Με μια αυστηρή έκκληση προς την παγκόσμια κοινότητα άνοιξε τις εργασίες της η διεθνής διάσκεψη για το κλίμα COP31 στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, απευθυνόμενος στους διεθνείς ηγέτες, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι η μέχρι τώρα καθυστέρηση στη λήψη μέτρων οδηγεί τον πλανήτη σε βέβαιη καταστροφή. Υπογραμμίζοντας τη ραγδαία αύξηση των εκπομπών θερμοκηπίου και τη συχνότητα των φυσικών καταστροφών, ξεκαθάρισε πως η κλιματική κρίση εξελίσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τη διεθνή αντίδραση, καλώντας παράλληλα σε άμεση και εντατική δράση στηριζόμενος στα ευρήματα της επιστήμης.
Το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων και η απουσία των ισχυρών
Η σύνοδος διεξάγεται μέσα σε ένα επιβαρυμένο παγκόσμιο περιβάλλον, το οποίο επισκιάζεται από πολεμικές συγκρούσεις και οικονομικές πιέσεις που αποσπούν την πολιτική προσοχή. Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο στόχος για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου, σύμφωνα με τη Συμφωνία του Παρισιού, κινδυνεύει να χαθεί. Την ίδια στιγμή, το 2026 σημαδεύεται ήδη από φονικούς καύσωνες και καταστροφικές πλημμύρες.
Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, η διπλωματική εκπροσώπηση εμφανίζεται αποδυναμωμένη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέχουν από τις συνομιλίες για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά μετά τη σχετική απόφαση της αμερικανικής ηγεσίας, ενώ αρκετές ακόμη μεγάλες οικονομίες, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιαπωνία και ο Καναδάς, δεν εκπροσωπούνται από τους επικεφαλής των κυβερνήσεών τους, προκαλώντας επικρίσεις για την ολιγωρία των ισχυρών κρατών.
Η τουρκική πρόταση για τον εξηλεκτρισμό και τα ερωτήματα
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων σχεδόν 200 χωρών βρίσκεται η προσπάθεια για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η διοργανώτρια Τουρκία προτείνει την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στη συνολική παγκόσμια κατανάλωση στο 35% έως το 2035, από περίπου 20% που είναι σήμερα. Ωστόσο, η πρόταση δέχεται κριτική καθώς δεν θέτει δεσμευτικούς στόχους για την παραγωγή ενέργειας αποκλειστικά από καθαρές πηγές, αφήνοντας ανοιχτό το τοπίο για τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθεί η μετάβαση.
Επίθεση στα ορυκτά καύσιμα και πρόταση για έκτακτη φορολόγηση
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ παρομοίασε την ενέργεια από ορυκτά καύσιμα με τους δεινόσαυρους, τονίζοντας ότι πρέπει να εκλείψει, ενώ κατηγόρησε τα ενεργειακά λόμπι για σκόπιμη καθυστέρηση της δράσης και στρέβλωση των επιστημονικών δεδομένων. Παράλληλα, πρότεινε τη φορολόγηση των υπερκερδών των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών —τα οποία ανήλθαν σε δεκάδες δισεκατομμύρια μόνο το τελευταίο τρίμηνο— προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι πιο ευάλωτες χώρες που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή.
Τέλος, ο Αντόνιο Γκουτέρες συνέδεσε την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με την παγκόσμια οικονομική αστάθεια, σημειώνοντας ότι η πλειονότητα του πληθυσμού παραμένει έρμαιο των διακυμάνσεων στις τιμές της ενέργειας λόγω των διεθνών εντάσεων, γεγονός που επιτείνει την οικονομική ανασφάλεια και την αύξηση του κόστους διαβίωσης.
