Θρίλερ στη Μαύρη Θάλασσα: Όταν η γεωπολιτική κρίση χτυπά τη βιωσιμότητα των μεταφορών
Share
6 Min Read
Η ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται σε μία αχαρτογράφητη φάση αστάθειας, όπου οι γεωπολιτικοί τριγμοί παύουν να αποτελούν μόνο ζήτημα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και μετατρέπονται σε μείζον διακύβευμα για τη βιώσιμη λειτουργία των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Κάτω από το πρίσμα των κριτηρίων περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης, κάθε πλήγμα σε εμπορικό πλοίο ενεργοποιεί μια αλυσιδωτή κρίση ευθυνών: από την άμεση απειλή για την ανθρώπινη ζωή των ναυτικών και την ασφάλεια των πληρωμάτων, μέχρι τον περιβαλλοντικό κίνδυνο που εγκυμονεί η βύθιση ενός σκάφους και η διασπορά φορτίων σε ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς και τις αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και διαχείρισης κινδύνου που καλούνται πλέον να επιδείξουν οι ναυτιλιακές εταιρείες.
Σε αυτό το σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η επίθεση που δέχθηκε το ελληνικών συμφερόντων πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων CONTSHIP JET από τρία μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη, την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, στη Μαύρη Θάλασσα και ανοικτά των ακτών της Βουλγαρίας, έρχεται να αναδείξει τα όρια της ανθεκτικότητας του κλάδου, αφήνοντας περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις — ένα ζήτημα που αναλύει διεξοδικά στο άρθρο που ακολουθεί ο Νικόλαος – Αλκέτας Δρόσος, εκπρόσωπος της EOS Risk Group στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Η επίθεση στο CONTSHIP JET αφήνει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Το πλοίο δέχθηκε επίθεση από τρία μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη στα ανοικτά της Βουλγαρίας, εγκαταλείφθηκε από το πλήρωμά του και βυθίστηκε την επόμενη ημέρα. Η ευθύνη της επίθεσης δεν έχει επιβεβαιωθεί, ενώ ο τρόπος και οι συνθήκες του χτυπήματος δεν ταιριάζουν εύκολα με τα γνωστά μοτίβα στη Μαύρη Θάλασσα.
Νικόλαος-Αλκέτας Δρόσος
Στις 28 Οκτωβρίου, το υπό λιβεριανή σημαία πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων CONTSHIP JET χτυπήθηκε από τρία μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη, περίπου 21 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της Σαμπλά, στη Βουλγαρία. Το πλήρωμα των 18 ατόμων απομακρύνθηκε με ασφάλεια. Το πλοίο βυθίστηκε στις 29 Οκτωβρίου, ενώ περίπου 20 εμπορευματοκιβώτια χάθηκαν στη θάλασσα. Κάποια από αυτά εντοπίστηκαν να παρασύρονται κοντά στον κόλπο του Μπουργκάς λίγες ημέρες αργότερα.
Το περιστατικό έχει προκαλέσει εύλογα ερωτήματα. Η χρήση μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV) είναι ασυνήθιστη σε σχέση με την εικόνα των περισσότερων ρωσικών πληγμάτων στη Μαύρη Θάλασσα, τα οποία βασίζονται κυρίως σε εναέρια drones και πυραύλους. Τα USV έχουν συνδεθεί περισσότερο με ουκρανικές επιχειρήσεις. Αυτό, όμως, από μόνο του δεν αποδεικνύει ποιος πραγματοποίησε την επίθεση. Μέχρι στιγμής, η ευθύνη της επίθεσης παραμένει ανεπιβεβαίωτη.
Ερωτήματα υπάρχουν και για τον πιθανό προορισμό του πλοίου. Σύμφωνα με αναφορές, το CONTSHIP JET κατευθυνόταν προς την Κωνστάντζα της Ρουμανίας και η πορεία του φαινόταν συμβατή με αυτόν τον προορισμό. Καταγράφηκε, ωστόσο, διακοπή του σήματος AIS. Το γεγονός αυτό δεν αρκεί για να αποδείξει ότι αποκρυπτόταν ο πραγματικός προορισμός του, αλλά προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο που χρειάζεται προσεκτική εξέταση.
Έχει επίσης εξεταστεί το ενδεχόμενο το πλοίο να κατευθυνόταν προς τον Δούναβη. Τα διαθέσιμα τεχνικά στοιχεία δεν δίνουν εύκολη απάντηση. Το μήκος του CONTSHIP JET, περίπου 158 μέτρα, βρίσκεται κάτω από το όριο των 180 μέτρων που αναφέρεται για τη διέλευση από τη Σουλίνα, αλλά ξεπερνά το όριο των 152,4 μέτρων για το Ισμαήλ. Επιπλέον, το βύθισμά του αναφέρεται ως λίγο πάνω από τα 7 μέτρα, κοντά στο αναφερόμενο μέγιστο όριο των 7,01 μέτρων για τη διαδρομή της Σουλίνα. Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν αμφιβολίες για το αν μπορούσε πράγματι να περάσει από ορισμένα σημεία του Δούναβη· δεν αρκούν, όμως, για να καθορίσουν από μόνα τους τον προορισμό του.
Δεν έχει προκύψει, μέχρι στιγμής, κάποια προφανής ένδειξη από το ιστορικό κινήσεων του πλοίου που να εξηγεί γιατί έγινε στόχος. Οι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί δεν δείχνουν προηγούμενες προσεγγίσεις σε ρωσικά λιμάνια ή κάποιο σαφές στοιχείο που να συνδέει το πλοίο με τη σύγκρουση. Το φορτίο του ή μια πιθανή λανθασμένη αναγνώριση είναι ερωτήματα που μπορεί να εξεταστούν, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για ασφαλές συμπέρασμα.
Χρειάζεται, επίσης, προσοχή με εικόνες που κυκλοφόρησαν μετά την επίθεση. Όταν η προέλευση και ο χρόνος λήψης μιας εικόνας δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν, δεν είναι ασφαλές να χρησιμοποιείται ως τεκμήριο για το τι συνέβη ή για το ποιος ευθύνεται.
Η επίθεση δεν αλλάζει μόνο την αξιολόγηση ενός συγκεκριμένου περιστατικού. Δείχνει ότι η απειλή μπορεί να φτάσει και σε εμπορικά πλοία που δεν φαίνεται να κατευθύνονται σε ουκρανικό λιμάνι. Παράλληλα, τα εμπορευματοκιβώτια που παρασύρονται και οι αναφορές για νάρκες ή ύποπτα αντικείμενα προσθέτουν κινδύνους για τα πλοία που κινούνται στη δυτική Μαύρη Θάλασσα.
Η EOS Risk Group αξιολογεί τον συνολικό κίνδυνο στη Μαύρη Θάλασσα ως σημαντικό, κυρίως λόγω της συνεχιζόμενης απειλής από παρασυρόμενες νάρκες και μη εκραγέντα πυρομαχικά. Για πλοία που προσεγγίζουν ρωσικά ή ουκρανικά λιμάνια, η αξιολόγηση είναι ακραίου κινδύνου. Σε αυτό το περιβάλλον, η παρακολούθηση της πορείας, του πιθανού προορισμού και των συνθηκών στη θάλασσα πρέπει να γίνεται με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία.
Το CONTSHIP JET είναι ένα περιστατικό που χρειάζεται προσεκτική εξέταση πριν εξαχθούν συμπεράσματα για τον δράστη ή το κίνητρο. Τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής δεν δίνουν μια καθαρή εξήγηση και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως βεβαιότητες όσα παραμένουν αναπάντητα.
