Την τελευταία δεκαετία ο πλανήτης αντιμετωπίζει συνεχή ρεκόρ θερμοκρασιών, με σοβαρές συνέπειες στο περιβάλλον και την ανθρώπινη ζωή, όπως η άνοδος της στάθμης των θαλασσών, το λιώσιμο των πάγων και οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι επιστήμονες είναι ξεκάθαροι ότι για να περιοριστεί η έκλυση αερίων που θερμαίνουν την ατμόσφαιρα απαιτούνται ριζικές αλλαγές στον τρόπο που παράγουμε και καταναλώνουμε ενέργεια. Η μετάβαση σε καθαρές πηγές ενέργειας, όπως ο ήλιος και ο άνεμος, αποτελεί κεντρικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας και έχει ήδη σημειωθεί σημαντική αύξηση της χρήσης τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο τέλος του 2025, για πρώτη φορά στην ιστορία, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα έπεσε κάτω από αυτή που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές όπως ο ήλιος και ο άνεμος.
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι αναξιόπιστες και δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μας. Η πραγματικότητα όμως είναι ότι ακόμα και αν υπάρχουν μέρες με λιγότερη ηλιοφάνεια ή άνεμο, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα δίκτυο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δεν μπορεί να λειτουργήσει. Με κατάλληλη οργάνωση των συστημάτων ηλεκτροδότησης και με διασύνδεση δικτύων σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές, η ενέργεια που παράγεται εκεί όπου υπάρχουν καλές καιρικές συνθήκες μπορεί να μεταφερθεί σε περιοχές με προσωρινή έλλειψη. Σήμερα ήδη χώρες όπως η Σουηδία και η Αυστρία καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη την ανάγκη τους σε ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, ενώ τεχνολογίες αποθήκευσης επιτρέπουν την συγκράτηση πλεονάζουσας ενέργειας για μελλοντική χρήση.
Ένας δεύτερος μύθος είναι ότι η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες των σπιτιών είναι υπερβολικά ακριβή. Αν και παλιότερα οι ηλιακές κυψέλες ήταν δαπανηρές, η τιμή τους έχει μειωθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, με το κόστος ανά μονάδα ενέργειας να έχει μειωθεί από δεκάδες δολάρια πριν από μερικές δεκαετίες σε λίγα λεπτά σήμερα. Σε πολλές χώρες η κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκών συστημάτων είναι πλέον φθηνότερη από την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, ενώ οι ιδιοκτήτες που τοποθετούν τέτοια συστήματα μπορούν να δουν σημαντική μείωση στους λογαριασμούς τους.
Κυκλοφορεί επίσης η άποψη ότι οι ανεμογεννήτριες αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τα άγρια ζώα. Πράγματι, είναι αλήθεια ότι κάποιοι οργανισμοί πεθαίνουν από τις συγκρούσεις με τις εγκαταστάσεις, αλλά αυτός ο αριθμός είναι μικρός σε σύγκριση με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ίδια τα οικοσυστήματα, που απειλεί με εξαφάνιση πολλά είδη. Σε ό,τι αφορά τα θαλάσσια θηλαστικά, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τεκμηριωμένη απόδειξη ότι η κατασκευή αιολικών πάρκων στη θάλασσα προκαλεί τον θάνατό τους, ενώ οι παρεμβάσεις όπως η εξόρυξη πετρελαίου και τα πετρελαιοκηλίδες έχουν πολύ μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στη θαλάσσια ζωή. Επιπλέον, διεξάγονται έρευνες και αναπτύσσονται τεχνικές για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος για τα πουλιά, όπως η μελέτη της συμπεριφοράς τους και η χρήση αισθητήρων που σταματούν προσωρινά τη λειτουργία των ανεμογεννητριών όταν εντοπίζονται πουλιά σε πτήση.
Άλλος συχνός μύθος αφορά τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, με την εκτίμηση ότι δεν έχουν αρκετή αυτονομία και δεν είναι πρακτικά για καθημερινή χρήση. Αν και τα πρώτα πρωτότυπα οχήματα του παρελθόντος είχαν περιορισμένη εμβέλεια, τα σημερινά μοντέλα μπορούν να διανύσουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις με μία φόρτιση, πολλές φορές πάνω από 300 χιλιόμετρα και ορισμένα φτάνουν ακόμα και πάνω από 500. Οι τεχνολογίες των μπαταριών συνεχίζουν να εξελίσσονται, βελτιώνοντας την ενεργειακή απόδοση και τη διάρκεια ζωής τους, ενώ η πλειονότητα της ενέργειας που χρησιμοποιούν καταναλώνεται στην κίνηση και όχι σε σπατάλη.
Τέλος, υπάρχει η ιδέα ότι οι ανανεώσιμες πηγές είναι από μόνες τους ικανές να λύσουν την κλιματική κρίση. Η αλήθεια είναι ότι χωρίς την σημαντική εξάπλωσή τους ο κόσμος θα αντιμετώπιζε ακόμη σοβαρότερη άνοδο της θερμοκρασίας ως το τέλος του αιώνα. Παρ’ όλα αυτά, αυτή η μετάβαση χρειάζεται να επιταχυνθεί πολύ περισσότερο, με την εγκατάσταση πολύ περισσότερων ΑΠΕ, και την σταδιακή μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα. Ακόμη και με τις σημερινές επενδύσεις, οι ειδικοί λένε ότι η παραγωγή απλά δεν θα φθάσει στο επίπεδο που απαιτείται για να διατηρηθεί ο πλανήτης σε ασφαλείς θερμοκρασίες αν δεν αυξηθεί δραστικά η χρήση καθαρής ενέργειας τα επόμενα χρόνια.
