Η κλιματική κρίση δεν χτυπά την πόρτα όλων των ανθρώπων με την ίδια ένταση. Μια νέα και αποκαλυπτική μελέτη φέρνει στο φως μια σκληρή πραγματικότητα: η οικονομική ανισότητα στην Ευρώπη ευθύνεται για περισσότερους από εκατό χιλιάδες επιπλέον θανάτους κάθε χρόνο, εξαιτίας της έκθεσης στη ζέστη και το κρύο. Τα ευρήματα αυτά δημοσιεύονται σε μια χρονική συγκυρία όπου οι καταγραφές δείχνουν ότι διανύσαμε έναν από τους θερμότερους Απρίληδες στην ιστορία, ενισχύοντας τους φόβους για ένα εξαιρετικά σκληρό καλοκαίρι.
Το κόστος της κοινωνικής απόστασης
Η έρευνα αποδεικνύει ότι αν τα επίπεδα της ανισότητας σε όλη την ήπειρο μειώνονταν στα πρότυπα των πιο δίκαιων κοινωνικά περιοχών, η θνησιμότητα που σχετίζεται με τη θερμοκρασία θα μπορούσε να περιοριστεί κατά τριάντα τοις εκατό. Οι επιστήμονες συνδέουν άμεσα τους υψηλούς αριθμούς θανάτων με δείκτες οικονομικής δυσπραγίας, όπως η γενικευμένη φτώχεια και η αδυναμία των νοικοκυριών να θερμάνουν επαρκώς τις κατοικίες τους. Είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται μια τέτοια ποσοτική μέτρηση, αναδεικνύοντας ότι το κοινωνικό επίπεδο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιβίωσης απέναντι στο υπερβολικό ψύχος του χειμώνα και τους καύσωνες του καλοκαιριού.
Η γεωγραφία της στέρησης και οι επιπτώσεις της
Οι διαφορές ανάμεσα στις περιφέρειες της Ευρώπης είναι χαοτικές. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η εξάλειψη της σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης θα έσωζε δεκάδες χιλιάδες ζωές ετησίως. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι πλουσιότερες περιοχές εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή στο κρύο —χάρη στην καλύτερη μόνωση των σπιτιών και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας— αλλά συχνά υποφέρουν περισσότερο κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα. Αυτό αποδίδεται στο φαινόμενο της θερμικής νησίδας στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η έλλειψη πράσινου και η πυκνή δόμηση εγκλωβίζουν τη ζέστη, επηρεάζοντας κυρίως τους ηλικιωμένους και τους ασθενείς.
Η ανάγκη για μια νέα πολιτική κατεύθυνση
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η συμπερίληψη της κοινωνικής δικαιοσύνης στον σχεδιασμό των πολιτικών μπορεί να επιτύχει δύο στόχους ταυτόχρονα: τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την προστασία της δημόσιας υγείας από την κλιματική αλλαγή. Καθώς η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο, η προσαρμογή στις νέες συνθήκες δεν μπορεί να είναι μόνο τεχνική αλλά και δομική. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι αριθμοί αυτοί μπορεί να είναι ακόμη και συντηρητικοί, αν αναλογιστεί κανείς τη ραγδαία αύξηση του κόστους ενέργειας τα τελευταία έτη, γεγονός που καθιστά την ανάγκη για στήριξη των ευάλωτων ομάδων πιο επιτακτική από ποτέ.
Το μέλλον της προστασίας των πολιτών
Η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα και η μείωση των ανισοτήτων αποτελούν πλέον τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος για την επιβίωση των ευρωπαϊκών πληθυσμών. Η επιστημονική κοινότητα τονίζει ότι η θωράκιση απέναντι στις κλιματικές μεταβολές προϋποθέτει τη μείωση του χάσματος μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Μόνο μέσα από τη συνολική ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και τη βελτίωση των υποδομών διαβίωσης μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι ακραίες θερμοκρασίες δεν θα συνεχίσουν να στερούν τη ζωή από χιλιάδες ανθρώπους που απλώς δεν έχουν τα μέσα να προστατευτούν.
