Το 2025 χαρακτηρίζεται ως χρονιά-σταθμός στην παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, με την καθαρή ενέργεια να καθορίζει με αποφασιστικό τρόπο τις εξελίξεις στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Ιδιαίτερα η ηλιακή και η αιολική ενέργεια έχουν καταγράψει πρωτοφανή ανάπτυξη, υπερβαίνοντας για πρώτη φορά στην ιστορία την αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και ξεπερνώντας ακόμα και την παραγωγή ενέργειας από άνθρακα. Αυτή η εξέλιξη καταδεικνύει ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αποτελούν πλέον μόνο συμπλήρωμα, αλλά τον βασικό κινητήριο άξονα της ενεργειακής παγκόσμιας δυναμικής.
Η ανάδειξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας
Η ηλιακή ενέργεια, ειδικότερα, αποτέλεσε τον πιο δυναμικό μοχλό ανάπτυξης. Στο πρώτο εννεάμηνο του 2025, η παραγωγή από ηλιακή και αιολική ενέργεια αυξήθηκε με ρυθμό που ξεπέρασε την αύξηση της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, σηματοδοτώντας μια ιστορική αλλαγή στη δομή του ενεργειακού μείγματος. Το ποσοστό παραγωγής από καθαρές πηγές, συμπεριλαμβανομένων της ηλιακής, αιολικής, υδροηλεκτρικής και άλλων μικρότερων πηγών, ανήλθε σε πάνω από 43% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής, ενώ οι συμβατικές πηγές όπως ο άνθρακας μειώθηκαν σημαντικά.
Σε πολλές περιοχές του κόσμου η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε τα επίπεδα παραγωγής του άνθρακα, ένα γεγονός που έως πριν λίγα χρόνια φάνταζε μακρινό. Η αύξηση της παραγωγής από ηλιακή ενέργεια υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε λίγα χρόνια, με ορισμένες χώρες, ιδίως στην Αφρική και την Κεντρική Ευρώπη, να καταγράφουν πρωτοφανή αύξηση στην εγκατεστημένη ισχύ και στην παραγωγή καθαρής ενέργειας.
Τεχνολογικές εξελίξεις και ο ρόλος της αποθήκευσης
Η πρόοδος στην τεχνολογία αποθήκευσης, και κυρίως στις μπαταρίες, συνέβαλε καθοριστικά στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Η πτώση στο κόστος των συστημάτων αποθήκευσης και η διεύρυνση της παραγωγής μπαταριών παρείχαν στις ανανεώσιμες πηγές τη δυνατότητα όχι μόνο να παράγουν ενέργεια, αλλά να την αποθηκεύουν και να την διαθέτουν αξιόπιστα στις ώρες αιχμής. Σε πολλές περιοχές, αυτό κατέστησε δυνατή τη συνεχή παροχή καθαρής ενέργειας χωρίς την ανάγκη ενίσχυσης από συμβατικές πηγές.
Γεωγραφική επέκταση και νέες αγορές
Η γεωγραφική επέκταση των ανανεώσιμων πηγών συνεχίστηκε με πρωτοφανή ρυθμό. Εκτός των παραδοσιακών αγορών, νέες περιοχές, όπως πολλές χώρες της Αφρικής, σημείωσαν σημαντική αύξηση στις εισαγωγές και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και πλωτών αιολικών πάρκων, ανοίγοντας νέους ορίζοντες για την ενεργειακή ανεξαρτησία και βιώσιμη ανάπτυξη. Παράλληλα, πολιτικές που ενισχύουν την παραγωγή μέσω πράσινων επενδύσεων σε χώρες όπως η Ινδία έθεσαν φιλόδοξους εθνικούς στόχους που ευθυγραμμίζονται με την παγκόσμια τάση.
Η μεταμόρφωση των αγορών ενέργειας
Στην αγορά και την οικονομία, η επέκταση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας άρχισε να αλλάζει ριζικά τις ισορροπίες. Χώρες όπως η Βραζιλία και περιοχές της Ευρώπης κατέγραψαν υψηλά μερίδια καθαρής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή τους, ενώ περιοχές στις Ηνωμένες Πολιτείες είδαν μεγάλες επενδύσεις σε αποθήκευση και δίκτυα. Η αύξηση της παραγωγής από καθαρές πηγές συνδέθηκε άμεσα με μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Διεθνείς τάσεις και αντίκτυπος στις πολιτικές
Παρά τις πολιτικές αντιξοότητες σε ορισμένες χώρες, το συνολικό επενδυτικό περιβάλλον δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι πλέον παγκόσμια τάση. Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών υπηρεσιών αύξησε τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, καθιστώντας τη μετάβαση σε καθαρά συστήματα όχι μόνο περιβαλλοντικά αναγκαία, αλλά και οικονομικά αποδοτική. Ταυτόχρονα, διεθνείς εκθέσεις δείχνουν ότι επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια ξεπέρασαν τα δύο τρισεκατομμύρια δολάρια, αν και εξακολουθούν να υστερούν έναντι των στόχων που έχουν τεθεί για το 2030.
Προοπτικές για το 2026
Καθώς το 2025 ολοκληρώνεται, η ορμή για καθαρή ενέργεια φαίνεται να ενισχύεται. Οι προκλήσεις που απομένουν περιλαμβάνουν τη διαχείριση των δικτύων υψηλής έντασης καθαρής ενέργειας, την περαιτέρω μείωση του κόστους αποθήκευσης και την ενίσχυση των διεθνών συνεργασιών για τεχνολογική και οικονομική υποστήριξη των αναδυόμενων αγορών. Παρά τις προκλήσεις, η κατεύθυνση είναι σαφής: η καθαρή ενέργεια όχι μόνο ανταγωνίζεται, αλλά και έχει ξεπεράσει παραδοσιακές πηγές, οδηγώντας τις εξελίξεις στην παγκόσμια ενεργειακή πολιτική και οικονομία.
