Έχεις νιώσει ποτέ ότι εξαντλήθηκες; Όχι από τη σωματική κούραση, αλλά από εκείνη την αθόρυβη, εσωτερική κόπωση που σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ενώ δίνεις συνεχώς στους άλλους, η δική σου «δεξαμενή» παραμένει άδεια;
Όταν ακούμε τη λέξη «burnout», συνήθως σκεφτόμαστε την επαγγελματική εξουθένωση, τις απαιτήσεις της δουλειάς και τους εξαντλητικούς ρυθμούς της καθημερινότητας. Υπάρχει όμως και μια άλλη μορφή συναισθηματικής εξάντλησης, λιγότερο ορατή αλλά εξίσου επιβαρυντική: Tο burnout στις σχέσεις. Μπορεί να εμφανιστεί στις ερωτικές σχέσεις, στην οικογένεια ή ακόμη και στις φιλίες. Είναι η στιγμή που η φροντίδα αρχίζει να μοιάζει με βάρος, η προσφορά γίνεται υποχρέωση και η σύνδεση με τους άλλους παύει να μας γεμίζει.
Η παγίδα του «καλού παιδιού»
Πώς φτάνουμε όμως στη συναισθηματική εξάντληση μέσα στις σχέσεις; Για πολλούς ανθρώπους, όλα ξεκινούν από μια πεποίθηση που έχει καλλιεργηθεί από μικρή ηλικία: Ότι το να αγαπάς σημαίνει να θυσιάζεσαι. Να καταλαβαίνεις, να συγχωρείς και να στηρίζεις τους πάντες. Έτσι, γινόμαστε οι άνθρωποι που λέμε διαρκώς «ναι» στις ανάγκες των άλλων, ακόμη κι όταν μέσα μας υπάρχει ένα μεγάλο και επώδυνο «όχι».
Όταν δίνεις περισσότερα από όσα μπορείς πραγματικά να αντέξεις, κάποια στιγμή η αγάπη αρχίζει να φθείρεται. Η φροντίδα παύει να είναι επιλογή και μετατρέπεται σε υποχρέωση. Μαζί της εμφανίζονται η πικρία, το παράπονο, ο εκνευρισμός και μια διαρκής αίσθηση συναισθηματικής κόπωσης. Γιατί όταν δίνεις συνεχώς χωρίς να φροντίζεις να γεμίζεις ξανά τον εαυτό σου, ακόμη και η πιο βαθιά σχέση μπορεί να αρχίσει να σε αδειάζει.
Η σημασία των ορίων στις σχέσεις
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη δημιουργία υγιών σχέσεων είναι η λανθασμένη αντίληψη ότι τα όρια σημαίνουν απόρριψη.
Πολλοί φοβούνται ότι αν πουν «όχι», αν ζητήσουν χώρο ή αν εκφράσουν αυτό που πραγματικά χρειάζονται, θα απομακρύνουν τους ανθρώπους που αγαπούν. Στην πραγματικότητα όμως, τα υγιή όρια μπορούν να κάνουν ακριβώς το αντίθετο.
Όταν λες «μέχρι εδώ μπορώ» ή «αυτό δεν μπορώ να το αναλάβω», δεν αγαπάς λιγότερο. Προστατεύεις τον εαυτό σου και ταυτόχρονα δημιουργείς τις προϋποθέσεις ώστε η σχέση να παραμείνει υγιής.
Τα σημάδια της συναισθηματικής εξάντλησης
Η εξάντληση μέσα στις σχέσεις δεν εμφανίζεται πάντα με μια μεγάλη σύγκρουση. Συχνά έρχεται αθόρυβα και συσσωρεύεται με τον χρόνο.
Μπορεί να ξεκινήσει με έναν ανεξήγητο εκνευρισμό για πράγματα που παλαιότερα δεν σε ενοχλούσαν. Με την ανάγκη να μην απαντήσεις σε ένα τηλεφώνημα. Με την επιθυμία να πάρεις απόσταση ακόμη κι από ανθρώπους που αγαπάς.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: Στην προσπάθειά μας να μην πληγώσουμε τους άλλους, μπορεί τελικά να απομακρυνθούμε συναισθηματικά από αυτούς.
Όταν η υπερπροσφορά γίνεται βάρος
Η συνεχής προσφορά δεν είναι πάντα ένδειξη αγάπης. Μερικές φορές μπορεί να κρύβει την ανάγκη μας να νιώσουμε απαραίτητοι, να επιβεβαιώσουμε την αξία μας ή να διατηρήσουμε τις ισορροπίες μιας σχέσης. Όταν όμως προσπαθείς διαρκώς μόνο εσύ να «κρατήσεις» μια σχέση, δεν αφήνεις χώρο στον άλλον να αναλάβει το δικό του μερίδιο ευθύνης.
Ίσως τελικά το σημαντικότερο βήμα απέναντι στο burnout των σχέσεων να είναι να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την αυτοφροντίδα ως εγωισμό, κάνοντας την πιο γενναία πράξη αγάπης σήμερα: Να χαμηλώσουμε τον θόρυβο γύρω μας και να ακούσουμε τι πραγματικά μας ζητά η δική μας ψυχή.
life coach – A.C. accredited
