Η λειψυδρία δεν είναι πια μόνο ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα· αποτελεί σοβαρό μακροοικονομικό κίνδυνο για την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις της UniCredit, η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον εκτεθειμένων, με το ενδεχόμενο ακραίων φαινομένων ξηρασίας να απειλεί έως και το 30 % του ΑΕΠ της, αν δεν ληφθούν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα.
Η κατάσταση στη νότια Ευρώπη
Το φαινόμενο πλήττει όλη τη νότια Ευρώπη καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Περίπου το 30 % του πληθυσμού ζει σε περιοχές με μόνιμη λειψυδρία, ενώ έως και το 70 % αντιμετωπίζει εποχικά προβλήματα, ιδίως κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Η κλιματική αλλαγή εντείνει αυτές τις τάσεις, αυξάνοντας την πίεση στους υδάτινους πόρους και δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η βιομηχανία, ο τουρισμός και οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας.
Η ελληνική πραγματικότητα
Στην Ελλάδα η κατάσταση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η βιώσιμη διαχείριση του νερού καθίσταται πλέον επιτακτική: η λειψυδρία δεν απειλεί μόνο το περιβάλλον αλλά και την οικονομική ανθεκτικότητα και την ανάπτυξη της χώρας. Πολιτικές προστασίας και ανθεκτικές πρακτικές χρήσης νερού είναι απαραίτητες για να αποφευχθούν σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες στο μέλλον.
Το παγκόσμιο πλαίσιο
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ, ο πλανήτης εισέρχεται σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται ως «παγκόσμια υδατική χρεοκοπία». Η λειψυδρία δεν αποτελεί πλέον προσωρινό σοκ, αλλά μια μόνιμη κατάσταση, όπου τα υδατικά συστήματα αδυνατούν να επιστρέψουν στα ιστορικά τους επίπεδα.
Η ανισότητα στην κατανομή των επιπτώσεων είναι εμφανής: οι μικροκαλλιεργητές, οι αυτόχθονες πληθυσμοί, οι κάτοικοι αστικών περιοχών με χαμηλό εισόδημα, αλλά και οι νέες και γυναίκες πλήττονται δυσανάλογα, ενώ οι μεγαλύτεροι καταναλωτές και οι ισχυρότεροι οικονομικά παράγοντες συχνά επωφελούνται από την υπερκατανάλωση.
Αδυναμία αναπλήρωσης και μη αναστρέψιμη φθορά
Η κατάσταση χαρακτηρίζεται από δύο κρίσιμα χαρακτηριστικά: την αδυναμία αναπλήρωσης των υδάτων και τη μη αναστρέψιμη φθορά φυσικών οικοσυστημάτων, όπως υγροβιότοποι και λίμνες. Παρά ταύτα, η «χρεοκοπία» δεν σημαίνει αδράνεια. Απαιτείται μια δομημένη στρατηγική ανάκαμψης: σταμάτημα της σπατάλης, προστασία των κρίσιμων πόρων, αναδιάρθρωση της χρήσης και επενδύσεις για την αποκατάσταση των συστημάτων.
Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις
Ο πλανήτης καταναλώνει τα φυσικά του αποθέματα νερού με ραγδαίο ρυθμό. Περισσότερο από το μισό των μεγάλων λιμνών του κόσμου έχει μειωθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ περίπου το 35 % των φυσικών υγροβιότοπων έχει χαθεί από το 1970. Σχεδόν τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού ζουν σε χώρες που θεωρούνται επισφαλείς ή κρίσιμα επισφαλείς σε νερό, με περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπους να βιώνουν σοβαρή έλλειψη νερού για τουλάχιστον ένα μήνα ετησίως. Οι οικονομικές συνέπειες της ξηρασίας υπολογίζονται σε περίπου 307 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα
Η έκκληση των επιστημόνων είναι ξεκάθαρη: η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε προσωρινές λύσεις. Απαιτείται ειλικρίνεια απέναντι στην πραγματικότητα, προστασία των υπόλοιπων υδάτινων πόρων και πολιτικές που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες υδρολογικές συνθήκες και όχι σε παρελθοντικές νόρμες. Η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης για την κοινωνία και την οικονομία, τόσο στην Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.
