Οι ακτές της ανατολικής Αγγλίας θυμίζουν σήμερα ένα σκηνικό από το μέλλον. Τεράστιες ανεμογεννήτριες υψώνονται στον ορίζοντα, υποσχόμενες μια «πράσινη επανάσταση» που θα αναζωογονήσει τις παρακμάζουσες παραθαλάσσιες κοινότητες. Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές εικόνες και τις κυβερνητικές δεσμεύσεις για εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, η πραγματικότητα για τη νέα γενιά παραμένει πεισματικά στάσιμη. Νέοι με εξαιρετικές επιδόσεις στις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία, που προετοιμάστηκαν ειδικά για να στελεχώσουν τον τομέα της καθαρής ενέργειας, βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με κλειστές πόρτες και προγράμματα μαθητείας που θυμίζουν περισσότερο κυνήγι φαντασμάτων παρά πραγματικές επαγγελματικές ευκαιρίες.
Όπως διαβάσαμε σε άρθρο του “Guardian”, η περίπτωση του νεαρού Τζέικ από το Σάφολκ είναι ενδεικτική μιας γενικότερης απογοήτευσης. Παρά την εξειδίκευσή του στην ηλεκτρολογία και τη μηχανολογία, διαπίστωσε ότι οι θέσεις εργασίας που διαφημίζονται ως το «φάρμακο» για την οικονομική κρίση των παράκτιων περιοχών είναι είτε ελάχιστες είτε απαιτούν προσόντα που δεν ανταποκρίνονται στις τοπικές ανάγκες. Το χάσμα ανάμεσα στη ρητορική των πολιτικών και την εμπειρία των πολιτών στο πεδίο βαθαίνει, καθώς η «πράσινη οικονομία» φαίνεται να ωφελεί περισσότερο τους αριθμούς και λιγότερο τους ανθρώπους που ζουν στη σκιά των αιολικών πάρκων.
Η παγίδα των υψηλών προσδοκιών και η έλλειψη σύνδεσης
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο όρος «πράσινες θέσεις εργασίας» παραμένει νεφελώδης. Υπάρχει μια σημαντική αναντιστοιχία ανάμεσα στην προώθηση ρόλων υψηλού κύρους, όπως οι τεχνικοί ανεμογεννητριών με παχυλούς μισθούς, και στην πραγματική διαθεσιμότητα αυτών των θέσεων. Η αγορά φαίνεται να κατακλύζεται από υποψηφίους για ελάχιστες θέσεις μαθητείας, ενώ την ίδια στιγμή αγνοούνται οι υποστηρικτικές θέσεις εργασίας που θα μπορούσαν να απορροφήσουν το τοπικό εργατικό δυναμικό. Χωρίς έναν ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό που να συνδέει την εκπαίδευση με την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση, οι επενδύσεις δισεκατομμυρίων κινδυνεύουν να μοιάζουν με ξένο σώμα για τις τοπικές κοινωνίες.
Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι πολλές από αυτές τις εργασίες συχνά ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες ή εξειδικευμένο προσωπικό που μετακινείται προσωρινά στην περιοχή και αποχωρεί μόλις ολοκληρωθεί το συμβόλαιό του. Έτσι, ο πλούτος που παράγεται από τον άνεμο και τη θάλασσα δεν «ριζώνει» στον τόπο, αφήνοντας τους ντόπιους νέους στο περιθώριο, να παρακολουθούν την ανάπτυξη από μακριά.
Ο ελληνικός παραλληλισμός: Ανεμογεννήτριες σε τόπους που φθίνουν
Η κατάσταση στην ανατολική Αγγλία παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με την ελληνική πραγματικότητα, όπου η «πράσινη μετάβαση» αποτελεί κεντρικό πυλώνα της οικονομικής πολιτικής, αλλά συχνά προσκρούει στις ίδιες δομικές αδυναμίες. Στην Ελλάδα, οι εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων σε περιοχές όπως η Νότια Εύβοια, συχνά αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη από τις τοπικές κοινωνίες. Παρά το γεγονός ότι η χώρα μας κατέγραψε το 2024 ιστορικό υψηλό στη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μείγμα, η ανταπόδοση σε θέσεις εργασίας για τους κατοίκους των περιοχών αυτών παραμένει περιορισμένη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας, ενώ ο κλάδος υποστηρίζει χιλιάδες θέσεις εργασίας πανελλαδικά, η πλειονότητα αυτών αφορά τη φάση της κατασκευής και της μελέτης, η οποία στελεχώνεται από εξειδικευμένα γραφεία των μεγάλων αστικών κέντρων. Στις τοπικές κοινωνίες παραμένουν κυρίως θέσεις φύλαξης ή βασικής συντήρησης. Επιπλέον, η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνικών σχολών στην επαρχία που να συνδέονται άμεσα με τους ενεργειακούς κολοσσούς αναγκάζει τους νέους της ελληνικής περιφέρειας να φεύγουν από τον τόπο τους, την ίδια στιγμή που ο τόπος τους παράγει την ενέργεια του μέλλοντος. Το στοίχημα παραμένει το ίδιο: να μην γίνει η πράσινη ανάπτυξη μια «βιτρίνα» που απλώς προσπερνά τις ανάγκες των πολλών.
