Για δεκαετίες, η παχυσαρκία αντιμετωπιζόταν εσφαλμένα ως ένα ζήτημα αποκλειστικά ατομικής επιλογής, μια αισθητική παρέκκλιση ή το αποτέλεσμα μιας προσωπικής αδυναμίας. Η σύγχρονη πραγματικότητα, ωστόσο, καταρρίπτει αυτούς τους αναχρονιστικούς μύθους. Σήμερα, η παχυσαρκία αναγνωρίζεται διεθνώς ως μια σοβαρή, χρόνια νόσος και, κυρίως, ως μια βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της δημόσιας υγείας, της εθνικής οικονομίας και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μεμονωμένους δείκτες υγείας, αλλά αγγίζει τον σκληρό πυρήνα της ποιότητας ζωής και του μέλλοντος της κοινωνίας, απαιτώντας μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας: τη μετάβαση από την εκ των υστέρων θεραπεία στην προληπτική θωράκιση.
Σε αυτό ακριβώς το κομβικό σημείο επικεντρώθηκε η εξαιρετικά επίκαιρη ημερίδα που διοργάνωσε την προηγούμενη εβδομάδα η Διαρκής Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων, σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Στήριξης Ατόμων με Παχυσαρκία «ΙΜΕΡΟΕΣΣΑ». Υπό τον τίτλο «Παχυσαρκία: ζήτημα δημόσιας υγείας, οικονομίας και κοινωνικής ασφάλισης — η πρόληψη ως επένδυση», η εκδήλωση έφερε στο ίδιο τραπέζι την πολιτική ηγεσία, την επιστημονική κοινότητα και τους ίδιους τους ασθενείς, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια ολιστική και διακομματική εθνική στρατηγική.
Το μεγαλύτερο σχέδιο δράσης στην ιστορία του Υπουργείου Υγείας
Ανοίγοντας τις εργασίες της ημερίδας, ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Γεώργιος Στύλιος, έδωσε το στίγμα της νέας προσέγγισης, τονίζοντας ότι η Πολιτεία προτάσσει πλέον το ζήτημα της παχυσαρκίας, επιδιώκοντας να ενσωματώσει τις πιο σύγχρονες επιστημονικές και πολιτικές πρακτικές απέναντι σε ένα πρόβλημα που συνδέεται άρρηκτα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Στην πραγματική διάσταση του προβλήματος, αλλά και στα πρώτα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των κρατικών παρεμβάσεων, αναφέρθηκε ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης. Βάσει των στοιχείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χώρα μας βρισκόταν σταθερά στην πρώτη τριάδα των κρατών-μελών στο κάπνισμα και την παχυσαρκία, ενώ κατείχε την τελευταία θέση στην καθημερινή άσκηση. Ανταποκρινόμενο σε αυτή την πρόκληση, το Υπουργείο Υγείας υλοποιεί το μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο δράσης στην ιστορία του για την καταπολέμηση της γενικής αλλά και της παιδικής παχυσαρκίας.
Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής απόφασης είναι ήδη ορατά, καθώς μέσα σε ενάμιση χρόνο καταγράφηκε πτώση πέντε μονάδων στα ποσοστά της παιδικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα. Παράλληλα, ο Υπουργός υπογράμμισε τη σημασία των δωρεάν διαγνωστικών εξετάσεων, οι οποίες έχουν πλέον ενταχθεί στο διευρυμένο πρόγραμμα προληπτικών ελέγχων, μια προσπάθεια που θα στηρίζεται με ετήσια χρηματοδότηση ύψους 70 εκατομμυρίων ευρώ έως το 2030.
Η στροφή στην πρόληψη και η μάχη κατά του κοινωνικού στίγματος
Στην ανάγκη να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους της δημόσιας υγείας από την αίθουσα αναμονής του γιατρού στην καθημερινότητα του πολίτη εστίασε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, η οποία εκπροσώπησε την Κυβέρνηση ως κεντρική ομιλήτρια. Όπως επεσήμανε, η επιστήμη ξεκαθαρίζει πλέον ότι η παχυσαρκία είναι ταυτόχρονα νόσος και μείζων παράγοντας κινδύνου για άλλα χρόνια νοσήματα.
