδομάδα και να αποτελέσει κεντρικό πυλώνα του επόμενου πενταετούς προγράμματος ανάπτυξης.
Ένας άθλος σε εξέλιξη
Από το 2013, όταν η Κίνα κήρυξε επίσημα τον «πόλεμο κατά της ρύπανσης» μετά από μια σειρά πνιγηρών επεισοδίων νέφους, η χώρα έχει καταγράψει την ταχύτερη βελτίωση της ποιότητας του αέρα παγκοσμίως. Η μέση ετήσια συγκέντρωση μικροσωματιδίων μειώθηκε από τα 68 μικρογράμματα το 2013 στα 28 πέρυσι. Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η περαιτέρω βελτίωση απαιτεί πλέον ριζικές τομές και όχι απλώς επιφανειακές διορθώσεις. Η θέσπιση των νέων ορίων λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς τις τοπικές κυβερνήσεις και τις βιομηχανίες, ώστε να συνεχίσουν τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, σε μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν θα γίνεται πλέον εις βάρος του περιβάλλοντος.
