Η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έχει μετατραπεί σε βασική προτεραιότητα για μεγάλες εταιρείες παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια, εκτός από τις άμεσες δράσεις για τη μείωση των ρύπων, πολλές επιχειρήσεις στρέφονται και στα εθελοντικά δικαιώματα εκπομπών άνθρακα, προκειμένου να αντισταθμίσουν τις εκπομπές που δεν μπορούν να μειώσουν άμεσα. Οι εθελοντικές αγορές άνθρακα είναι πλατφόρμες όπου εταιρείες ή οργανισμοί μπορούν να αγοράζουν πιστώσεις άνθρακα για να αντισταθμίσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που παράγουν και δεν μπορούν να μειώσουν άμεσα. Κάθε πίστωση αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη ποσότητα εκπομπών που έχει μειωθεί ή αφαιρεθεί από την ατμόσφαιρα μέσω έργων όπως αναδάσωση, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Με τον τρόπο αυτό, οι επιχειρήσεις συμβάλλουν στη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη βιωσιμότητά τους και τη φήμη τους απέναντι σε πελάτες και επενδυτές, χωρίς να βασίζονται αποκλειστικά σε αλλαγές στις δικές τους δραστηριότητες.
Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Βιώσιμων Επενδύσεων της Morgan Stanley σε 225 εταιρείες με ετήσιο κύκλο εργασιών πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια, το ενδιαφέρον για την αγορά αυτών των δικαιωμάτων αυξάνεται σταθερά, αν και η αγορά παραμένει περιορισμένη.
Δέσμευση και ανάπτυξη των υπαρχόντων αγοραστών
Η έρευνα δείχνει ότι πάνω από το 90% των εταιρειών που ήδη αγοράζουν εθελοντικά δικαιώματα σκοπεύουν να συνεχίσουν να τα προμηθεύονται και αναμένουν αύξηση των ποσοτήτων τους με το χρόνο. Οι επιχειρήσεις αυτές είναι κυρίως μεγάλες, εισηγμένες εταιρείες με καθιερωμένους στόχους μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το πιο σημαντικό κριτήριο που επηρεάζει τις αγορές τους στο μέλλον είναι η πρόοδος των δικών τους στρατηγικών μείωσης ρύπων, με ποσοστό 32%, πολύ πάνω από άλλους παράγοντες όπως η τιμή των δικαιωμάτων.
Αυτή η τάση καταδεικνύει ότι για τις καθιερωμένες εταιρείες, η αγορά δικαιωμάτων δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά εργαλείο ενσωματωμένο σε μια ευρύτερη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης και μείωσης εκπομπών.
Αντίθετα, οι επιχειρήσεις που σχεδιάζουν να εισέλθουν στην αγορά στο μέλλον εμφανίζονται λιγότερο σίγουρες. Παρότι αναμένουν ότι έως το 2030 θα αγοράζουν ποσότητες συγκρίσιμες με τους υφιστάμενους αγοραστές, πάνω από το ήμισυ δηλώνει ότι δεν έχει σαφή εικόνα για τις μελλοντικές ανάγκες. Η τιμή των δικαιωμάτων αποτελεί τον κύριο παράγοντα επιρροής, ιδιαίτερα για εταιρείες στη Βόρεια Αμερική και την Ασία, ενώ οι κανονιστικές ρυθμίσεις προβληματίζουν περισσότερο τους συμμετέχοντες στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Αυτό δείχνει ότι οι εταιρείες που εξετάζουν την είσοδο στην αγορά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα, καθώς η οικονομική βιωσιμότητα και η συμμόρφωση με τους κανονισμούς παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες.
Διαφορετικά κίνητρα για όσους δεν συμμετέχουν
Οι επιχειρήσεις που δεν σκοπεύουν να συμμετάσχουν στην αγορά εθελοντικών δικαιωμάτων επικαλούνται ποικίλους λόγους. Σχεδόν το 40% θεωρεί ότι μπορεί να επιτύχει πλήρη μείωση των εκπομπών εντός της ίδιας της δραστηριότητας, χωρίς να χρειάζεται αντιστάθμιση μέσω αγοράς δικαιωμάτων. Παράλληλα, το 31% δεν προτίθεται να θέσει στόχους καθαρών μηδενικών εκπομπών, ενώ ένα ποσοστό 44% εξακολουθεί να αναπτύσσει τις στρατηγικές του. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ομάδα αυτή περιλαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό εταιρειών υγειονομικής περίθαλψης και λιγότερες ενεργειακές εταιρείες, υποδεικνύοντας ότι οι επιχειρήσεις με χαμηλότερη μέση ένταση άνθρακα τείνουν να ενδιαφέρονται λιγότερο για την αγορά εθελοντικών δικαιωμάτων.
Αυτό αναδεικνύει τη σημασία του κλάδου και του προφίλ εκπομπών κάθε εταιρείας στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη συμμετοχή στην αγορά.
Στρατηγικές μείωσης εκπομπών
Οι εταιρείες που συμμετέχουν, είτε ήδη είτε στο μέλλον, αναμένουν ότι περίπου τα δύο τρίτα της μείωσης εκπομπών τους θα προέλθουν από δράσεις εντός των δικών τους δραστηριοτήτων ή της αλυσίδας αξίας τους, ενώ ένα 28% θα προκύψει από την απανθρακοποίηση του δικτύου ενέργειας και μόλις το 7% αφορά τις εκπομπές που θα αντισταθμιστούν μέσω πιστωτικών μονάδων άνθρακα.
Η έμφαση στο insetting και στη μέτρηση των έμμεσων εκπομπών (Scope 3) καταδεικνύει ότι οι επιχειρήσεις πλέον δεν περιορίζονται μόνο στη μείωση των άμεσων εκπομπών, αλλά στοχεύουν σε ολιστικές στρατηγικές που συνδέουν την προστασία της φύσης με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Το μέλλον των εθελοντικών αγορών άνθρακα
Οι τρέχοντες αγοραστές αναμένουν αύξηση των μεσοσταθμικών ποσοτήτων αγορών κατά πάνω από 25% έως το 2035, ενώ οι μελλοντικοί αγοραστές αναμένουν παρόμοια μεγέθη, αλλά με υψηλή αβεβαιότητα. Ταυτόχρονα, η πλειοψηφία των εταιρειών παραμένει επικεντρωμένη στην ποιότητα των δικαιωμάτων, καθώς σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι οι πιστώσεις άνθρακα ενέχουν σημαντικούς κινδύνους φήμης. Παρόλα αυτά, πάνω από το 80% εκτιμούν ότι τα οφέλη υπερβαίνουν τους κινδύνους, και η κύρια στρατηγική διαχείρισης κινδύνου είναι η διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου.
Συμπέρασμα
Η έρευνα της Morgan Stanley καταδεικνύει ότι οι εθελοντικές αγορές άνθρακα βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης, με αυξανόμενο ενδιαφέρον από καθιερωμένες εταιρείες και με υψηλή αβεβαιότητα από τις επιχειρήσεις που εξετάζουν μελλοντικές αγορές. Οι στρατηγικές επικεντρώνονται στην ολιστική μείωση εκπομπών, την ποιότητα των πιστώσεων και την ενσωμάτωση δράσεων εντός της αλυσίδας αξίας. Η τάση αυτή αναμένεται να διαμορφώσει τις παγκόσμιες πρακτικές βιώσιμης επιχειρηματικότητας τα επόμενα χρόνια, καθώς οι εταιρείες ισορροπούν μεταξύ περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, κόστους και φήμης.
