Μια ιστορική συμφωνία σε μια ασταθή εποχή
Σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις εντείνονται και η παγκόσμια οικονομία δοκιμάζεται, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία κατέληξαν σε μια συμφωνία που αλλάζει τα δεδομένα. Μετά από μακρές και απαιτητικές διαπραγματεύσεις, οι δύο πλευρές ολοκλήρωσαν τη μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που έχει συναφθεί ποτέ τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από την Ινδία. Πρόκειται για μια συμφωνία με σαφή οικονομική, πολιτική και στρατηγική σημασία, που οδηγεί σε μια κοινή εμπορική ζώνη σχεδόν δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Ενίσχυση δεσμών και μήνυμα προς τον κόσμο
Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την αύξηση του εμπορίου, αλλά στέλνει και ένα ηχηρό μήνυμα διεθνώς. Σε έναν κόσμο όπου ο προστατευτισμός και η αβεβαιότητα κερδίζουν έδαφος, Ευρώπη και Ινδία επιλέγουν τη συνεργασία, τη διαφάνεια και τους κοινούς κανόνες. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τη συμφωνία ιστορική, τονίζοντας ότι αποδεικνύει πως η συνεργασία που βασίζεται σε κανόνες μπορεί ακόμη να αποδώσει ουσιαστικά οφέλη και για τις δύο πλευρές.
Σημαντικά οικονομικά οφέλη για την Ευρώπη
Ήδη σήμερα το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδίας ξεπερνά τα 180 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, στηρίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. Με τη νέα συμφωνία, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς την Ινδία αναμένεται να διπλασιαστούν μέσα στην επόμενη δεκαετία, καθώς καταργούνται ή μειώνονται δασμοί για σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκών προϊόντων. Η εξοικονόμηση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υπολογίζεται σε περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Πρόσβαση στη μεγαλύτερη αναπτυσσόμενη αγορά του κόσμου
Για την Ινδία, η συμφωνία σηματοδοτεί το πιο εκτεταμένο άνοιγμα της αγοράς της που έχει παραχωρηθεί ποτέ σε εμπορικό εταίρο. Για την Ευρώπη, ανοίγει την πόρτα σε μια αγορά 1,45 δισεκατομμυρίων κατοίκων και σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες παγκοσμίως.
Στήριξη επιχειρήσεων και αγροτών
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν διεθνείς συμφωνίες. Η συμφωνία προβλέπει μηχανισμούς πληροφόρησης και υποστήριξης, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να επωφεληθούν από τη μείωση δασμών, την άρση διοικητικών εμποδίων και τη μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Παράλληλα, σημαντικές μειώσεις δασμών ανοίγουν την ινδική αγορά σε ευρωπαϊκά αγροδιατροφικά προϊόντα, ενώ οι πιο ευαίσθητοι ευρωπαϊκοί τομείς παραμένουν πλήρως προστατευμένοι και τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων διασφαλίζονται.
Υπηρεσίες, δικαιώματα και βιώσιμη ανάπτυξη
Η συμφωνία επεκτείνεται πέρα από τα αγαθά, προσφέροντας στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ευνοϊκή πρόσβαση και στον τομέα των υπηρεσιών, όπως οι χρηματοοικονομικές και οι θαλάσσιες μεταφορές. Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία της πνευματικής δημιουργίας, διευκολύνοντας τις επενδύσεις και την καινοτομία και στις δύο πλευρές. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με δεσμεύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, τα δικαιώματα των εργαζομένων και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Το επόμενο βήμα μιας μακράς διαδρομής
Η συμφωνία αυτή αποτελεί το αποτέλεσμα μιας διαδρομής που ξεκίνησε το 2007, πάγωσε για χρόνια και επανεκκινήθηκε το 2022, αντανακλώντας τις μεταβαλλόμενες ισορροπίες στον κόσμο. Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν τη νομική επεξεργασία, την έγκριση από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και την κύρωση από την Ινδία. Όταν τεθεί σε ισχύ, δεν θα αποτελεί απλώς μια εμπορική συμφωνία, αλλά ένα νέο πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας που φιλοδοξεί να διαμορφώσει τις σχέσεις Ευρώπης και Ινδίας για τις επόμενες δεκαετίες.
Σε μια εποχή αβεβαιότητας, η συμφωνία αυτή υπενθυμίζει ότι η συνεργασία, όταν βασίζεται στην εμπιστοσύνη και στους κοινούς κανόνες, μπορεί ακόμη να ανοίγει δρόμους ανάπτυξης και σταθερότητας.
Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα και τους ευρωπαϊκούς τομείς αιχμής
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συμφωνία για την Ελλάδα, καθώς προβλέπει την πλήρη κατάργηση των δασμών που επιβάλλει σήμερα η Ινδία στο ελαιόλαδο, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνουν έως και το 45%. Η μηδενική φορολόγηση ανοίγει τον δρόμο για ουσιαστική ενίσχυση των ελληνικών εξαγωγών σε μια τεράστια και ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα ενός από τα πιο εμβληματικά προϊόντα της ελληνικής αγροτικής παραγωγής.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συμφωνία οδηγεί σε γενικευμένη πτώση των δασμών στα βιομηχανικά προϊόντα, με την αυτοκινητοβιομηχανία να βρίσκεται στο επίκεντρο. Πρόκειται για έναν τομέα στρατηγικής σημασίας, ιδιαίτερα για τη Γερμανία, και για έναν από τους βασικούς στόχους των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξασφαλίζει ετήσια ποσόστωση διακοσίων πενήντα χιλιάδων οχημάτων που θα εισάγονται στην Ινδία με σημαντικά μειωμένους δασμούς, οι οποίοι θα υποχωρήσουν σταδιακά από το 110% στο 10%. Από αυτά, τα εκατόν εξήντα χιλιάδες αφορούν οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης, ενώ τα υπόλοιπα ηλεκτρικά. Παράλληλα, οι δασμοί στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων προβλέπεται να καταργηθούν πλήρως μέσα στην επόμενη πενταετία έως δεκαετία.
