Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν μια ισχυρή σύνδεση: οι έφηβοι που κάθονται λιγότερο και κινούνται συχνά, εμφανίζουν σημαντικά λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα. Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychology παρακολούθησε 521 εφήβους (13 έως 18 ετών), καταγράφοντας αντικειμενικά τις κινήσεις τους με επιταχυνσιόμετρα και αξιολογώντας την ψυχική τους υγεία.
Τρεις κατηγορίες, διαφορετική ψυχική υγεία
Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες με βάση τις συνήθειές τους:
1. Μακροχρόνιοι καθήμενοι (Prolonged Sitters): Περνούσαν μεγάλο μέρος της ημέρας σε αδιάκοπη καθιστή θέση για 30 λεπτά και άνω.
2. Καθήμενοι (Sitters): Έκαναν σύντομα διαλείμματα κίνησης κάθε 15 έως 29 λεπτά.
3. Κινητικοί (Movers): Σπάνια κάθονταν ακίνητοι για πολύ, διέκοπταν συχνά τον καθιστικό χρόνο και είχαν τη μεγαλύτερη σωματική δραστηριότητα.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: Οι μακροχρόνιοι καθήμενοι κατέγραψαν τα υψηλότερα σκορ κατάθλιψης, ενώ οι κινητικοί είχαν τα λιγότερα. Παρόλο που ο συνολικός χρόνος κίνησης φαίνεται να είναι ο ισχυρότερος παράγοντας για την ψυχική υγεία, το να διακόπτεται ο χρόνος καθίσματος των 30+ λεπτών προσφέρει σαφή οφέλη.
Γιατί η ακινησία βλάπτει τη διάθεση;
Η σύνδεση μεταξύ παρατεταμένου καθίσματος και κακής διάθεσης φαίνεται να οφείλεται σε δύο βασικούς μηχανισμούς:
– Φυσιολογικός: Η πολύωρη ακινησία συνδέεται με φλεγμονή, κακή κυκλοφορία και αντίσταση στην ινσουλίνη, παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη ρύθμιση της διάθεσης.
– Ψυχοκοινωνικός: Οι έφηβοι που κινούνται περισσότερο είναι συχνά πιο κοινωνικά δραστήριοι και έχουν υψηλότερη αίσθηση αυτο-αποτελεσματικότητας, στοιχεία που λειτουργούν ως προστατευτικά έναντι της κατάθλιψης.
Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο: Η κατάθλιψη οδηγεί σε ακινησία, και η υπερβολική ακινησία επιδεινώνει τα καταθλιπτικά συμπτώματα, ειδικά όταν τροφοδοτείται από χρόνο μπροστά σε οθόνες (gaming, social media).
Πρακτικές συμβουλές: Απλά σήκω!
Το μήνυμα για γονείς, εκπαιδευτικούς και τους ίδιους τους εφήβους είναι απλό: Αποφύγετε το παρατεταμένο “καθισιό”. Σηκωθείτε, τεντωθείτε ή περπατήστε κάθε 30 λεπτά.
– Για τους καθήμενους: Προσπαθήστε να συντομεύσετε κάθε αδιάκοπο διάστημα καθίσματος και να προσθέσετε περισσότερη ελαφριά σωματική δραστηριότητα (π.χ. δουλειές του σπιτιού, περπάτημα).
– Για τους κινητικούς: Συνεχίστε τις καλές συνήθειες και βρείτε τρόπους να αυξήσετε τη μέτριας έως έντονης έντασης σωματική δραστηριότητα (π.χ. σπορ, τρέξιμο).
Η πιο απλή κίνηση για να μειωθεί ο κίνδυνος κατάθλιψης είναι: Να κάθεστε λιγότερο.
