Η καθημερινότητα για εκατομμύρια πολίτες στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη έχει μετατραπεί σε έναν διαρκή, εξαντλητικό αγώνα επιβίωσης. Η ραγδαία και ανεξέλεγκτη αύξηση των τιμών στην ενέργεια δεν αποτελεί απλώς έναν οικονομικό δείκτη που επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών, αλλά μια δομική ανατροπή που διαβρώνει το θεμέλιο του βιοτικού επιπέδου. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα καύσιμα έχουν μετατραπεί από βασικά κοινωνικά αγαθά σε είδη πολυτελείας, συμπαρασύροντας αλυσιδωτά τις τιμές στα βασικά είδη διατροφής και τις υπηρεσίες. Αυτή η διαρκής οικονομική αιμορραγία γεννά μια βαθιά αβεβαιότητα, καθώς οι μισθοί εξανεμίζονται πριν καν συμπληρωθεί το πρώτο δεκαήμερο του μήνα, αφήνοντας την κοινωνία εκτεθειμένη σε μια πρωτοφανή πίεση.
Η κοινωνική ετυμηγορία
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, τα ευρήματα των πρόσφατων δημοσκοπήσεων σχετικά με την άποψη που έχουν για τα πολεμικά μέτωπα, όπως αυτή του τηλεοπτικού σταθμού Open, αποτυπώνουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την πραγματική βούληση της ελληνικής κοινωνίας. Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών τάσσεται ξεκάθαρα εναντίον των πολεμικών συρράξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στη γειτονιά μας, τόσο στο μέτωπο της Ουκρανίας όσο και στη φλεγόμενη Μέση Ανατολή. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται με απόλυτη σαφήνεια ότι αυτές οι εντάσεις δεν είναι αφηρημένες γεωπολιτικές σκακιέρες, αλλά εστίες που τροφοδοτούν την ακρίβεια, δυσχεραίνουν την καθημερινότητά του και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο το μέλλον των επόμενων γενεών. Η επιθυμία για ειρήνη δεν είναι μια αφηρημένη ιδεαλιστική ευχή, αλλά μια επιτακτική ανάγκη επιβίωσης.
Η ρητορική του πολέμου και η εκτροπή των πόρων
Την ίδια στιγμή που οι πολίτες αγωνιούν για το αύριο, υπάρχει και μια συστηματική καλλιέργεια πολεμικής. Ειδικά τα τελευταία χρόνια, η κοινή γνώμη προετοιμάζεται ψυχολογικά για μια πιθανή γενικευμένη σύγκρουση, ενώ διάφορες ευρωπαϊκές χώρες φτάνουν στο σημείο να εκδίδουν επίσημες οδηγίες έκτακτης ανάγκης προς τους πολίτες τους για το ενδεχόμενο πολεμικής κλιμάκωσης. Παράλληλα, τεράστια κονδύλια ανακατευθύνονται μαζικά προς την αγορά εξοπλισμών. Πρόκειται για πόρους που στερούνται από την υγεία, την παιδεία και την κοινωνική πρόνοια, προκειμένου να τροφοδοτηθεί μια κούρσα εξοπλισμών, την ώρα που οι βασικές κοινωνικές υποδομές καταρρέουν.
Ο κοινωνικός αναβρασμός και η απουσία οράματος
Αυτό το εκρηκτικό μείγμα οικονομικής εξαθλίωσης και πολεμικής προπαγάνδας δημιουργεί ήδη επικίνδυνες ρωγμές στα θεμέλια της ευρωπαϊκής συνοχής. Το φαινόμενο δεν είναι θεωρητικό, αλλά εξελίσσεται ήδη ορατά σε ισχυρές οικονομίες όπως η Γερμανία, όπου ο κοινωνικός αναβρασμός και η λαϊκή δυσαρέσκεια λαμβάνουν διαστάσεις λόγω της οικονομικής βουτιάς. Το πλέον παράδοξο και επικίνδυνο στοιχείο έγκειται στο γεγονός ότι οι κοινωνίες καλούνται να υποστούν θυσίες, χωρίς καν να αντιλαμβάνονται ποιος είναι ο άμεσος εχθρός και ποιο σκοπό εξυπηρετεί αυτή η κλιμάκωση.
Ειδικά σε αυτό το κομμάτι, άμεση ευθύνη έχουν οι ιθύνοντες καθώς η απαραίτητη μεταφορά των πραγματικών λόγων που αναγκάζουν την αλλαγή πλεύση στρατηγικής και οικονομικών προτεραιοτήτων στην κοινωνία, ανήκει στους ίδιους. Το βιοτικό επίπεδο διολισθαίνει, οι προοπτικές διαγράφονται δυσοίωνες και τα αντανακλαστικά της κοινωνικής οργής είναι πλέον αδύνατον να συγκρατηθούν.
Ο αντίλογος βρίσκεται στις επιθετικές πρωτοβουλίες τρίτων χωρών, όπως η Ρωσία ή το Ιράν στη Μέση Ανατολή, ωστόσο αυτό δεν είναι αρκετό για να πείσει τους πολίτες να θυσιάσουν “έδαφος¨ από την προσωπική τους διαβίωση. Η ανάγκη να διατηρηθεί η εικονική ηρεμία προκειμένου να μην υπάρξουν οικονομικές αναταράξεις, στερεί από την κοινωνία την συνειδητοποίηση του τι συμβαίνει και τι μπορεί να συμβεί εάν συνεχιστούν η ακόμα και κλιμακωθούν τα ήδη υπάρχοντα πεδία των μαχών. Αποτέλεσμα αυτής της έλλειψης κεντρικής και θεσμικής πληροφόρησης είναι η επιτομή της αποσύνδεσης της κοινωνίας από την πραγματική εικόνα-τη μεγάλη εικόνα όπως θα λέγαμε, οδηγώντας την σε μια στείρα και επιφανειακή προσέγγιση των πραγμάτων. Μια προσέγγιση η οποία την καθιστά εύκολο θύμα του εκάστοτε τυχοδιώκτη δημαγωγού…
Η επιτακτική ανάγκη για αλλαγή πλεύσης
Η απαίτηση της κοινωνίας για ειρήνη, σταθερότητα και αξιοπρεπή διαβίωση δεν πρόκειται να εκπληρωθεί αυτόματα. Η ειρήνη δεν είναι απλώς η απουσία των όπλων, αλλά το αποτέλεσμα συγκεκριμένων και θαρραλέων πολιτικών επιλογών. Όσο οι αποφάσεις των ηγεσιών παραμένουν προσκολλημένες στη διατήρηση των ίδιων μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων, τόσο το εκρηκτικό μίγμα της κοινωνικής οργής θα φουσκώνει. Η αναστροφή αυτής της πορείας απαιτεί την άμεση επαναφορά των αναγκών του πολίτη στο επίκεντρο του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι, πριν η ευρωπαϊκή ήπειρος βρεθεί αντιμέτωπη με ανεπανόρθωτες ιστορικές συνέπειες.
