Η υλική καθήλωση και το μπλόκο της ενηλικίωσης
Η πρόσφατη ποιοτική έρευνα της Prorata για το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς αποκαλύπτει μια ζοφερή πραγματικότητα: στην Ελλάδα του σήμερα, η νεότητα έχει πάψει να αποτελεί μια περίοδο πειραματισμού και ελευθερίας, μετατρεπόμενη σε μια επίπονη άσκηση επιβίωσης. Το «πανόραμα των προβλημάτων» που περιγράφουν οι νέοι 17-35 ετών δεν είναι απλώς μια λίστα παραπόνων, αλλά η χαρτογράφηση μιας δομικής ασφυξίας. Ακρίβεια, στεγαστική κρίση και εργασιακή επισφάλεια συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου τα παραδοσιακά «κατώφλια ενηλικίωσης» —η οικονομική ανεξαρτησία, η δική τους στέγη, η δημιουργία οικογένειας— παραμένουν ερμητικά κλειστά. Αυτό που η διεθνής βιβλιογραφία ονομάζει «Blocked Transitions» (μπλοκαρισμένες μεταβάσεις) βιώνεται εδώ ως μια βίαιη στασιμότητα: οι νέοι αισθάνονται εγκλωβισμένοι σε μια παρατεταμένη εφηβεία, όχι από επιλογή, αλλά από αδυναμία να «χτίσουν» οτιδήποτε σταθερό.
Πολιτική ανάμεσα στην ολιστική κόπωση και την ψηφιακή παθητικότητα
Στο πεδίο της πολιτικής, η έρευνα αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Οι νέοι ορίζουν την πολιτική ολιστικά —«τα πάντα είναι πολιτική»—, όμως αυτή η πανταχού παρουσία της βιώνεται συχνά ως βάρος και «αδιανόητη κούραση». Η ενημέρωσή τους είναι σχεδόν αποκλειστικά ψηφιοκεντρική, εγκλωβισμένη στη ροή των social media, κάτι που οδηγεί σε μια «παθητική» γνώση της επικαιρότητας: γνωρίζουν τι συμβαίνει επειδή εμφανίζεται στην οθόνη τους, όχι επειδή το αναζητούν ενεργά. Παρά την υψηλή συμμετοχή σε πορείες και συλλογικές δράσεις, ιδιαίτερα από όσους τοποθετούνται αριστερά, κυριαρχεί μια χαμηλή εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και τα παραδοσιακά ΜΜΕ, ενισχύοντας την εικόνα μιας γενιάς που, αν και πολιτικοποιημένη, νιώθει ότι το σύστημα εξουσίας λειτουργεί ερήμην της.
Μια πρόωρη ωρίμανση χωρίς μέλλον
Το τελικό συμπέρασμα της έρευνας είναι μια κραυγή αγωνίας: η κρίση «επιταχύνει» την υποκειμενική ωρίμανση, κάνοντας τους νέους να νιώθουν πιο συνειδητοποιημένοι και «μεγαλύτεροι» από την ηλικία τους, την ίδια στιγμή που «φρενάρει» την κοινωνική τους ένταξη. Το αποτέλεσμα είναι μια γενιά που μεγαλώνει πρόωρα μέσα σε ένα διαρκές παρόν, στερημένη από το δικαίωμα στο μέλλον και την αυθεντική νεότητα. Αν η νεότητα είναι η περίοδος της ελπίδας, τότε η σημερινή ελληνική νεολαία βρίσκεται σε μια κατάσταση «παρατεταμένης αρχής, χωρίς συνέχεια», όπου ο φόβος να παραμείνεις «νέος για πάντα» έχει αντικαταστήσει κάθε άλλη προσδοκία.