Το νέο σύστημα πρόληψης αποδεικνύεται ήδη σωτήριο, καθώς έχει εντοπίσει 245.000 πολίτες που δεν γνώριζαν ότι αντιμετωπίζουν σχετικό πρόβλημα υγείας. Ειδικά για την παχυσαρκία, περισσότεροι από 43.000 συμπολίτες μας έχουν ήδη ενταχθεί σε εξειδικευμένα προγράμματα θεραπείας. Η κυρία Αγαπηδάκη έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την παγκόσμια τάση, μεταφέροντας τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σύμφωνα με τα οποία τα υπέρβαρα παιδιά στον πλανήτη είναι πλέον περισσότερα από τα λιποβαρή. Σημείωσε, μάλιστα, ότι οι διεθνείς οργανισμοί έχουν απονείμει εύσημα στην Ελλάδα για το πρωτοπόρο πρόγραμμα αντιμετώπισης της παιδικής παχυσαρκίας, ενώ ζήτησε οι δράσεις αυτές να ριζώσουν διακομματικά, ώστε να θωρακίσουν τις επόμενες γενιές.
Από την πλευρά των ασθενών, η Πρόεδρος του Συλλόγου «ΙΜΕΡΟΕΣΣΑ», Κική Τσιρανίδου, έθεσε με έμφαση την ανθρωπιστική και κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Ζήτησε τη θεσμική συμμετοχή των ίδιων των ασθενών στη χάραξη των πολιτικών και κάλεσε την Πολιτεία να πολεμήσει τον κοινωνικό και εργασιακό στιγματισμό. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η μάχη κατά της παχυσαρκίας αποτελεί δείκτη κοινωνικής δικαιοσύνης, υπενθυμίζοντας σε όλους ότι πίσω από κάθε ξερό στατιστικό στοιχείο κρύβεται ένας άνθρωπος που υποφέρει.
Μια πολυπαραγοντική πρόκληση για την εργασία και την οικονομία
Η ημερίδα ανέδειξε ότι η παχυσαρκία δεν περιορίζεται στα όρια των νοσοκομείων, αλλά επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα και την αγορά εργασίας. Ο Υφυπουργός Εργασίας, Κωνσταντίνος Καραγκούνης, τόνισε ότι η υγεία στους χώρους εργασίας αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο προωθεί στοχευμένες δράσεις υγείας και συστηματική ενίσχυση του εργασιακού αθλητισμού, αναγνωρίζοντας τον πολυπαραγοντικό χαρακτήρα του προβλήματος.
Το εύρος και η πολυπλοκότητα της πρόκλησης σφραγίστηκαν από τις τοποθετήσεις εκπροσώπων της κρατικής μηχανής και της κοινωνίας των πολιτών, όπως της Γενικής Γραμματέως Δημοσιονομικής Πολιτικής Παυλίνας Καρασιώτου, του Προέδρου του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων Σπύρου Σαπουνά, καθώς και των επικεφαλής της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος και της Συμμμαχίας για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας.
Παράλληλα, κορυφαίοι επιστήμονες από τα πεδία της παιδικής ενδοκρινολογίας, της καρδιολογίας, της διαιτολογίας και των οικονομικών της υγείας προσέφεραν την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση. Το κοινό συμπέρασμα όλων των πλευρών ήταν σαφές: η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας δεν είναι μια δαπάνη που επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά μια κορυφαία επένδυση για το μέλλον, η οποία, αν σχεδιαστεί σωστά, θα αποδώσει πολλαπλάσια οφέλη στην οικονομία, στα ασφαλιστικά ταμεία και, πάνω απ’ όλα, στην ίδια τη ζωή των πολιτών.
