Στην ελληνική πραγματικότητα εξελίσσεται ένα ιδιαίτερο και εκ πρώτης όψεως αντιφατικό φαινόμενο γύρω από την υιοθέτηση των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. Από τη μία πλευρά, ο πληθυσμός της χώρας επιδεικνύει μια πρωτοφανή προσαρμοστικότητα και εξοικείωση με τα νέα ψηφιακά εργαλεία σε προσωπικό επίπεδο. Σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινότητά του, κατατάσσοντας τη χώρα στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ιδιωτική χρήση. Από την αλλη πλευρά, μόλις το 18% των ελληνικών επιχειρήσεων έχει ενσωματώσει αυτές τις τεχνολογίες στην εταιρική του λειτουργία, ποσοστό που παραμένει απελπιστικά χαμηλό σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Αυτή η τεράστια απόκλιση εξηγείται από τη φύση της ίδιας της τεχνολογίας. Η προσωπική χρήση είναι απλή, άμεση και δεν απαιτεί ειδικές υποδομές, αρκεί η υποβολή ενός ερωτήματος σε μια πλατφόρμα για τη λήψη μιας γρήγορης απάντησης. Αντιθέτως, η ουσιαστική επιχειρηματική ενσωμάτωση απαιτεί κάτι πολύ βαθύτερο: κεφαλαιακές επενδύσεις, αναδιοργάνωση των εταιρικών διαδικασιών, ριζική επανεκπαίδευση του προσωπικού και απόκτηση εξειδικευμένων δεξιοτήτων. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι ελληνικές επιχειρήσεις περιορίζονται σε μια επιφανειακή χρήση, όπως η σύνταξη ηλεκτρονικών μηνυμάτων, η μετάφραση κειμένων και η δημιουργία βασικού περιεχομένου. Όταν η συζήτηση περνά σε προηγμένες εφαρμογές, όπως η ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, η πρόβλεψη της ζήτησης ή η λήψη στρατηγικών αποφάσεων, τα ποσοστά υιοθέτησης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις συρρικνώνονται σε μονοψήφια νούμερα.
Η υστέρηση των κλάδων έντασης γνώσης και η προσκόλληση στο μάρκετινγκ
Το χάσμα ανάμεσα στην ελληνική αγορά και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα γίνεται ακόμη πιο εμφανές αν εξεταστούν οι επιδόσεις ανά επιχειρηματικό κλάδο. Ακόμη και στους τομείς όπου το τελικό προϊόν βασίζεται αποκλειστικά στην επεξεργασία δεδομένων και την ανάλυση, η απόσταση από την Ευρώπη παραμένει χαώδης. Στον κλάδο της πληροφορικής και των επικοινωνιών, μόλις μία στις τέσσερις ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, την ίδια στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος στον ίδιο τομέα ξεπερνά το 62%. Παρόμοια είναι η εικόνα και στις επιστημονικές, τεχνικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες, όπου οι νομικοί, οι λογιστές και οι μηχανικοί στην Ελλάδα υιοθετούν τη νέα τεχνολογία με τους μισούς ρυθμούς σε σχέση με τους Ευρωπαίους συναδέλφους τους.
Στον αντίποδα, το λιανικό εμπόριο, η φιλοξενία και η εστίαση αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη σχεδόν αποκλειστικά ως εργαλείο προώθησης και πωλήσεων. Περισσότερες από τις μισές επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα και σχεδόν οι μισές από τις επιχειρήσεις του λιανεμπορίου χρησιμοποιούν τα νέα μέσα για την ενίσχυση του μάρκετινγκ. Η τακτική αυτή αποδεικνύει ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζει τη νέα τεχνολογία πρωτίστως ως μέσο προσέλκυσης πελατών και όχι ως εργαλείο δομικού εκσυγχρονισμού και βελτιστοποίησης της παραγωγικότητάς της.
Ο νέος αυτοματοποιημένος καταναλωτής και η ανατροπή των ισορροπιών
Ενώ οι επιχειρήσεις καθυστερούν να προσαρμοστούν, η τεχνολογική εξέλιξη προετοιμάζει μια θεμελιώδη ανατροπή στις ισορροπίες της αγοράς μέσα από τη μεταμόρφωση του ίδιου του καταναλωτή. Η εμφάνιση νέων αυτόνομων ψηφιακών βοηθών, οι οποίοι ενοποιούν τις εφαρμογές επικοινωνίας, τα ημερολόγια, τις συνδρομές και τις τραπεζικές συναλλαγές, δημιουργεί έναν εντελώς νέο τύπο αγοραστή. Ο καταναλωτής παύει να είναι παθητικός δέκτης διαφημιστικών μηνυμάτων και αποκτά ένα ισχυρό εργαλείο που διαπραγματεύεται, συγκρίνει και εκτελεί εντολές προς το συμφέρον του.
Αυτός ο προσωπικός ψηφιακός βοηθός αναλαμβάνει να οργανώσει την καθημερινότητα του χρήστη, να κλείσει ιατρικά ραντεβού, να διαπραγματευτεί την αγορά ή πώληση αγαθών, να αξιολογήσει τις αποταμιεύσεις και να ακυρώσει ανεπιθύμητες συνδρομές που επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό. Παράλληλα, λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας, ζητώντας έγκριση για κάθε κρίσιμη οικονομική κίνηση και προστατεύοντας τον χρήστη από κακόβουλες ενέργειες.
Αυτή η εξέλιξη χτυπά την επιχειρηματική αδράνεια στον πυρήνα της. Για δεκαετίες, πολλές επιχειρήσεις βασίζουν την κερδοφορία τους στο γεγονός ότι ο μέσος άνθρωπος δεν διαθέτει τον χρόνο ή τη διάθεση να ψάξει εξονυχιστικά ποια τράπεζα προσφέρει το καλύτερο επιτόκιο, ποια ασφαλιστική έχει τους ευνοϊκότερους όρους ή ποιο κατάστημα πουλάει το ίδιο προϊόν φθηνότερα. Όταν τις αποφάσεις αυτές τις αναλαμβάνουν αλγόριθμοι που επεξεργάζονται ακαριαία όλα τα διαθέσιμα δεδομένα της αγοράς, οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με πελάτες που γνωρίζουν τα πάντα. Το πλεονέκτημα της άγνοιας και της καταναλωτικής βαρεμάρας εξαφανίζεται, υποχρεώνοντας το επιχειρείν είτε να εκσυγχρονιστεί άμεσα είτε να τεθεί εκτός αγοράς.
