Η 8η Μαρτίου αποτελεί μια ημέρα αφιερωμένη στις γυναίκες και στους αγώνες τους για ισότητα, δικαιώματα και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι απλώς μια εθιμοτυπική γιορτή, αλλά μια υπενθύμιση των κοινωνικών και πολιτικών διεκδικήσεων που σημάδεψαν την ιστορία. Οι ρίζες αυτής της ημέρας βρίσκονται στις μαζικές κινητοποιήσεις των γυναικών τον 19ο και 20ό αιώνα, οι οποίες πάλεψαν ενάντια στην εκμετάλλευση, την ανισότητα και την καταπάτηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.
Οι πρώτοι αγώνες των γυναικών
Η πρώτη μεγάλη διαμαρτυρία που συνδέεται με την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας πραγματοποιήθηκε στις 8 Μαρτίου 1857 στη Νέα Υόρκη. Οι εργάτριες στις βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργίας και ιματισμού ξεσηκώθηκαν ενάντια στις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και τους εξευτελιστικά χαμηλούς μισθούς. Η απεργία αυτή διαλύθηκε βίαια από την αστυνομία, όμως αποτέλεσε την αφετηρία για τη γυναικεία εργατική διεκδίκηση. Δύο χρόνια αργότερα, οι ίδιες γυναίκες ίδρυσαν το πρώτο εργατικό σωματείο γυναικών, συνεχίζοντας να μάχονται για τα δικαιώματά τους. Η πρώτη επίσημη Ημέρα της Γυναίκας γιορτάστηκε στις 28 Φεβρουαρίου 1909, έπειτα από πρωτοβουλία του Σοσιαλιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. Το 1910, στο Δεύτερο Διεθνές Συνέδριο των Εργαζομένων Γυναικών, η Κλάρα Τσέτκιν έθεσε το ζήτημα της διοργάνωσης μιας Διεθνούς Μέρας της Εργαζόμενης Γυναίκας. Το συνέδριο αποφάσισε ότι κάθε χρόνο, σε κάθε χώρα, θα γιορτάζεται την ίδια μέρα μια «Μέρα της Γυναίκας» με το σύνθημα «Η ψήφος για τις γυναίκες θα ενώσει τις δυνάμεις μας στον αγώνα για το σοσιαλισμό».
Από την Οκτωβριανή Επανάσταση στον ΟΗΕ
Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της Ημέρας της Γυναίκας ήταν η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Η Ρωσίδα φεμινίστρια Αλεξάνδρα Κολοντάι και ο Λένιν κατέστησαν την Ημέρα της Γυναίκας επίσημη γιορτή στη Σοβιετική Ένωση. Ωστόσο, μέχρι το 1965, η ημέρα αυτή παρέμενε περισσότερο μια γιορτή των γυναικών εργατών.
Η παγκόσμια αναγνώριση της 8ης Μαρτίου ήρθε το 1977, όταν ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών την καθιέρωσε ως Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα της Γυναίκας και τη Διεθνή Ειρήνη. Ο 20ός αιώνας σημαδεύτηκε από πολλές σημαντικές κατακτήσεις του φεμινιστικού κινήματος, όπως το δικαίωμα ψήφου, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και η συμμετοχή στην πολιτική ζωή. Η δεκαετία του 1960 έφερε νέο κύμα διεκδικήσεων, με το φεμινιστικό κίνημα να διεκδικεί ίσα εργασιακά δικαιώματα, ελευθερία αναπαραγωγικών επιλογών και προστασία από τη βία.
Από τον ακτιβισμό στην εμπορευματοποίηση
Παρά τις μεγάλες κατακτήσεις, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας έχει υποστεί έντονη εμπορευματοποίηση. Στις μέρες μας, σε πολλές χώρες, η ημέρα αυτή εκλαμβάνεται περισσότερο ως μια ευκαιρία για να χαρίσουν οι άνδρες λουλούδια ή δώρα στις γυναίκες, παρά ως υπενθύμιση του αγώνα τους. Παρόμοια με την Ημέρα της Μητέρας ή του Αγίου Βαλεντίνου, η 8η Μαρτίου έχει μετατραπεί σε μια εθιμοτυπική γιορτή, απομακρυσμένη από την πολιτική της διάσταση.
Ωστόσο, η ουσία της ημέρας αυτής δεν βρίσκεται στα συμβολικά δώρα, αλλά στη συνειδητοποίηση ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις. Παρά τα νομοθετικά βήματα προόδου, οι γυναίκες εξακολουθούν να βιώνουν μισθολογική ανισότητα, εργασιακές διακρίσεις, έμφυλη βία και περιορισμένη εκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Διατηρώντας το πραγματικό μήνυμα ζωντανό
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι μια απλή υπενθύμιση του παρελθόντος, αλλά μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τις προκλήσεις του παρόντος και να εργαστούμε για ένα πιο δίκαιο μέλλον. Ο αγώνας για ισότητα δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι γυναίκες σε πολλές περιοχές του κόσμου εξακολουθούν να στερούνται βασικών δικαιωμάτων, να υφίστανται διακρίσεις και να αντιμετωπίζουν συστημικά εμπόδια.
Αντί να περιορίζουμε την ημέρα σε τυπικές ευχές και εθιμοτυπικά δώρα, μπορούμε να τιμήσουμε τον αγώνα των γυναικών μέσα από την ενημέρωση, τη δράση και τη στήριξη των κινημάτων που προωθούν την ισότητα. Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η ανάδειξη των σύγχρονων προβλημάτων είναι ο καλύτερος τρόπος να κρατήσουμε ζωντανό το πραγματικό μήνυμα της 8ης Μαρτίου.
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι μια υπενθύμιση πως ο δρόμος προς την πλήρη ισότητα είναι ακόμα μπροστά μας – και είναι χρέος όλων μας να τον διανύσουμε μαζί.
