Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει δύσκολη, ρευστή και υψηλού κινδύνου για την εμπορική ναυτιλία. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα παγκοσμίως, με κρίσιμο ρόλο στη ροή ενέργειας, στο διεθνές εμπόριο και στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η διέλευση από την περιοχή δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μία συνήθης επιχειρησιακή διαδικασία.
Το τελευταίο 24ωρο υπήρξαν αναφορές ότι πλοία που προσέγγιζαν την περιοχή δέχθηκαν κλήσεις μέσω VHF από το ιρανικό Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης, με την προειδοποίηση ότι «τα Στενά είναι κλειστά» και ότι δεν θα πρέπει να συνεχίσουν την προσέγγισή τους. Τέτοιου είδους παρεμβάσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, καθώς οι πλοίαρχοι και τα κέντρα επιχειρήσεων των ναυτιλιακών εταιρειών καλούνται να λάβουν αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, υπό συνθήκες πίεσης και με αντικρουόμενες ενδείξεις.
Το ζήτημα, πλέον, δεν είναι μόνο αν τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά ή κλειστά. Το κρίσιμο επιχειρησιακό ερώτημα είναι ποια διαδρομή μπορεί να ακολουθήσει ένα πλοίο, ποιος εκδίδει την οδηγία, ποια αρχή έχει τον πραγματικό έλεγχο στην περιοχή και κατά πόσο η συγκεκριμένη οδηγία μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη και ασφαλής.
Σήμερα φαίνεται ότι υπάρχουν δύο πιθανές επιλογές διέλευσης: μία μέσω της ιρανικής πλευράς και μία μέσω της ομανικής πλευράς. Ωστόσο, καμία από τις δύο δεν μπορεί να θεωρηθεί χωρίς ρίσκο. Η αναφορά για πιθανή θαλάσσια νάρκη κοντά σε προτεινόμενη διαδρομή καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο σοβαρή και επιβεβαιώνει ότι η όποια απόφαση διέλευσης πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν προσεκτικής αξιολόγησης και όχι με βάση γενικές εκτιμήσεις.
Τα πλοία που έχουν καταφέρει να περάσουν τις τελευταίες ημέρες φαίνεται ότι δεν ακολούθησαν την κλασική διεθνή λωρίδα κυκλοφορίας, καθώς αυτή τη στιγμή θεωρείται προβληματική λόγω αναφορών για νάρκες. Η βασική ασφαλέστερη επιλογή που έχει δοθεί είναι η νότια πορεία, κοντά στα χωρικά ύδατα του Ομάν. Παράλληλα, υπάρχουν και διελεύσεις μέσω της ιρανικής πλευράς, γεγονός που αυξάνει την επιχειρησιακή αβεβαιότητα, καθώς τα πλοία ενδέχεται να δεχθούν VHF κλήσεις, έλεγχο ή αλλαγή οδηγιών κατά τη διάρκεια της διέλευσης.
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η κίνηση παραμένει πολύ χαμηλή και ασταθής. Το Σάββατο καταγράφηκαν περίπου 26 διελεύσεις, ενώ την Κυριακή ο αριθμός μειώθηκε σε μόλις 5, μετά τη νέα ιρανική ανακοίνωση ότι τα Στενά κλείνουν ξανά. Συνολικά, από το Σάββατο υπάρχουν τουλάχιστον 31 επιβεβαιωμένες διελεύσεις, ενώ για την Παρασκευή υπάρχει μόνο μεμονωμένη επιβεβαίωση διέλευσης, χωρίς ακόμη σαφή δημόσιο συνολικό αριθμό.
Η ένταση, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στη θάλασσα. Οι εξελίξεις στον Λίβανο, οι σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν και η στάση του Ισραήλ επηρεάζουν άμεσα το κλίμα ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή. Η Τεχεράνη φαίνεται να συνδέει τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ με τη συνολική πολιτική και στρατιωτική εξίσωση στη Μέση Ανατολή, γεγονός που μετατρέπει τα Στενά σε σημείο πίεσης και διαπραγμάτευσης.
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες, αυτό σημαίνει ότι κάθε διέλευση πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά. Δεν αρκεί μία γενική εκτίμηση της περιοχής. Απαιτείται αξιολόγηση κινδύνου ανά πλοίο και ανά ταξίδι, λαμβάνοντας υπόψη τη σημαία, την πλοιοκτησία, τη διαχείριση, το φορτίο, το ιστορικό του πλοίου, τη διαδρομή, τον χρόνο διέλευσης και την πιθανή έκθεση σε πολιτικές ή στρατιωτικές εξελίξεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συνεχής παρακολούθηση, η επιχειρησιακή πληροφόρηση, η ξεκάθαρη γραμμή επικοινωνίας με το πλοίο και η άμεση δυνατότητα αντίδρασης είναι κρίσιμα στοιχεία. Οι πλοίαρχοι πρέπει να γνωρίζουν πώς θα αντιδράσουν σε περίπτωση παρενόχλησης, αντικρουόμενων οδηγιών, αλλαγής διαδρομής, απώλειας επικοινωνίας ή άλλου περιστατικού ασφαλείας.
Η εικόνα θα μπορέσει να θεωρηθεί πιο σταθερή μόνο όταν υπάρξουν αρκετές συνεχόμενες ημέρες ομαλών διελεύσεων, χωρίς παρεμβολές, χωρίς αντικρουόμενες οδηγίες, χωρίς νέες αναφορές για ναυτικούς κινδύνους και χωρίς περαιτέρω περιφερειακή κλιμάκωση.
Μέχρι τότε, ο κίνδυνος στα Στενά του Ορμούζ παραμένει υψηλός. Για την εμπορική ναυτιλία, η προτεραιότητα δεν είναι απλώς η διέλευση, αλλά η ασφαλής, τεκμηριωμένη και ελεγχόμενη διέλευση μέσα από ένα από τα πιο κρίσιμα και ευαίσθητα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.
O Αλκέτας – Νικόλας Δρόσος, είναι εκπρόσωπος σε Ελλάδα και Κύπρο της EOS Marine, μέλους του EOS Risk Group, εταιρείας που εξειδικεύεται στην ασφάλεια, τη διαχείριση κινδύνου και την αντιμετώπιση κρίσεων στον ναυτιλιακό χώρο σε διεθνές επίπεδο
