Στο Ναϊρόμπι πραγματοποιήθηκε πριν δύο εβδομάδες μια κρίσιμη συνάντηση ειδικών και εκπροσώπων κυβερνήσεων στο πλαίσιο της Διεθνούς Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα. Σκοπός της συνόδου είναι η διαμόρφωση του πρώτου παγκόσμιου οδηγού για τη βιώσιμη διαχείριση της άγριας ζωής. Παρόλο που οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, οι κατευθυντήριες γραμμές που θα συμφωνηθούν αναμένεται να αποτελέσουν τη βάση για μελλοντικούς νόμους, χρηματοδοτήσεις και εθνικά προγράμματα προστασίας του περιβάλλοντος σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η ασάφεια γύρω από τη «βιώσιμη χρήση»
Το κεντρικό σημείο τριβής εστιάζει στον ίδιο τον ορισμό της βιωσιμότητας. Μέχρι σήμερα, η διαχείριση της άγριας ζωής αξιολογείται σχεδόν αποκλειστικά με βάση οικονομικά και οικολογικά μεγέθη, όπως τα έσοδα από το εμπόριο, οι θέσεις εργασίας και οι πληθυσμιακοί αριθμοί των ειδών. Αυτή η προσέγγιση δημιουργεί ένα σοβαρό κενό. Μια πρακτική μπορεί να βαφτίζεται «βιώσιμη» ή «νόμιμη» απλώς και μόνο επειδή αποφέρει κέρδη ή επειδή δεν οδηγεί σε άμεση εξαφάνιση ενός είδους, προσπερνώντας την ταλαιπωρία των ζώων και τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το εμπόριο εξωτικών κατοικιδίων. Όταν οι διεθνείς οδηγίες αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας, το νόμιμο εμπόριο άγριων ζώων μπορεί να επεκταθεί υπό το πρόσχημα της «ρυθμιζόμενης δραστηριότητας». Η πραγματικότητα όμως δείχνει ότι ακόμη και το εγκεκριμένο εμπόριο προκαλεί υψηλά ποσοστά θνησιμότητας στα ζώα και εντείνει την πίεση στους φυσικούς πληθυσμούς.
Ο αόρατος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία
Πέρα από τα ζητήματα ευημερίας των ζώων, η ανεξέλεγκτη διακίνηση άγριων ειδών εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων. Η μεταφορά και η αιχμαλωσία ζώων υπό συνθήκες συνωστισμού και εντόνου στρες δημιουργούν το κατάλληλο έδαφος για τη μετάδοση επικίνδυνων ασθενειών από τα ζώα στον άνθρωπο.
Εκατοντάδες χιλιάδες ζωντανά ζώα που διακινούνται νόμιμα παγκοσμίως ανήκουν σε είδη που μπορούν να μεταφέρουν σοβαρούς ιούς. Η θεώρηση ότι ένα εμπόριο είναι ασφαλές επειδή είναι τυπικά «νόμιμο» αγνοεί την πραγματικότητα των υγειονομικών απειλών.
Τα απαραίτητα όρια για το μέλλον
Για να είναι οι διεθνείς οδηγίες ουσιαστικές και αποτελεσματικές, οφείλουν να θέσουν αυστηρά όρια και κόκκινες γραμμές. Η διαχείριση της άγριας ζωής πρέπει να βασίζεται στην αρχή της πρόληψης και στην πλήρη αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Όπου υπάρχουν ελλιπή στοιχεία για τις επιπτώσεις ενός είδους εμπορίου, η δραστηριότητα δεν θα πρέπει να επιτρέπεται.
Παράλληλα, η προσοχή πρέπει να στραφεί σε λύσεις που ενισχύουν τη συνύπαρξη του ανθρώπου με την φύση. Η στήριξη τοπικών κοινωνιών μέσω του υπεύθυνου οικοτουρισμού, η προστασία των καλλιεργειών με ήπιες μεθόδους και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων αποτελούν βιώσιμες εναλλακτικές. Χωρίς αυστηρούς κανόνες, ο όρος «βιώσιμη ανάπτυξη» κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια απλή σφραγίδα εγκρίσεως για τη συνέχιση της εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου.