Σημαντικά οφέλη προκύπτουν και για άλλους βιομηχανικούς κλάδους. Οι δασμοί στην αεροναυπηγική καταργούνται πλήρως, ενισχύοντας ιδιαίτερα τη γαλλική βιομηχανία, ενώ μηδενίζονται ή μειώνονται δραστικά σε τομείς όπως οι μηχανές, ο ηλεκτρικός εξοπλισμός, ο ιατρικός εξοπλισμός, τα χημικά προϊόντα, ο σίδηρος, ο χάλυβας και τα φάρμακα, όπου μέχρι σήμερα έφθαναν σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 44%.
Ιδιαίτερα ευνοημένοι εμφανίζονται και οι ευρωπαϊκοί αγροδιατροφικοί κλάδοι. Οι παραγωγοί κρασιών και αλκοολούχων ποτών, σημαντικοί για χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ιρλανδία, αναμένεται να δουν θεαματική μείωση των δασμών. Στο ευρωπαϊκό κρασί, οι δασμοί υποχωρούν από το 150% σε επίπεδα μεταξύ 20% και 30%, στα οινοπνευματώδη περιορίζονται στο 40%, ενώ στην μπίρα μειώνονται από το 110% στο 50%.
Το ελαιόλαδο, κρίσιμο εξαγωγικό προϊόν για την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία, παύει πλέον να επιβαρύνεται με δασμούς, ενώ σημαντικά οφέλη προκύπτουν και για τα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως προϊόντα αρτοποιίας, ζαχαροπλαστικής και σοκολάτας, καθώς και για χυμούς φρούτων και κρέας από πρόβατο ή αρνί. Ορισμένα φρούτα, όπως τα αχλάδια και τα ακτινίδια, θα ενταχθούν σε ειδικό καθεστώς μειωμένων δασμών, ενώ τα αλλαντικά και τα κρεατικά σκευάσματα θα δουν επίσης σημαντική ελάφρυνση.
Παράλληλα, η συμφωνία διατηρεί ισχυρές δικλείδες προστασίας για ευαίσθητους ευρωπαϊκούς τομείς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί τους δασμούς σε σειρά αγροτικών προϊόντων προερχόμενων από την Ινδία, όπως το βοδινό κρέας, το ρύζι, η ζάχαρη, τα πουλερικά και το μέλι, ενώ προβλέπονται ελεγχόμενες ποσοστώσεις για προϊόντα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση σε επιμέρους αγορές. Ειδικές ρήτρες προστασίας επιτρέπουν τη λήψη στοχευμένων μέτρων σε περίπτωση που ένας αγροτικός κλάδος πληγεί σοβαρά από την εφαρμογή της συμφωνίας.
Ταυτόχρονα, οι δύο πλευρές προχωρούν σε διαπραγματεύσεις για την αναγνώριση ευρωπαϊκών προϊόντων με προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, ενισχύοντας την προστιθέμενη αξία παραδοσιακών προϊόντων. Οι Βρυξέλλες υπογραμμίζουν ότι όλες οι εισαγωγές από την Ινδία θα συνεχίσουν να υπόκεινται στους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες υγείας και διατροφικής ασφάλειας.
Τα ανταλλάγματα για την Ινδία
Από την πλευρά της, η Ινδία εξασφαλίζει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά χάλυβα μέσω ειδικής ποσόστωσης περίπου ενάμισι εκατομμυρίου τόνων ετησίως χωρίς δασμούς. Σε αντάλλαγμα, αποσύρει τις προσφυγές της κατά ευρωπαϊκών μέτρων προστασίας της βιομηχανίας χάλυβα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί τον μηχανισμό φορολόγησης άνθρακα στα σύνορα, δεσμευόμενη ωστόσο σε διάλογο με την Ινδία για την εφαρμογή του.
Ωφελημένοι αναμένεται να είναι και άλλοι ινδικοί κλάδοι, όπως η κλωστοϋφαντουργία, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και το πρωτόκολλο συνεργασίας που υπεγράφη για τη διευκόλυνση της κινητικότητας ειδικευμένων εργαζομένων, φοιτητών και ερευνητών από την Ινδία προς την Ευρώπη.
Η συμφωνία αυτή δεν περιορίζεται σε αριθμούς και δασμούς. Συνιστά μια συνολική επανατοποθέτηση της σχέσης Ευρώπης και Ινδίας, με άμεσες οικονομικές προεκτάσεις, αλλά και με βαθύτερη στρατηγική σημασία σε έναν κόσμο που αναζητά σταθερά σημεία συνεργασίας.
