Το 2026 βρίσκει τον ρόλο του υπεύθυνου βιωσιμότητας πιο αβέβαιο από ποτέ. Εκεί όπου πριν από λίγα χρόνια η βιωσιμότητα παρουσιαζόταν ως στρατηγικό πλεονέκτημα και αναγκαία επένδυση για το μέλλον, σήμερα πολλοί επαγγελματίες του χώρου αισθάνονται ότι βαδίζουν σε κινούμενη άμμο. Δεν παλεύουν πλέον μόνο με δείκτες εκπομπών, αλυσίδες εφοδιασμού και εκθέσεις προόδου, παλεύουν για την ίδια τη νομιμοποίηση του ρόλου τους μέσα στον οργανισμό.
Η αστάθεια των αγορών, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η έντονη πίεση για μείωση κόστους έχουν αλλάξει το κλίμα στα διοικητικά συμβούλια. Οι υπεύθυνοι βιωσιμότητας καλούνται να αποδείξουν, με απτά αποτελέσματα και άμεσα οικονομικά οφέλη, ότι η δουλειά τους αξίζει τον χώρο που καταλαμβάνει. Σε πολλές περιπτώσεις, η αποχώρηση στελεχών και οι αναδιαρθρώσεις ενισχύουν τον φόβο ότι ο ρόλος τους θα αποδυναμωθεί, θα συγχωνευθεί με άλλες λειτουργίες ή θα καταργηθεί σιωπηλά.
Η εξαφάνιση του ρόλου
Τα τελευταία χρόνια, ακόμη και μεγάλες πολυεθνικές επέλεξαν να απομακρύνουν τους επικεφαλής βιωσιμότητας χωρίς να τους αντικαταστήσουν. Το μήνυμα που λαμβάνουν όσοι παραμένουν στη θέση τους είναι σαφές: η βιωσιμότητα δεν θεωρείται πλέον αυτονόητη προτεραιότητα. Για εταιρείες που υιοθέτησαν τον ρόλο περισσότερο για λόγους εικόνας παρά ουσίας, η υποχώρηση είναι εύκολη. Εκείνες που συνεχίζουν, το κάνουν πιο αθόρυβα, με λιγότερες δηλώσεις και περισσότερη έμφαση στη συμμόρφωση παρά στη φιλοδοξία.
Περισσότερες απαιτήσεις, λιγότεροι πόροι
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους είναι η συρρίκνωση των προϋπολογισμών. Οι ομάδες βιωσιμότητας καλούνται να κάνουν περισσότερα με λιγότερα, συχνά με αρμοδιότητες που μεταφέρονται στα οικονομικά, στη διαχείριση κινδύνων ή στις λειτουργίες. Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η μείωση προσωπικού, αλλά η μετατροπή της βιωσιμότητας σε μια στεγνή, γραφειοκρατική διαδικασία τήρησης κανόνων, χωρίς στρατηγικό βάθος.
Ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχουν άμεσες περικοπές, η πίεση για «απόδοση επένδυσης» είναι έντονη. Κάθε δράση πρέπει να δικαιολογείται οικονομικά, συχνά με βραχυπρόθεσμα κριτήρια, κάτι που έρχεται σε σύγκρουση με τη φύση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών παρεμβάσεων, οι οποίες αποδίδουν σε βάθος χρόνου.
Καθυστερήσεις και ανατροπές στην πολιτική
Οι καθυστερήσεις ή οι αναδιπλώσεις στη νομοθεσία δημιουργούν σοβαρή ανασφάλεια. Εταιρείες που επένδυσαν έγκαιρα σε συστήματα καταγραφής και διαφάνειας βλέπουν το πλεονέκτημά τους να εξανεμίζεται όταν οι υποχρεώσεις μετατίθενται χρονικά ή αποδυναμώνονται. Αυτό διαβρώνει την εμπιστοσύνη στο πλαίσιο κανόνων και γεννά τον φόβο ότι και άλλες ρυθμίσεις θα ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.
