Η πρωτεΐνη έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε διατροφικό σύμβολο δύναμης και ευεξίας. Εμπλουτισμένα προϊόντα κατακλύζουν τα ράφια και η συζήτηση γύρω από τις αυξημένες ημερήσιες ανάγκες έχει ενισχύσει την αίσθηση ότι «όσο περισσότερη, τόσο καλύτερα». Όμως το ερώτημα παραμένει απλό και ουσιαστικό: χρειάζεται πράγματι ο οργανισμός μας περισσότερη πρωτεΐνη από όση ήδη λαμβάνει;
Οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες καλύπτουν τις ανάγκες τους χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Η υπερβολική πρόσληψη δεν φαίνεται να προκαλεί άμεση βλάβη σε άτομα χωρίς προβλήματα υγείας, ωστόσο η μακροχρόνια επιβάρυνση μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες, ιδίως όταν συνυπάρχουν παθήσεις όπως αυξημένη χοληστερόλη ή νεφρική δυσλειτουργία.
Όταν το σώμα ζητά περισσότερο νερό
Η επεξεργασία της πρωτεΐνης παράγει ουσίες που πρέπει να αποβληθούν μέσω των νεφρών. Όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα, τόσο αυξάνεται η ανάγκη αποβολής τους. Αυτό μεταφράζεται σε συχνότερη ούρηση και, συχνά, σε αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης.
Η έντονη δίψα, η κόπωση, η ζάλη ή η ξηρότητα στο δέρμα και στο στόμα μπορεί να αποτελούν ενδείξεις ότι ο οργανισμός προσπαθεί να αντισταθμίσει μια διατροφική υπερβολή.
Αλλαγές στα ούρα και επιβάρυνση των νεφρών
Η παρουσία αφρού ή φυσαλίδων στα ούρα ενδέχεται να υποδηλώνει αυξημένη αποβολή πρωτεΐνης. Αν και δεν σημαίνει πάντοτε σοβαρό πρόβλημα, μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι ότι τα νεφρά εργάζονται πιο εντατικά απ’ όσο θα έπρεπε.
Σε άτομα με προδιάθεση, η παρατεταμένη υπερκατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών μπορεί να ευνοήσει τον σχηματισμό λίθων στα νεφρά. Οξύς πόνος στη μέση ή στα πλευρά, ενόχληση κατά την ούρηση ή αίμα στα ούρα απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Δυσφορία από το πεπτικό σύστημα
Η υπερβολική έμφαση στην πρωτεΐνη συχνά συνοδεύεται από μείωση άλλων βασικών στοιχείων της διατροφής, όπως οι φυτικές ίνες. Η ανισορροπία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε δυσκοιλιότητα ή γενικότερη πεπτική δυσφορία.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα της πρωτεΐνης, αλλά το τι αντικαθιστά. Όταν απομακρύνονται φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, το έντερο στερείται των απαραίτητων συστατικών για την ομαλή λειτουργία του.
Η παγίδα της αύξησης βάρους
Οι δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης συχνά προβάλλονται ως αποτελεσματικό μέσο ελέγχου της όρεξης. Ωστόσο, αν η συνολική ενεργειακή πρόσληψη αυξηθεί, ακόμη και αν προέρχεται κυρίως από πρωτεΐνη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η σταδιακή αύξηση του σωματικού βάρους.
Η ισορροπία των θερμίδων παραμένει καθοριστικός παράγοντας. Η υπερβολή, ακόμη και όταν αφορά «ποιοτικά» θρεπτικά συστατικά, δεν παύει να επιβαρύνει τον οργανισμό.
Ποια είναι η σωστή προσέγγιση
Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης επιτυγχάνεται εύκολα μέσα από μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει όσπρια, ψάρια, άπαχο κρέας, γαλακτοκομικά, ξηρούς καρπούς και δημητριακά.
Ένα διατροφικό πρότυπο που βασίζεται σε ποικιλία τροφίμων, άφθονα φυτικά προϊόντα και υγιεινά λιπαρά συμβάλλει στη σωστή αναλογία θρεπτικών συστατικών, χωρίς υπερβολές. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως κατά την ανάρρωση από χειρουργείο ή σε άτομα με αυξημένες μυϊκές ανάγκες, μπορεί να απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα πρωτεΐνης, πάντα όμως με καθοδήγηση ειδικού.
Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του οργανισμού, αλλά δεν λειτουργεί με τη λογική του «όσο περισσότερο τόσο καλύτερα». Η μακροχρόνια υπερκατανάλωση μπορεί να επιβαρύνει τα νεφρά, να διαταράξει την ενυδάτωση και να προκαλέσει πεπτικές ενοχλήσεις ή αύξηση βάρους.
Πριν προχωρήσει κανείς σε σημαντικές αλλαγές στη διατροφή του ή αυξήσει δραστικά την πρόσληψη πρωτεΐνης, είναι σκόπιμο να συμβουλευτεί επαγγελματία υγείας. Η ισορροπία παραμένει η ασφαλέστερη και πιο βιώσιμη επιλογή.
