Σε μια εποχή που οι κοινωνίες βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα και εντονότερες προκλήσεις, από την αναζωπύρωση της ρητορικής μίσους ως την πόλωση της δημόσιας σφαίρας και την επίταση των διακρίσεων, η διεθνής ημέρα για την ανεκτικότητα που τιμάται κάθε χρόνο στις 16 Νοεμβρίου, μας υπενθυμίζει την ανάγκη για κατανόηση και αποδοχή της ανθρώπινης ποικιλομορφίας.
Θεσπίστηκε το 1995 από την UNESCO με αφορμή την υιοθέτηση της διακήρυξης των αρχών της ανεκτικότητας. Επικυρώθηκε ένα χρόνο αργότερα από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, σηματοδοτώντας έναν οικουμενικό προσανατολισμό προς την ειρηνική συνύπαρξη.
Όπως την ορίζει η ίδια η διακήρυξη, η ανεκτικότητα είναι «ο σεβασμός, η αποδοχή και η εκτίμηση της πλούσιας ποικιλομορφίας των πολιτισμών μας, των μορφών έκφρασης και των τρόπων ύπαρξης των ανθρώπων». Επομένως, η ανεκτικότητα δε νοείται απλώς ως η παθητική αποδοχή του διαφορετικού, αλλά η ενεργή επιλογή του σεβασμού προς εκείνους με τους οποίους ενδέχεται να διαφωνούμε, πολιτισμικά, θρησκευτικά, ιδεολογικά ή κοινωνικά. Αποτελεί μια στάση που επιδιώκει την ανάδειξη των διαφορών ως θεμέλιο για μια πιο δίκαιη και πλουραλιστική κοινωνία.
Ωστόσο, η ανοχή δεν είναι αυτονόητη ούτε εξασφαλισμένη. Απαιτεί συνεχή καλλιέργεια, μέσα από την εκπαίδευση, τον δημόσιο διάλογο, τη θεσμική εγγύηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ελεύθερη και πλουραλιστική ενημέρωση, αλλά και την προσωπική στάση κάθε πολίτη. Το σημερινό κοινωνικοπολιτικό τοπίο με τις ολοένα και αυξανόμενες φυγόκεντρες δυνάμεις, καταδεικνύει τη σημασία της προσπάθειας. Καθώς η ρητορική μίσους διαδίδεται ταχύτατα -ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- και ο ρατσισμός και η ξενοφοβία κυριαρχούν στον πολιτικό λόγο, η διεθνής ημέρα για την ανεκτικότητα μάς καλεί να επαναξιολογήσουμε τις αντιλήψεις μας και να επιλέξουμε τον διάλογο και τη συνεργασία.
Σε αυτό το πλαίσιο η παιδεία κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο, τόσο στη μεταλαμπάδευση γνώσεων όσο και -κυρίως- στην καλλιέργεια δεξιοτήτων όπως η ενσυναίσθηση, η κριτική σκέψη και η συνείδηση της συλλογικής μας ευθύνης. Σε αυτό το πνεύμα, από το 1996 η UNESCO απονέμει κάθε δύο χρόνια το βραβείο «Madanjeet Singh για την προώθηση της ανεκτικότητας και της μη-βίας», τιμώντας προσωπικότητες και οργανισμούς που υπερασπίζονται την ειρηνική συνύπαρξη και τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσα από την τέχνη, την εκπαίδευση, την επιστήμη ή τη δημόσια δράση. Το βραβείο αποτελεί υπενθύμιση πως η αλλαγή μπορεί να προέλθει από την αφοσίωση και το θάρρος ατόμων και κοινοτήτων που επιλέγουν τον δρόμο της συνεργασίας και της ειρήνης.
πηγή: Ο.Η.Ε.
