Χθες η Αθήνα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ακόμα κρίσιμης ενεργειακής εξέλιξης. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας υπέγραψε συμφωνία με την ουκρανική Naftogaz για την προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ουκρανία. Η συμφωνία καθιστά την Ελλάδα στρατηγικό κόμβο διέλευσης LNG προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ενισχύοντας την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
Οι ποσότητες LNG θα μεταφέρονται μέσω του διασυνδεδεμένου διαδρόμου “Route 1”, γνωστού και ως Κάθετος Διάδρομος, που συνδέει τις υποδομές της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας.
Η πολιτική διάσταση της συμφωνίας είναι επίσης σημαντική. Η υπογραφή έγινε παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και της Αμερικανίδας πρέσβη Κίμπερλι Γκιλφόιλ, επισημαίνοντας τον διατλαντικό χαρακτήρα της συνεργασίας. Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι η συμφωνία διασφαλίζει τη θέρμανση των Ουκρανών και ανοίγει έναν ακόμη αξιόπιστο δρόμο εισαγωγών, ενώ ο κ. Μητσοτάκης τόνισε τη σημασία των ελληνικών υποδομών για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός κόμβος
Η σημερινή εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων ενεργειακών συμφωνιών με τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της διατλαντικής Συνόδου P‑TEC, και ενισχύει τη στρατηγική δυναμική της Ελλάδας. Με τον Κάθετο Διάδρομο, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις με την Αίγυπτο, την πρόταση για εφοδιασμό της Κύπρου από ισραηλινά κοιτάσματα και τη γεώτρηση στο Ιόνιο, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε πύλη ενεργειακού εφοδιασμού για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο ρόλος της Ελλάδας δεν περιορίζεται σε βραχυπρόθεσμη διέλευση LNG. Η χώρα αποκτά γεωπολιτική αξία, ενισχύοντας τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και μειώνοντας την εξάρτηση της περιοχής από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ο Κάθετος Διάδρομος δημιουργεί ένα ευέλικτο δίκτυο μεταφοράς ενέργειας, που μπορεί να λειτουργήσει ως “γέφυρα” διαφοροποίησης πηγών και ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας.
Γεωοικονομική και γεωπολιτική διάσταση
Οικονομικά, η Ελλάδα κερδίζει έσοδα από τη μεταφορά LNG και ενισχύει τη θέση της στην περιφερειακή αγορά. Η ύπαρξη πολυεθνικών υποδομών προσφέρει ευκαιρίες για συνεργασίες, επενδύσεις και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στον τομέα της ενέργειας.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η συμφωνία σηματοδοτεί την ενεργό συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική. Η χώρα λειτουργεί ως πύλη εισόδου LNG από τις ΗΠΑ προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, παρέχοντας στα κράτη της περιοχής μια εναλλακτική λύση στον ρωσικό εφοδιασμό. Η κίνηση αυτή ενισχύει την ενεργειακή αλληλεγγύη και δημιουργεί ένα δίκτυο που μπορεί να αντέξει σε εξωτερικές κρίσεις, όπως επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.
Ανθεκτικότητα και προκλήσεις
Η ανθεκτικότητα του συστήματος ενισχύεται με την ύπαρξη εναλλακτικών πηγών και διαδρόμων. Η Ελλάδα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο να εξασφαλίσει σταθερές ροές φυσικού αερίου για την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί ένα πιο ευέλικτο ενεργειακό δίκτυο για την ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Η εμπορική αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου εξαρτάται από τη ζήτηση, η οποία δεν είναι ακόμη πλήρως διασφαλισμένη, και οι επενδύσεις για τη συντήρηση και ενίσχυση των υποδομών απαιτούν σημαντικούς πόρους. Παράλληλα, η Ουκρανία παραμένει σε υψηλό γεωπολιτικό κίνδυνο, ενώ η ενίσχυση της παρουσίας LNG πρέπει να συνδυαστεί με τη μακροπρόθεσμη στροφή της Ευρώπης σε ανανεώσιμες πηγές, ώστε η ενεργειακή στρατηγική να μην συγκρούεται με τους κλιματικούς στόχους.
Η Ελλάδα αναδεικνύεται ως βασικός παίκτης στην ενεργειακή γεωπολιτική της περιοχής, προσφέροντας σταθερότητα, διαφοροποίηση και στρατηγική αξία. Η συμφωνία ΔΕΠΑ–Naftogaz ενισχύει την περιφερειακή συνεργασία και την ενεργειακή ανθεκτικότητα, αλλά η επιτυχία της μακροπρόθεσμα εξαρτάται από τη συνεχή επένδυση σε υποδομές, την εμπορική αξιοποίηση του διαδρόμου και τη διαχείριση των γεωπολιτικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. Η Ελλάδα, έτσι, βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία, η οποία όμως απαιτεί προσεκτική στρατηγική και οργάνωση.
