Λίγα φρούτα συνδέονται τόσο στενά με την ιστορία του ανθρώπου όσο το σύκο. Από την αρχαία Ελλάδα και την Αίγυπτο μέχρι τη σύγχρονη μεσογειακή διατροφή, το σύκο αποτελεί σύμβολο γονιμότητας, αφθονίας και υγείας.
Με τη γλυκιά γεύση, την υψηλή θρεπτική αξία και τις πολλές χρήσεις του στη μαγειρική, εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο πολύτιμα φρούτα του καλοκαιριού.
Ιστορία
Το σύκο είναι ο καρπός της συκιάς (ficus carica), ενός από τα αρχαιότερα καλλιεργούμενα οπωροφόρα δέντρα στον κόσμο. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η καλλιέργειά του ξεκίνησε πριν από περίπου 11.000 χρόνια στη Μέση Ανατολή, γεγονός που το καθιστά πιθανότατα παλαιότερο ακόμη και από την καλλιέργεια των δημητριακών.
Στην αρχαία Ελλάδα η συκιά θεωρούνταν ιερό δέντρο, αφιερωμένο στη θεά Δήμητρα ενώ -σύμφωνα με τη μυθολογία- ο Διόνυσος χάρισε τη συκιά στους ανθρώπους ως σύμβολο ευημερίας. Οι αρχαίοι Έλληνες εκτιμούσαν ιδιαίτερα τα σύκα, τόσο ώστε η εξαγωγή των καλύτερων ποικιλιών ήταν κάποτε απαγορευμένη. Από εκεί προέρχεται και η λέξη «συκοφάντης», που αρχικά χαρακτήριζε όσους κατήγγελλαν παράνομες εξαγωγές σύκων.
Το σύκο αναφέρεται επίσης πολλές φορές στη Βίβλο, καθώς και σε κείμενα των αρχαίων Αιγυπτίων και Ρωμαίων.
Διατροφική αξία
Τα φρέσκα σύκα είναι σχετικά χαμηλά σε θερμίδες, ενώ αποτελούν εξαιρετική πηγή φυτικών ινών, βιταμινών και μετάλλων. Ανά εκατό γραμμάρια φρέσκου σύκου περιέχονται:
- Θερμίδες περίπου 74 kcal
- Υδατάνθρακες 19 g
- Σάκχαρα 16 g
- Φυτικές ίνες 2,9 g
- Πρωτεΐνες 0,8 g
- Λιπαρά 0,3 g
- Κάλιο περίπου 230 mg
- Ασβέστιο περίπου 35 mg
- Μαγνήσιο περίπου 17 mg
- Βιταμίνη Κ 4,7 μg.
Τα αποξηραμένα σύκα έχουν πολλαπλάσια συγκέντρωση σακχάρων και θερμίδων, αλλά και μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε μέταλλα και αντιοξειδωτικά.
Τα σημαντικότερα οφέλη για την υγεία
- Οι φυτικές ίνες βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου και μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας
- Το κάλιο βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, ενώ οι φυτικές ίνες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης
- Τα σύκα περιέχουν πολυφαινόλες και φλαβονοειδή που προστατεύουν τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες
- Το ασβέστιο, το μαγνήσιο και ο φώσφορος, συμβάλλουν στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας
- Οι φυσικοί υδατάνθρακες τα καθιστούν ιδανικό σνακ πριν ή μετά από σωματική δραστηριότητα
- Οι φυτικές ίνες αυξάνουν το αίσθημα πληρότητας, βοηθώντας στον έλεγχο της όρεξης.
Φρέσκα ή αποξηραμένα;
- Φρέσκα σύκα: Λιγότερες θερμίδες, υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, δροσιστικά, ιδανικά το καλοκαίρι
- Αποξηραμένα σύκα: Περισσότερες θερμίδες, συμπυκνωμένα θρεπτικά συστατικά, μεγάλη διάρκεια ζωής, ιδανικά ως σνακ όλο τον χρόνο.
Στην Ελλάδα τα φρέσκα σύκα εμφανίζονται συνήθως από τα τέλη Ιουνίου ως και τον Σεπτέμβριο, με κορύφωση της παραγωγής τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Η χώρα μας διαθέτει αρκετές γνωστές ποικιλίες, όπως τα μαύρα, τα βασιλικά και τα πράσινα σύκα, ενώ τα αποξηραμένα σύκα της περιοχής της Κύμης είναι ιδιαίτερα γνωστά για την ποιότητά τους.
Τα σύκα μπορούν να καταναλωθούν φρέσκα ως σνακ, σε σαλάτες με τυριά, με γιαούρτι και μέλι, σε μαρμελάδες, σε γλυκά και τάρτες, αποξηραμένα ως φυσικό ενεργειακό σνακ, συνοδευτικά με ξηρούς καρπούς και αλλαντικά.
Παρότι αποτελούν ιδιαίτερα υγιεινή επιλογή, χρειάζεται μέτρο:
- Τα αποξηραμένα σύκα περιέχουν αρκετά φυσικά σάκχαρα και πρέπει να καταναλώνονται με προσοχή από άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή όσους παρακολουθούν την πρόσληψη υδατανθράκων
- Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει ήπια γαστρεντερική ενόχληση λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες
- Ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν αλλεργική αντίδραση στο φρούτο ή στο γαλακτώδες υγρό της συκιάς.
Ενδιαφέροντα στοιχεία
- Η συκιά δεν ανθίζει εξωτερικά όπως τα περισσότερα δέντρα, καθώς τα άνθη της βρίσκονται στο εσωτερικό του καρπού
- Υπάρχουν περισσότερες από επτακόσιες ποικιλίες σύκων παγκοσμίως
- Τα σύκα συγκαταλέγονται στα φρούτα με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φυσικά αντιοξειδωτικά
- Η συκιά μπορεί να ζήσει και να καρποφορεί για περισσότερα από εκατό χρόνια υπό κατάλληλες συνθήκες.
Το σύκο αποτελεί έναν από τους πιο πολύτιμους καρπούς της μεσογειακής φύσης. Με ιστορία χιλιάδων ετών, πλούσια διατροφική αξία και σημαντικά οφέλη για την υγεία, δικαιολογεί απόλυτα τη θέση του στη σύγχρονη ισορροπημένη διατροφή. Είτε καταναλώνεται φρέσκο είτε αποξηραμένο, προσφέρει γεύση, φυσική ενέργεια και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, αποδεικνύοντας ότι μερικές φορές τα πιο απλά τρόφιμα είναι και τα πιο ωφέλιμα.
