Η παγκόσμια ημέρα υγροτόπων γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου. Η ημερομηνία καθιερώθηκε για να τιμήσει την υπογραφή της σύμβασης Ramsar αυτή την ημέρα του 1971, που αποτελεί τη διεθνή συμφωνία για την προστασία και τη βιώσιμη χρήση των υγροτόπων παγκοσμίως.
Υγρότοποι χαρακτηρίζονται τα δέλτα, τα έλη, οι λίμνες, οι λιμνοθάλασσες, οι πηγές, οι εκβολές, οι ποταμοί και οι τεχνητές λίμνες. Η συνθήκη Ramsar αποσκοπεί στην προστασία και στη συνετή χρήση όλων των υγροτόπων μέσω τοπικών και εθνικών δράσεων και διακρατικής συνεργασίας, ως συνεισφορά στην αειφόρο ανάπτυξη. Στη συνθήκη περιλαμβάνονται 1.524 υγρότοποι με έκταση περίπου 520 εκατομμυρίων στρεμμάτων.
Το θέμα για το 2026 είναι «Υγρότοποι και παραδοσιακή γνώση: Γιορτάζοντας την πολιτιστική κληρονομιά» (Wetlands and traditional knowledge: Celebrating cultural heritage). Η φετινή εκστρατεία επικεντρώνεται στα εξής:
- Πολιτιστική σύνδεση: Ανάδειξη των βαθιών δεσμών μεταξύ των τοπικών κοινοτήτων και των υγροτοπικών οικοσυστημάτων
- Παραδοσιακές πρακτικές: Τονίζει πώς η παραδοσιακή και ιθαγενής γνώση συμβάλλει στη διατήρηση και διαχείριση των υγροτόπων
- Προστασία βιοποικιλότητας: Οι υγρότοποι φιλοξενούν το 40% της παγκόσμιας βιοποικιλότητας, αλλά εξαφανίζονται τρεις φορές γρηγορότερα από τα δάση.
Στο πλαίσιο του εορτασμού πραγματοποιούνται διάφορες δράσεις από φορείς όπως ο ΟΦυΠεΚΑ και τοπικά Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης:
- Εθελοντικοί καθαρισμοί: Για παράδειγμα, δράση καθαρισμού στον υδροβιότοπο Αγίου Μάμα στη Χαλκιδική
- Παρατήρηση πουλιών: Εκδηλώσεις σε περιοχές όπως η Νέα Αγαθούπολη Πιερίας και η Λέσβος
- Εκπαιδευτικά προγράμματα: Ενημέρωση μαθητών και πολιτών για τη σημασία των υγροτόπων στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τον έλεγχο των πλημμυρών.
Η Ελλάδα έχει εντάξει δέκα υγροτόπους στον κατάλογο διεθνούς σημασίας της σύμβασης Ramsar:
- Δέλτα Έβρου: Ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ευρώπης στα σύνορα με την Τουρκία
- Λίμνη Βιστωνίδα και Πόρτο Λάγος: Συνδυασμός γλυκού και αλμυρού νερού με τεράστιο ορνιθολογικό ενδιαφέρον
- Λίμνη Ισμαρίδα (Μητρικού): Η μοναδική λίμνη γλυκού νερού στη Θράκη
- Δέλτα Νέστου και λιμνοθάλασσες: Περιλαμβάνει το εντυπωσιακό παραποτάμιο δάσος Κοτζά Ορμάν
- Τεχνητή λίμνη Κερκίνη: Διάσημη για τους αργυροπελεκάνους και τα βουβάλια της
- Λίμνες Κορώνεια και Βόλβη: Στην καρδιά της Μακεδονίας, ζωτικής σημασίας για τη διαδρομή των πουλιών
- Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα: Ένα τεράστιο οικοσύστημα δίπλα στη Θεσσαλονίκη
- Αμβρακικός κόλπος: Από τους μεγαλύτερους κλειστούς κόλπους της Ελλάδας με σπάνια πανίδα
- Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου – Αιτωλικού: Ένα μοναδικό σύμπλεγμα με μεγάλη αλιευτική και πολιτιστική αξία
- Λιμνοθάλασσα Κοτυχίου και δάσος Στροφυλιάς: Στην Πελοπόννησο, ένας συνδυασμός αμμόλοφων και υδροχαρών δασών.
Σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι υγρότοποι υποβαθμίζονται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να χάνεται η μοναδική οικολογική αξία τους. Αλλαγές στο υδρολογικό καθεστώς, αλλοίωση και υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων, απόρριψη στερεών και εκροή αστικών αποβλήτων, παράνομη και αυθαίρετη δόμηση, εντατικοποίηση της γεωργίας και λαθροθηρία, είναι μόνο μερικά από τα εντονότατα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