Η πίεση να αποδείξουν οικονομική αξία
Ο υπεύθυνος βιωσιμότητας δεν κρίνεται πλέον μόνο για το αν τηρούνται οι δεσμεύσεις, αλλά για το αν συμβάλλει άμεσα στα οικονομικά αποτελέσματα. Η βιωσιμότητα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως επιχειρησιακή λειτουργία που οφείλει να αποδίδει, όπως οι πωλήσεις ή τα οικονομικά. Χωρίς στήριξη από τη διοίκηση, το βάρος αυτό γίνεται δυσβάσταχτο και οδηγεί πολλούς σε επαγγελματική εξουθένωση.
Αστάθεια στην πραγματική οικονομία
Για όσους δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως η γεωργία, τα τρόφιμα ή οι πρώτες ύλες, η αστάθεια είναι διαρκής. Ακραία καιρικά φαινόμενα, εμπορικοί περιορισμοί και πολιτικές κρίσεις καθιστούν αδύνατο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Σε περιοχές με σύνθετες περιφερειακές και διεθνείς αλυσίδες αξίας, η αβεβαιότητα αυτή πολλαπλασιάζεται.
Ο φόβος της απώλειας ελέγχου
Καθώς η βιωσιμότητα «διαχέεται» σε όλα τα τμήματα, οι υπεύθυνοι φοβούνται ότι θα χαθεί η συνοχή. Η ανάθεση αρμοδιοτήτων σε οικονομικά, ανθρώπινο δυναμικό ή λειτουργίες απαιτεί εμπιστοσύνη ότι όλοι θα κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση. Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική· ένα λάθος ή μια λανθασμένη προτεραιότητα μπορεί να ακυρώσει χρόνια προσπάθειας.
Ο κίνδυνος παραπλανητικής εικόνας
Παρότι οι υπερβολικές διαφημιστικές δηλώσεις έχουν μειωθεί, ο φόβος της έκθεσης παραμένει. Όλο και περισσότερες εταιρείες αναθεωρούν στόχους που δεν μπορούν να πετύχουν, γεγονός που δημιουργεί μια νέα μορφή παραπλάνησης. Η στροφή προς τεκμηριωμένα στοιχεία και αξιόπιστα δεδομένα αυξάνει την προσωπική ευθύνη και το άγχος των υπευθύνων βιωσιμότητας.
Κόπωση, έλλειψη δεξιοτήτων και ανθρώπινου δυναμικού
Η συνεχής ενασχόληση με τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής κρίσης αφήνει ψυχικό αποτύπωμα. Πολλοί επαγγελματίες παλεύουν να διατηρήσουν ισορροπία, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού. Η αυτοματοποίηση ορισμένων εργασιών στερεί από νεότερα στελέχη την εμπειρία που χρειάζονται για να εξελιχθούν, δημιουργώντας κενό για το μέλλον.
Κόπωση από την αδιάκοπη αναφορά στοιχείων
Παρά την ενοποίηση των πλαισίων αναφοράς και τη βοήθεια της τεχνολογίας, πολλοί νιώθουν παγιδευμένοι σε μια ατέρμονη διαδικασία συλλογής και παρουσίασης δεδομένων. Ο χρόνος που απομένει για ουσιαστικό μετασχηματισμό και δημιουργία αξίας μειώνεται συνεχώς, ενισχύοντας την αίσθηση στασιμότητας.
Όταν οι συζητήσεις δεν οδηγούν σε πράξη
Τέλος, ακόμη και οι εκδηλώσεις για τη βιωσιμότητα αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό. Πολλές καταναλώνουν πόρους, παράγουν σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και καταλήγουν σε γενικόλογες συζητήσεις χωρίς αντίκρισμα. Για τους υπεύθυνους βιωσιμότητας, αυτός ο θόρυβος λειτουργεί συχνά ως εμπόδιο και όχι ως βοήθεια.
Το 2026 δεν φοβίζει τους υπεύθυνους βιωσιμότητας μόνο για όσα πρέπει να κάνουν, αλλά κυρίως για το αν θα τους δοθεί ο χώρος, ο χρόνος και η εμπιστοσύνη να τα κάνουν σωστά. Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως δεν είναι η αποτυχία, αλλά η αδράνεια.
