Η Βρετανία και εννέα ακόμη ευρωπαϊκές χώρες συμφώνησαν να επιταχύνουν ριζικά την ανάπτυξη θαλάσσιων αιολικών πάρκων και να δημιουργήσουν ένα κοινό ηλεκτρικό δίκτυο στη Βόρεια Θάλασσα, με στόχο τη μετατροπή μιας ιστορικής λεκάνης εξόρυξης πετρελαίου και αερίου σε έναν τεράστιο κόμβο καθαρής ενέργειας. Η συμφωνία, που υπεγράφη στο Αμβούργο, φιλοδοξεί να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Ένα κοινό ευρωπαϊκό όραμα
Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε ότι στόχος είναι η Βόρεια Θάλασσα να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο απόθεμα καθαρής ενέργειας παγκοσμίως. Η δήλωσή του συνόδευσε τη συνάντηση των υπουργών Ενέργειας από τη Βρετανία, το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ισλανδία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και τη Νορβηγία, οι οποίοι υπέγραψαν κοινή διακήρυξη δέσμευσης για τη δεκαετία του 2030.
Η συμφωνία προβλέπει την κατασκευή θαλάσσιων αιολικών πάρκων που θα συνδέονται απευθείας με περισσότερες από μία χώρες μέσω υποθαλάσσιων ηλεκτρικών καλωδίων. Το συνολικό δυναμικό του σχεδίου υπολογίζεται στα 100 γιγαβάτ ηλεκτρικής ισχύος, ποσότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες περίπου 143 εκατομμυρίων κατοικιών.
Από τα ορυκτά καύσιμα στην ενεργειακή συνεργασία
Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή για τη Βόρεια Θάλασσα, η οποία επί δεκαετίες αποτέλεσε κέντρο παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σήμερα, η ίδια περιοχή προορίζεται να γίνει σύμβολο της ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης, βασισμένης στη συνεργασία, την αυτάρκεια και τη σταθερότητα.
Οι κυβερνήσεις δεσμεύτηκαν να στηρίξουν επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, με στόχο τη συλλογική προσθήκη πέντε γιγαβάτ θαλάσσιας αιολικής ισχύος κάθε χρόνο από το 2031 έως το 2040. Σε αντάλλαγμα, περισσότερες από εκατό επιχειρήσεις υπέγραψαν ξεχωριστή βιομηχανική δήλωση, δεσμευόμενες να μειώσουν το κόστος και να δημιουργήσουν δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.
Η ενεργειακή ασφάλεια ως εθνικό συμφέρον
Ο Βρετανός υπουργός Ενέργειας, Εντ Μίλιμπαντ, τόνισε ότι η συμμετοχή της χώρας του στη συμφωνία αποτελεί ξεκάθαρη επιλογή εθνικού συμφέροντος. Όπως ανέφερε, η στροφή στην καθαρή ενέργεια είναι ο μόνος τρόπος για να απελευθερωθεί η οικονομία από τις ακραίες διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων και να διασφαλιστούν σταθερές και προσιτές τιμές ενέργειας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά απαιτεί στενή συνεργασία με τους ευρωπαίους εταίρους, ιδίως σε μια θαλάσσια περιοχή που ενώνει τόσες χώρες.
Μια απάντηση στους αμφισβητίες
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από την καθαρή ενέργεια. Μόλις λίγες ημέρες πριν, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είχε επικρίνει δημόσια τα ευρωπαϊκά αιολικά πάρκα και τα σχέδια της Βρετανίας για σταδιακή εγκατάλειψη της παραγωγής πετρελαίου και αερίου στη Βόρεια Θάλασσα.
Ωστόσο, εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού κλάδου της αιολικής ενέργειας χαρακτήρισαν τη συμφωνία την πιο ισχυρή δυνατή απάντηση σε όσους αμφισβητούν τη δυνατότητα της Ευρώπης να εξασφαλίσει φθηνή, ασφαλή και εγχώρια παραγόμενη ενέργεια. Εκτιμάται ότι το σχέδιο μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις ύψους ενός τρισεκατομμυρίου ευρώ έως το 2040.
Ένα βήμα προς το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης
Η νέα πρωτοβουλία ενισχύει προηγούμενες δεσμεύσεις των χωρών της Βόρειας Θάλασσας, οι οποίες έχουν θέσει ως στόχο την εγκατάσταση 300 γιγαβάτ θαλάσσιας αιολικής ισχύος έως το 2050. Ήδη, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασαν πέρυσι τα ορυκτά καύσιμα στην παραγωγή ηλεκτρισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καλύπτοντας περίπου το 30% της συνολικής ζήτησης.
Η δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου θαλάσσιου δικτύου αναμένεται να επιτρέψει την αποδοτικότερη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ χωρών, να μειώσει το κόστος για τους καταναλωτές και να ενισχύσει τη συνολική ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Σε μια εποχή αβεβαιότητας και γεωπολιτικών πιέσεων, η Βόρεια Θάλασσα φαίνεται να μετατρέπεται από σύμβολο του παλιού ενεργειακού μοντέλου σε θεμέλιο του νέου. Και αυτή η μετάβαση δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά το ίδιο το μέλλον της ευρωπαϊκής συνεργασίας.
