Όταν τα θερμόμετρα ανεβαίνουν και η πολιτική παγώνει
Το 2025 δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών. Ο πλανήτης συνέχισε να θερμαίνεται με ρυθμούς που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν ακραίοι, ενώ η Μεσόγειος επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά ότι συγκαταλέγεται στις πιο ευάλωτες περιοχές. Στην Ελλάδα, το καλοκαίρι κύλησε με παρατεταμένους καύσωνες και νύχτες που δεν δρόσιζαν, υπενθυμίζοντας ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια ένα μελλοντικό σενάριο, αλλά καθημερινή εμπειρία.
Κι όμως, την ίδια στιγμή που τα επιστημονικά δεδομένα γίνονται ολοένα και πιο σαφή, η πολιτική αντίδραση δείχνει να εξαντλείται. Το 2025 καταγράφηκε ως μια χρονιά όπου η απόσταση ανάμεσα στη γνώση και στη δράση μεγάλωσε επικίνδυνα.
Η δεκαετία που χάθηκε
Δέκα χρόνια μετά τις μεγάλες δεσμεύσεις για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης, η διεθνής κοινότητα μοιάζει να έχει χάσει τον βηματισμό της. Οι υποσχέσεις για ταχεία μείωση των εκπομπών αντικαταστάθηκαν από συμβιβασμούς, αναβολές και πολιτικούς ελιγμούς. Το κλίμα αντιμετωπίστηκε όλο και περισσότερο ως παράπλευρο ζήτημα, υποταγμένο στις εμπορικές διαπραγματεύσεις και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η αλλαγή αυτή δεν ήταν τυχαία. Η επιστροφή μιας πολιτικής που αμφισβητεί ανοιχτά την κλιματική επιστήμη έδωσε τον τόνο διεθνώς, ενθαρρύνοντας κυβερνήσεις να χαμηλώσουν τον πήχη των φιλοδοξιών τους και να επενδύσουν ξανά σε παλιές, γνώριμες λύσεις.
Ενέργεια με το βλέμμα στο παρελθόν
Στην Ευρώπη, η ενεργειακή στρατηγική του 2025 σηματοδότησε μια στροφή που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί μεταβατική. Η αντικατάσταση μιας εξάρτησης από μια άλλη παρουσιάστηκε ως αναγκαστική επιλογή, όμως στην πράξη διατήρησε τον πυρήνα του προβλήματος: τη συνεχιζόμενη κατανάλωση ορυκτών καυσίμων.
Η έμφαση σε νέες συμφωνίες προμήθειας ενέργειας άφησε σε δεύτερο πλάνο τις επενδύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν οριστικά τη ζήτηση. Έτσι, αντί να επιταχυνθεί η εξοικονόμηση, η καθαρή παραγωγή και ο εξηλεκτρισμός κρίσιμων τομέων, η Ευρώπη βρέθηκε να συζητά ξανά για υποδομές με ορίζοντα δεκαετιών.
Κλιματική πολιτική με αστερίσκους
Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε και στα βασικά εργαλεία περιορισμού των εκπομπών. Μέτρα που σχεδιάστηκαν για να αλλάξουν τη συμπεριφορά των αγορών και των καταναλωτών αποδυναμώθηκαν πριν καν εφαρμοστούν πλήρως. Στο όνομα της κοινωνικής προστασίας, αφαιρέθηκαν μηχανισμοί που θα μπορούσαν να κατευθύνουν πόρους σε πιο καθαρές λύσεις για τη θέρμανση, τις μεταφορές και τα κτίρια.
Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο: λιγότερα έσοδα για την πράσινη μετάβαση και μεγαλύτερος κίνδυνος για υψηλότερες εκπομπές στο μέλλον. Μια πολιτική που υποτίθεται ότι κερδίζει χρόνο, στην πραγματικότητα τον χάνει.
Η ελληνική επιλογή
Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό σκηνικό, η Ελλάδα δεν ακολούθησε έναν αυτόνομο δρόμο. Αντίθετα, ενίσχυσε την εικόνα μιας χώρας που επενδύει σε λύσεις του χθες, ελπίζοντας σε βραχυπρόθεσμα οφέλη. Η συζήτηση για νέες εξορύξεις και η αναβάθμιση του ρόλου της ως ενεργειακού διαμετακομιστικού κόμβου έστειλαν ένα σαφές μήνυμα προτεραιοτήτων.
Την ίδια στιγμή, οι εκπομπές από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν, απομακρύνοντας τη χώρα από τους στόχους που η ίδια είχε θέσει. Η απόκλιση αυτή δεν είναι απλώς λογιστικό ζήτημα. Μεταφράζεται σε χαμένες ευκαιρίες για επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ανθεκτικότητα απέναντι στις μελλοντικές κρίσεις.
Το στοίχημα του αύριο
Το 2026 προδιαγράφεται ως χρονιά κρίσιμων αποφάσεων. Αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, η κλιματική πολιτική κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια άσκηση διαχείρισης εντυπώσεων, αποκομμένη από την πραγματικότητα που βιώνουν οι κοινωνίες. Η εναλλακτική, ωστόσο, υπάρχει.
Απαιτείται μια συμμαχία γνώσης, κοινωνικής πίεσης και οικονομικής λογικής. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στην καθαρή ενέργεια, οι επιστήμονες που προειδοποιούν με σαφήνεια και οι πολίτες που βιώνουν τις συνέπειες της κρίσης μπορούν να διαμορφώσουν ένα διαφορετικό πλαίσιο. Όχι ως ιδεολογική επιλογή, αλλά ως όρο επιβίωσης σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτερα απ’ όσο αντέχει η πολιτική αδράνεια.
