Ξαφνικές πλημμύρες, θανατηφόροι καύσωνες, ξηρασίες και ρεκόρ δασικών πυρκαγιών, έγιναν το χαρακτηριστικό γνώρισμα του 2025 στην Ευρώπη, μια κληρονομιά από την οποία ακόμη πασχίζει να ανακάμψει.
Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά τα φαινόμενα πιθανότατα θα γίνουν το «νέο φυσιολογικό», εκτός αν ληφθούν δραστικά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών που παγιδεύουν τη θερμότητα και απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα. Για κάθε άνοδο της θερμοκρασίας του αέρα κατά 1°C, η ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περίπου 7% περισσότερη υγρασία, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονες και πιο ισχυρές βροχοπτώσεις.
Το 2025 ξεκίνησε θυελλώδες, με σφοδρούς ανέμους να σαρώνουν τμήματα της Γαλλίας. Περιοχές στον βορρά όπως η Σαρλεβίλ-Μεζιέρ, η Σαλόν-αν-Σαμπάν και το Μπαρ-λε-Ντικ επλήγησαν περισσότερο, με συχνές ριπές που έφταναν ως και τα 110 km/h. Ως την άνοιξη, τα ακραία φαινόμενα είχαν πλήξει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δεκάδες άνθρωποι απομακρύνθηκαν από περιοχές στην κεντρική και βόρεια Ισπανία λόγω της καταιγίδας Μαρτίνιο, ενώ οι χειρότερες πλημμύρες των τελευταίων τριών δεκαετιών παρέλυσαν το ιστορικό ορυχείο αλατιού Πράιντ στη Ρουμανία. Εκατοντάδες κάτοικοι εκτοπίστηκαν, με τα σπίτια τους να υφίστανται ζημιές ύστερα από ημέρες καταρρακτώδους βροχής και ισχυρών ανέμων.
Το καλοκαίρι τα πράγματα απογειώθηκαν. Η ακραία ζέστη έσπασε ρεκόρ θερμοκρασίας σε όλη την ήπειρο, ακόμη και πολύ βόρεια στον συνήθως ψυχρό αρκτικό κύκλο, όπου η πραγματικά πρωτοφανής ζέστη ξεπέρασε τους 30°C σε δεκατρείς ημέρες μέσα στον Ιούλιο. Η Φινλανδία είχε τρεις συνεχόμενες εβδομάδες με 30°C και δυσκολεύτηκε να αντεπεξέλθει στις καυτές συνθήκες. Μια παγοπίστα στον βορρά της χώρας άνοιξε τις πόρτες της για όσους αναζητούσαν καταφύγιο από τη ζέστη, ενώ τα τοπικά νοσοκομεία κατακλύστηκαν. Ο καύσωνας πυροδότησε επίσης ανησυχίες για την ευημερία των ταράνδων, που κινδύνευαν από υπερθέρμανση.
Πιο νότια, οι Ευρωπαίοι υπέφεραν από θερμοκρασίες άνω των 40°C, σπρώχνοντας δεκάδες χώρες στην ξηρασία. Η έντονη ζέστη γρήγορα εξελίχθηκε σε πανευρωπαϊκή έκτακτη ανάγκη, με πολλές χώρες να εκδίδουν προειδοποιήσεις για την υγεία και για πυρκαγιές. Το υπουργείο Υγείας της Μαδρίτης κάλεσε τους πολίτες να μένουν όσο γίνεται μακριά από τον ήλιο και να δείχνουν ιδιαίτερη προσοχή στους ηλικιωμένους και στις εγκύους, ενώ οι γαλλικές αρχές διέταξαν να είναι δωρεάν οι δημόσιες πισίνες ώστε οι κάτοικοι να δροσιστούν. Στην Ιταλία τέθηκαν σε ισχύ απαγορεύσεις για υπαίθριες εργασίες στις πιο ζεστές ώρες της ημέρας. Και στην Ελλάδα μείζονες τουριστικοί χώροι έκλεισαν προσωρινά.
Ερευνητές στο Imperial College London και στη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου εξέτασαν 854 ευρωπαϊκές πόλεις και διαπίστωσαν ότι η κλιματική αλλαγή ευθύνεται για το 68% από τους 24.400 εκτιμώμενους θανάτους από ζέστη αυτό το καλοκαίρι, καθώς αύξησε τις θερμοκρασίες μέχρι και 3,6°C. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο από έναν μόνο καύσωνα ήταν η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Κύπρος, όπου από τις 21 ως τις 27 Ιουλίου σημειώθηκαν εκτιμώμενοι 950 θάνατοι από ζέστη, με θερμοκρασίες ως και 6°C πάνω από τον μέσο όρο. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου έντεκα ημερήσιους θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με τους περισσότερους θανάτους ανά κάτοικο ήταν η Ρώμη, η Αθήνα και το Βουκουρέστι.
Συνολικά στις 854 πόλεις, η κλιματική αλλαγή βρισκόταν πίσω από 4.597 εκτιμώμενους θανάτους από ζέστη στην Ιταλία, τον υψηλότερο συνολικό αριθμό. Προκάλεσε επίσης 2.841 θανάτους στην Ισπανία, 1.477 στη Γερμανία, 1.444 στη Γαλλία, 1.147 στο Ηνωμένο Βασίλειο, 1.064 στη Ρουμανία, 808 στην Ελλάδα, 552 στη Βουλγαρία και 268 στην Κροατία.
Οι ειδικοί λένε ότι τα ακραία φαινόμενα του φετινού καλοκαιριού προκάλεσαν βραχυπρόθεσμες οικονομικές απώλειες τουλάχιστον 43 δισ. ευρώ, με το συνολικό κόστος να αναμένεται να φτάσει στο εντυπωσιακό 126 δισ. ως το 2029. Η Ιταλία υπέστη μία από τις χειρότερες οικονομικές πτώσεις, με προβλεπόμενες απώλειες 11,9 δισ. το 2025, που αυξάνονται σε 34,2 δισ. ως το 2029. Η Γαλλία ακολουθεί, με πάνω από δέκα δισ. σε άμεσες ζημιές και 33,9 δισ. πριν από το τέλος της δεκαετίας. Η Ισπανία ήταν ανάμεσα στις πλέον πληγείσες χώρες, όπου οι ερευνητές εντόπισαν και τους τρεις τύπους ακραίων φαινομένων. Οι συνολικές εκτιμώμενες απώλειές της ήταν 12,2 δισ. το 2025 και 34,8 δισ. ως το 2029.
