Για χρόνια, η fitness κουλτούρα μας έλεγε ότι οι ετικέτες όπως εктομορφικός, μεσομορφικός ή ενδομορφικός καθορίζουν τον τρόπο που πρέπει να προπονούμαστε. Η αλήθεια; Αυτά τα μοντέλα είναι ξεπερασμένη «junk science». Η πραγματική απάντηση βρίσκεται στην ανθρωπομετρία, την επιστήμη που μετρά τις αναλογίες του σώματος και επιτρέπει να προσαρμόσουμε την προπόνησή μας στο δικό μας μοναδικό σωματότυπο.
Οι σύγχρονοι προπονητές πλέον χρησιμοποιούν την ανθρωπομετρία για να σχεδιάζουν ασκήσεις σύμφωνα με το προσωπικό μας σωματικό σχέδιο. Κάθε σώμα έχει διαφορετικές αναλογίες: μήκος χεριών, μήκος κορμού, πλάτος γοφών – και κάθε παράμετρος επηρεάζει τον τρόπο που εκτελούμε ένα squat, ένα deadlift ή μια ώθηση στο πάγκο.
Τι είναι και τι δεν είναι η ανθρωπομετρία
Η ανθρωπομετρία δεν είναι απλώς άλλη μια θεωρία. Δεν περιορίζεται σε γενικές κατηγορίες τύπων σώματος, όπως η παλιά θεωρία somatotype από τον William Sheldon τη δεκαετία του 1940, που υποστήριζε ότι ο τύπος του σώματος καθορίζει και την προσωπικότητά μας. Αυτές οι κατηγορίες απορρίφθηκαν γρήγορα ως υπεραπλουστευμένες και ψυχολογικά επιζήμιες. Και όμως, ακόμη σήμερα αρκετοί influencers τις χρησιμοποιούν για να καθορίσουν προγράμματα προπόνησης, δημιουργώντας ψευδείς «οροφές» ικανότητας στο μυαλό των ανθρώπων.
Η ανθρωπομετρία, αντίθετα, αγκαλιάζει την ατομικότητα. Μετρά, παρατηρεί και προσαρμόζει. Η προπόνηση δεν είναι «one-size-fits-all». Δύο άτομα ίδιου ύψους μπορούν να εκτελέσουν το ίδιο squat τελείως διαφορετικά – ο ένας με μακρύ κορμό και ο άλλος με μακριά πόδια. Αυτό δεν είναι περιορισμός, αλλά blueprint: το σχέδιο που καθορίζει πώς μπορούμε να προπονηθούμε πιο έξυπνα και ασφαλή.
Πρακτική εφαρμογή: 3 βήματα
-
Μετρήστε το σώμα σας – χέρια, πόδια, κορμό.
-
Αξιολογήστε το leverage – ποιες ασκήσεις σας φαίνονται φυσικές και ποιες δυσάρεστες;
-
Προσαρμόστε και δοκιμάστε – χρησιμοποιείστε τις μετρήσεις και τις παρατηρήσεις για να τροποποιήσετε τις ασκήσεις σας.
Για παράδειγμα:
-
Μακριά χέρια → deadlifts και rows ταιριάζουν, πιθανόν sumo deadlift για άνεση.
-
Κοντά χέρια → bench press μπορεί να είναι πιο άνετο με στενή λαβή.
-
Μακρύς κορμός → upright squats και overhead presses, αλλά προσοχή στα bent-over movements.
-
Κοντός κορμός → hip hinge ασκήσεις όπως deadlifts.
-
Πλατύς γοφός → ευρύτερο stance στα squats και deadlifts για σταθερότητα.
Η ιδέα δεν είναι να «χωθείτε» σε μια άσκηση, αλλά να προσαρμόσετε την άσκηση στο σώμα σας. Ο σωστός τρόπος για εσάς μπορεί να διαφέρει από τα βιβλία ή από κάποιον άλλον.
Το μέλλον της προπόνησης
Η ανθρωπομετρία, όπως περιγράφεται στο βιβλίο Strength Training for All Body Types των Lee Boyce και Melody Schomfeld, είναι η νέα επιστήμη της προπόνησης. Σας επιτρέπει να γυμναστείτε ασφαλέστερα, πιο αποτελεσματικά και πιο έξυπνα, αποφεύγοντας τραυματισμούς και μεγιστοποιώντας τις δυνατότητές σας. Ο κάθε σωματότυπος έχει τις δικές του δυνάμεις και περιορισμούς – και η προπόνηση πρέπει να αντικατοπτρίζει αυτό.
Ξεχάστε τις ετικέτες, μετρήστε, παρατηρήστε και προσαρμόστε. Το σώμα σας δεν είναι fixed, αλλά εξελίσσεται με προπόνηση, διατροφή και τρόπο ζωής. Η ανθρωπομετρία είναι το εργαλείο που σας βοηθά να αξιοποιήσετε το μοναδικό σας σχέδιο και να γίνετε ισχυρότεροι, ασφαλέστεροι και πιο σίγουροι για το σώμα σας.
