Νέα μελέτη σχετική με τη μετάβαση σε μια οικονομία απαλλαγμένη από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταλήγει στο καθησυχαστικό συμπέρασμα ότι ο ριζικός αυτός μετασχηματισμός δεν απειλεί τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Αντίθετα, η στροφή προς την πράσινη ανάπτυξη μπορεί να συμβαδίσει απόλυτα με τη δημοσιονομική σταθερότητα, αρκεί να υπάρξει ο κατάλληλος σχεδιασμός για την αναπλήρωση των εσόδων που παραδοσιακά προέρχονταν από τα ορυκτά καύσιμα.
Η μεταβολή των εσόδων και η κατάργηση των επιδοτήσεων
Η σταδιακή εγκατάλειψη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αναμένεται να επιφέρει μια σημαντική μείωση στα κρατικά έσοδα από τη φορολόγηση αυτών των πηγών ενέργειας. Ωστόσο, η απώλεια αυτή προβλέπεται να εξισορροπηθεί σε μεγάλο βαθμό από δύο παράγοντες. Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί για την πλήρη κατάργηση των επιδοτήσεων προς τα ορυκτά καύσιμα έως το 2035, γεγονός που θα απελευθερώσει σημαντικούς πόρους για τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Δεύτερον, η επέκταση της τιμολόγησης των εκπομπών ρύπων σε νέους τομείς, όπως οι μεταφορές και τα κτίρια, θα δημιουργήσει νέες ροές εσόδων που αναμένεται να κορυφωθούν στα μέσα της δεκαετίας του 2030, προσφέροντας μια κρίσιμη δημοσιονομική ανάσα κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου.
Οικονομικά μοντέλα και κοινωνικές επιπτώσεις
Για την αξιολόγηση των επιπτώσεων χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά οικονομικά μοντέλα, τα οποία, παρά τις μικρές αποκλίσεις τους, συμφωνούν ότι οι συνολικές επιδράσεις θα είναι περιορισμένης κλίμακας. Το ένα σενάριο προβλέπει ότι η μετάβαση μπορεί να οδηγήσει σε μια οριακή μείωση της κατανάλωσης και της απασχόλησης, απαιτώντας μικρές προσαρμογές στους φορολογικούς συντελεστές για τη διατήρηση των ισορροπιών. Το εναλλακτικό σενάριο, ωστόσο, παρουσιάζει μια πιο αισιόδοξη εικόνα, όπου οι αυξημένες επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες τονώνουν την οικονομική δραστηριότητα, ενισχύουν τα έσοδα από τη γενική φορολογία και επιτρέπουν τη μείωση των κοινωνικών δαπανών λόγω της αυξημένης απασχόλησης. Σε κάθε περίπτωση, οι έμμεσες επιπτώσεις στην οικονομία κρίνονται ως διαχειρίσιμες και όχι καθοριστικές για το εθνικό χρέος.
Συστάσεις για μια ομαλή δημοσιονομική μετάβαση
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η κλιματική πολιτική δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημοσιονομική υγεία των κρατών μελών. Οι όποιες αναπροσαρμογές στο φορολογικό σύστημα θα είναι μικρής έντασης και μπορούν να υλοποιηθούν σταδιακά. Μια αποτελεσματική στρατηγική θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη μεταφορά του φορολογικού βάρους από τα παλαιά καύσιμα στους νέους φορείς ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι τη συνέχεια των εσόδων. Είναι πάντως σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η ανάλυση επικεντρώνεται αποκλειστικά στη διαδικασία της μετάβασης και δεν συνυπολογίζει το τεράστιο οικονομικό κόστος που θα προκαλούσαν οι φυσικές καταστροφές αν η κλιματική αλλαγή αφεθεί ανεξέλεγκτη, γεγονός που καθιστά την πράσινη μετάβαση όχι μόνο εφικτή, αλλά και οικονομικά επιβεβλημένη.
