Σε μια κρίσιμη καμπή για την παγκόσμια κλιματική πολιτική, 46 κράτη ετοιμάζονται να συναντηθούν στην κολομβιανή πόλη Σάντα Μάρτα, με στόχο την επιτάχυνση της απεξάρτησης από το πετρέλαιο, τον άνθρακα και το φυσικό αέριο. Η σύνοδος, που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Απριλίου, φιλοδοξεί να αποτελέσει το εφαλτήριο για μια διεθνή συμμαχία κρατών που δεσμεύονται να αφήσουν πίσω τους τα καύσιμα που θερμαίνουν τον πλανήτη. Παρά την παρουσία σημαντικών παραγωγών ενέργειας, το εγχείρημα αντιμετωπίζει μια σοβαρή πρόκληση: οι μεγαλύτεροι παίκτες της παγκόσμιας αγοράς παραμένουν, προς το παρόν, θεατές.
Οι παραγωγοί που επιλέγουν τον διάλογο
Η συμμετοχή χωρών όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Νορβηγία προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη διοργάνωση. Ο Καναδάς, ο οποίος κατέχει σημαντικό μερίδιο στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποτελεί την ισχυρότερη ενεργειακή δύναμη που θα δώσει το παρόν. Αντίστοιχα, η Αυστραλία, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα στον κόσμο, και η Νορβηγία, που αποτελεί βασικό προμηθευτή της Ευρώπης, σηματοδοτούν με την παρουσία τους μια πρόθεση συζήτησης για τη μετάβαση, παρά τις εσωτερικές πιέσεις που δέχονται για συνέχιση των εξορύξεων.
Η Κολομβία, ως οικοδέσποινα, υποστηρίζει ότι η σύνοδος αποτελεί μια πρωτοφανή ευκαιρία να έρθουν στο ίδιο τραπέζι οι χώρες που παράγουν ορυκτά καύσιμα με εκείνες που τους καταναλώνουν, αλλά και με τα έθνη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Η κεντρική ιδέα είναι η δημιουργία μιας «συμμαχίας προθύμων» που θα κινηθεί ταχύτερα από τις αργόσυρτες διαδικασίες των διεθνών διασκέψεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Το κενό των ισχυρών
Παρά την αισιοδοξία, οι απουσίες από τη λίστα των συμμετεχόντων είναι εκκωφαντικές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία –οι τρεις χώρες που μαζί ελέγχουν σχεδόν τη μισή παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου– δεν θα εκπροσωπηθούν στη Σάντα Μάρτα. Παρομοίως, η Κίνα και η Ινδία, οι μεγαλύτεροι καταναλωτές και παραγωγοί άνθρακα παγκοσμίως, λείπουν από το κάλεσμα της Κολομβίας.
Αυτή η αποχή αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ της επιστημονικής αναγκαιότητας για άμεση μείωση των ρύπων και των γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων που κρατούν τις μεγάλες δυνάμεις προσκολλημένες στα ορυκτά καύσιμα. Χωρίς τη δέσμευση των κολοσσών της ενέργειας, κάθε προσπάθεια για συνολική κατάργηση των ορυκτών καυσίμων παραμένει μετέωρη, καθώς οι χώρες που απουσιάζουν καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Η πολιτική ορμή και η επόμενη μέρα
Οι διοργανωτές της συνόδου ξεκαθαρίζουν ότι ο στόχος δεν είναι η υπογραφή νομικά δεσμευτικών συμφωνιών, αλλά η δημιουργία μιας πολιτικής δυναμικής. Η Σάντα Μάρτα επιδιώκει να δείξει ότι μια συντονισμένη μετάβαση είναι εφικτή και οικονομικά βιώσιμη, λειτουργώντας ως παράδειγμα προς μίμηση. Στο τραπέζι θα βρεθούν επίσης μικρά νησιωτικά κράτη, τα οποία απειλούνται άμεσα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, υπενθυμίζοντας το ανθρώπινο κόστος της καθυστέρησης.
Το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης αναμένεται να τροφοδοτήσει τις μελλοντικές διεθνείς διασκέψεις για το κλίμα. Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις ενεργειακές κρίσεις που προκαλούνται από τις διεθνείς συρράξεις, η Σύνοδος της Σάντα Μάρτα φιλοδοξεί να θέσει τις βάσεις για μια νέα ισορροπία, όπου η προστασία του περιβάλλοντος δεν θα θεωρείται εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά προϋπόθεση για την επιβίωση.
