Εκτός από τον κινηματογράφο (εδώ), υπήρξαν και βιβλία που «προφήτευσαν» την οικολογική κατάρρευση και προειοδοποίησαν γι’ αυτή πριν γίνει πραγματικότητα:
- Rachel Carson – «Silent spring» (1962): Το βιβλίο που ουσιαστικά εγκαινίασε το σύγχρονο περιβαλλοντικό κίνημα. Η Carson περιγράφει έναν κόσμο όπου τα φυτοφάρμακα καταστρέφουν τα οικοσυστήματα και τη ζωή των πουλιών. Σήμερα η εκτεταμένη χρήση χημικών στη γεωργία εξακολουθεί να επηρεάζει τη βιοποικιλότητα και τους επικονιαστές, με ανησυχητική μείωση πληθυσμών εντόμων παγκοσμίως
- Octavia E. Butler – «Parable of the sower» (1993): Μια Αμερική που έχει καταρρεύσει από κλιματική αλλαγή, κοινωνική ανισότητα και έλλειψη νερού. Σήμερα, η λειψυδρία και οι κλιματικοί μετανάστες δεν είναι πλέον θεωρητικά σενάρια, αλλά ήδη υπαρκτές παγκόσμιες τάσεις
- Margaret Atwood – «Oryx and Crake» (2003): Γενετική μηχανική, βιομηχανική κατάρρευση και οικολογική καταστροφή σε έναν υπερ-εμπορευματοποιημένο κόσμο. Η βιοτεχνολογία και η κλιματική αστάθεια δημιουργούν νέα ηθικά και περιβαλλοντικά ρίσκα, από την αγροτική παραγωγή ως τη βιοποικιλότητα
- Cormac McCarthy – «The road» (2006): Ένας καμένος, νεκρός κόσμος μετά από αδιευκρίνιστη οικολογική ή κλιματική καταστροφή. Σήμερα οι επιστήμονες δεν προβλέπουν “αποκαλυπτικά” σενάρια όπως στο βιβλίο, αλλά αναγνωρίζουν ότι η αύξηση θερμοκρασίας και οι πυρκαγιές ήδη οδηγούν σε ερημοποίηση περιοχών
- Naomi Oreskes – «The collapse of western civilization» (2014, δοκίμιο): Μια σύντομη αλλά αιχμηρή ακαδημαϊκή αφήγηση για το πώς η αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση οδηγεί σε πολιτισμική κατάρρευση. Στηρίζεται σε δεδομένα που συνδέουν την υπερθέρμανση με κοινωνικοοικονομικές αποσταθεροποιήσεις
- Paolo Bacigalupi – «The water knife» (2015): Ένας κόσμος λειψυδρίας, όπου το νερό γίνεται το πιο πολύτιμο αγαθό. Η έλλειψη νερού ήδη επηρεάζει περιοχές της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και της δυτικής Αμερικής, με αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις
- Richard Powers – «The overstory» (2018): Ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα για τη ζωή των δέντρων και την ανθρώπινη αποψίλωση των δασών. Σύμφωνα με τον F.A.O., περίπου δέκα εκατομμύρια εκτάρια δάσους χάνονται ετησίως, με σοβαρές συνέπειες στο κλίμα και στη βιοποικιλότητα
- Kim Stanley Robinson – «The ministry for the future» (2020): Ίσως το πιο “ρεαλιστικό” κλιματικό μυθιστόρημα, με διπλωματία, τεχνολογικές λύσεις και ακραία γεγονότα σε έναν πλανήτη που ήδη θερμαίνεται. Βασίζεται σε σενάρια του I.P.C.C. για το πώς μπορεί να εξελιχθεί η κλιματική πολιτική υπό πίεση.
Αυτά τα έργα δεν ήταν προβλέψεις με την κυριολεκτική έννοια, αλλά αφηγήσεις βασισμένες σε ήδη γνωστές τάσεις (ρύπανση, αποψίλωση, υπερκατανάλωση, κλιματική αστάθεια). Σήμερα, το πλαίσιο αυτό έχει αλλάξει, καθώς δεν μιλάμε για μελλοντικά σενάρια αλλά για γεγονότα σε εξέλιξη.
Αυτά τα βιβλία δεν έγραψαν το μέλλον αλλά τις συνέπειες όσων ήδη ξέραμε. Και το πιο άβολο στοιχείο δεν είναι η φαντασία τους, αλλά η ακρίβεια με την οποία η πραγματικότητα αρχίζει να τα πλησιάζει ή και -δυστυχώς- να τα ξεπερνάει…
