Τα σύγχρονα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσονται με ραγδαίους ρυθμούς, αποκτώντας μια πρωτοφανή ικανότητα να μιμούνται την ανθρώπινη συμπεριφορά και να δημιουργούν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους χρήστες. Αυτή η νέα πραγματικότητα δεν αφήνει ανεπηρέαστη την κοινωνία, καθώς η ευκολία με την οποία οι άνθρωποι προσδένονται συναισθηματικά σε έναν ψηφιακό συνομιλητή ποικίλλει δραματικά από άτομο σε άτομο. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι νεότερες ηλικίες καθώς και ο ανδρικός πληθυσμός εμφανίζουν μια ιδιαίτερη ευκολία στο να αναπτύξουν αυτού του είδους την επικοινωνία, σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες γενιές και τις γυναίκες, που αντιμετωπίζουν τα εργαλεία αυτά με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα. Η ραγδαία αυτή εξοικείωση έχει ήδη κινητοποιήσει τους αρμόδιους φορείς για τη θέσπιση αυστηρών κανόνων λειτουργίας, καθώς οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία είναι πλέον ορατοί.
Η αρχέγονη τάση για εξανθρωπισμό των αντικειμένων
Μια πρόσφατη επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστήμιο British Columbia, η οποία εξέτασε ένα δείγμα άνω των 1100 ατόμων, επιχείρησε να ρίξει φως στους λόγους πίσω από αυτή τη συναισθηματική σύνδεση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ρίζα του φαινομένου βρίσκεται στην έμφυτη τάση του ανθρώπου να εξανθρωπίζει οτιδήποτε βρίσκεται γύρω του, αποδίδοντας ανθρώπινες ιδιότητες, προθέσεις και συναισθήματα ακόμα και σε άψυχα αντικείμενα. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο, εκδηλώνεται καθημερινά όταν λέμε ότι ο υπολογιστής μας «σκέφτεται» ή ότι μια συσκευή τηλεφώνου «έχει τα κέφια της». Πρόκειται για έναν μηχανισμό προβολής της δικής μας πνευματικής κατάστασης πάνω σε μηχανικές κατασκευές, μια συνήθεια που προϋπήρχε κατά πολύ της εμφάνισης των σύγχρονων ψηφιακών βοηθών.
Από το ζωικό βασίλειο στα ψηφιακά δίκτυα
Ιστορικά, η τάση αυτή μελετήθηκε αρχικά για να εξηγήσει τη σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, καθώς συχνά προβάλλουμε τις δικές μας σκέψεις και ψυχικές διεργασίες στα κατοικίδια. Παρά το γεγονός ότι η επιστημονική κοινότητα για χρόνια επέβαλλε την απόσταση και την απόρριψη αυτής της στάσης κατά τη μελέτη των ζώων, η συνήθεια αυτή παρέμεινε βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη ψυχολογία. Η νέα μελέτη απέδειξε ότι υπάρχει άμεση και στενή συσχέτιση ανάμεσα στην ένταση αυτής της γενικότερης τάσης ενός ατόμου και στον βαθμό που τελικά θα δεθεί κοινωνικά με ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης. Για να νιώσει κανείς κοντά σε μια μηχανή ή ένα ζώο, πρέπει πρώτα να υποθέσει ότι το ον αυτό διαθέτει επιθυμίες, συναισθήματα και σκέψεις παρόμοιες με τις δικές του.
Η ανάγκη για προστασία και αυτοσυγκράτηση
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ανθρώπινες αδυναμίες τροφοδοτούν τη σχέση μας με τη νέα τεχνολογία αποτελεί το κλειδί για τον έλεγχο της συμπεριφοράς μας απέναντί της. Τα ευρήματα των επιστημόνων δεν έχουν μόνο θεωρητική αξία, αλλά αποκτούν επείγοντα χαρακτήρα, καθώς πρόσφατα περιστατικά παγκοσμίως έχουν δείξει ότι η υπερβολική προσκόλληση σε εικονικούς συνομιλητές μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες και επικίνδυνες καταστάσεις. Η χάραξη μιας ξεκάθαρης γραμμής ανάμεσα στο ανθρώπινο συναίσθημα και τον προγραμματισμένο κώδικα είναι απαραίτητη, ώστε να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογία θα παραμείνει ένα χρήσιμο εργαλείο και δεν θα μετατραπεί σε μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση συντροφικότητας.
