Η απογύμνωση της γης από τη φυσική της βλάστηση εξαιτίας των δασικών πυρκαγιών δεν προκαλεί μόνο μια τοπική περιβαλλοντική καταστροφή, αλλά μεταβάλλει άμεσα τη θερμική ισορροπία του εδάφους. Στοιχεία από ειδικό δορυφόρο, τα οποία επεξεργάστηκαν οι αναλυτές της μονάδας Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, αποκαλύπτουν ότι η παντελής απώλεια δέντρων και θάμνων οδηγεί σε αλματώδη αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της γης. Στις πρόσφατα πληγείσες περιοχές της Δυτικής Αττικής, όπως στο Πόρτο Γερμενό όπου αποτεφρώθηκαν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα, η θερμοκρασιακή απόκλιση του εδάφους πριν και μετά την πυρκαγιά έφθασε έως και τους 14 βαθμούς Κελσίου. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στη Χαλκιδική, με τις τιμές να εμφανίζονται αυξημένες κατά 10 έως 12 βαθμούς.
Η μικροκλιματική επιβάρυνση και η σταδιακή αποκατάσταση
Οι επιστήμονες του Αστεροσκοπείου εξηγούν ότι οι εντονότερες διαφορές παρατηρούνται στα σημεία όπου υπήρχε προηγουμένως πυκνό δάσος, καθώς το έδαφος στερείται πλέον τη σκιά και την προστασία που παρείχε η συστάδα των δέντρων. Παρά το γεγονός ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα είναι πολύ πιο περιορισμένη —κυμαινόμενη έως τους 2 βαθμούς—, η τοπική μικροκλιματική υποβάθμιση θεωρείται αναμφισβήτητη. Τα επιστημονικά δεδομένα από προγενέστερες πυρκαγιές, όπως αυτή της Πεντέλης, δείχνουν πάντως ότι η θερμική αυτή επιβάρυνση υποχωρεί σταδιακά μέσα σε διάστημα δύο έως τριών ετών, καθώς η φύση αρχίζει να ανακάμπτει.
Παρ’ όλα αυτά, η συσσώρευση των πληγέντων εκτάσεων δημιουργεί έντονο προβληματισμό. Από το 2017 έως σήμερα, αλλεπάλληλες μεγάλες πυρκαγιές έχουν αποτεφρώσει το 64% των δασών της Δυτικής Αττικής και πάνω από το 40% του συνολικού δασικού πλούτου ολόκληρης της Αττικής. Η σταδιακή απώλεια αυτών των οικοσυστημάτων αφήνει το έδαφος εκτεθειμένο και αποδυναμώνει τη φυσική άμυνα της περιφέρειας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις και η απειλή της ξηρασίας
Η περιβαλλοντική αυτή πίεση συνδέεται άμεσα με τις οικονομικές αντοχές της χώρας. Σύμφωνα με αναλύσεις του διεθνούς οίκου αξιολόγησης Morningstar DBRS, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες εξαιτίας του συνδυασμού καυσώνων και πυρκαγιών. Η χώρα καταλαμβάνει την πέμπτη θέση τόσο ως προς την προβλεπόμενη ετήσια απώλεια παραγωγικότητας στη βιομηχανία λόγω της υπερβολικής ζέστης, όσο και ως προς τις εκτιμώμενες υλικές ζημιές σε περιουσίες και υποδομές από τις δασικές πυρκαγιές.
Παράλληλα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η προσοχή πρέπει να στραφεί στον κίνδυνο της παρατεταμένης ξηρασίας που ακολουθεί τα θερμά καλοκαίρια. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι μειωμένες βροχοπτώσεις έχουν μειώσει επικίνδυνα τη στάθμη των ποταμών και των ταμιευτήρων, επηρεάζοντας δραματικά τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και τα Βαλκάνια. Η συνθήκη αυτή όχι μόνο διαταράσσει την αγροτική παραγωγή και την οικονομική δραστηριότητα, αλλά αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο ξαφνικών πλημμυρικών φαινομένων μόλις εκδηλωθούν οι πρώτες έντονες βροχοπτώσεις.
